روش تحقیق وپژوهش علمی

ارسال مطلب از طريق وبلاگ

 

نحوه نگارش مقاله

راهنماي نگارش مقاله در فرآيند نو


از نويسندگان محترم تقاضا مي شود به هنگام تهيه مقاله دستورالعمل زير را رعايت كنيد:
حرفچيني: نرم افزار windows 98 به صورت تك ستوني و يك رو (نيم فاصله ها حتما" با كليد هاي Space+Ctrl زده شود)
كاغذ: A4
قلم: فارسي نازنين 12 / انگليسي time new roman10
جداول و نمودارها: داخل متن ، به فارسي با ذكر نرم افزار استفاده شده

 

بخش هاي هر مقاله به ترتيب زير است:
1- عنوان مقاله: كوتاه و معرف محتوي مقاله باشد و از 15 كلمه تجاوز نكند.(18 زر سياه)


2- اسم يا اسامي و عناوين علمي نويسندگان: عهده دار مكاتبات با علامت*مشخص شود.(قلم نازين 12 سياه)
3- معرفي كوتاه و نشاني نويسندگان: نازنين 11 نازك به صورت كوتاه
4- كلمات كليدي: حداكثر 10 كلمه (نازنين 14 سياه)
5- چكيده فارسي: حداكثر 150 كلمه، بصورت تك ستوني و حاوي نكات اصلي و نتايج مقاله(نازنين 12 ضخيم)
6- چكيده انگليسي: بين 150 تا 300 كلمه، حاوي نكات اصلي و نتايج با قلمtimes new roman10
7- متن اصلي: با مقدمه آغاز و با نتيجه گيري پايان مي يابد. بسته به نوع مقاله داراي بخش هاي نظري،شرح دستگاه،روش آزمايش، روش حل يا محاسبه و نتايج است كه بصورت تك ستوني با قلم نازنين 14 نازك و 12 times new roman نازك و فواصل بين خطوط به صورت single نگارش مي شود. تيترهاي متن مقاله با قلم نازنين 18 سياه باشد.
8- جدول ها و شكل ها: به ترتيب شماره گذاري شده و عناوين جدول ها در بالاي هر جدول و عناوين شكل ها در زير هر شكل آورده شود. ضروري است جدول كاملا" به فارسي برگردانده شده و مطابق با رسم الخط فارسي راست چين شده باشد.
9- تحليل نتايج
10 – نتيجه گيري و پيشنهادات
11- تشكر و قدرداني در صورت نياز
12- مراجع: ذكر منابع در متن به ترتيب شماره در داخل كروشه[] مطابق با شماره مشخص شده در متن و به ترتيب نام نويسنده يا نويسندگان، نام اثر، نام مجله و يا عنوان كتاب با ذكر شماره مجله،نام ناشر و تاريخ نشر با مراعات استاندارد هاي رايج در معرفي مراجع

 

13- نكته مهم: نويسندگان مقالات مسئول نوشته ها و نظرات خود هستند. آرا و نظريات مندرج در مقالات لزوما" نظر فرآيند نو نيست.
14- ارسال مقالات: در دو نسخه به همراه ديسكت يا CD حاوي مقاله

 

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 15:1  توسط ---  | 

 

 

راهنماي نگارش مقاله

عنوان( Title) :


- عنوان بايد علمي كامل و جامع و مطابق محتواي مقاله باشد.
- در عنوان بايد متغيرهاي اصلي (وابسته و مستقل) ذكر گردد.


چكيده (Abstract):

- چكيده بايد شامل بخشهاي مقدمه، روش، نتايج و بحث باشد.
- چكيده حداكثر 250 كلمه باشد (بين250–150 كلمه) مقدمه 20% - روش ها 30% نتايج 25% - بحث 15%

كلمه هاي كليدي (Keywords):
تعداد كليد واژه ها بين 3 تا 10 كلمه فارسي پيشنهاد مي‌گردد.

مقدمه ( Introduction):
خصوصيات مورد نظر در تدوين مقدمه عبارتند از:
- حجم مقدمه مقاله از يك پنجم كل مقاله تجاوز نكند. (حداكثر يك صفحه)
- اهداف مطالعه كه در مقدمه بيان مي شود، بايستي همان مواردي باشد كه در قسمت نتايج به آنها پرداخته مي شود.
- اهداف جزيي يا فرضيه ها يا پرسش ها بايد به طور كامل در مقدمه آورده شود.
- در صورتي كه كلمات مخفف نا آشنا در مقدمه به كار رفته باشد مي بايستي واژه لاتين در كنار آن كلمه نوشته شود.
- بيان مسأله با ويژگي‌هاي آن وهمچنين ضرورت انجام مطالعه ذكر شود.
- سابقه علمي موضوع به طور خلاصه ذكر گردد.
- بايستي از اطلاعات گسترده و غيراختصاصي و توصيف مفاهيم، همچنين ارائه جدول و تصوير در مقدمه پرهيز شود.


مواد و روش ها (Methods & Materials):
اين بخش به ترتيب:
- نوع مطالعه، روش پژوهش، جامعه مورد مطالعه و معيارهاي انتخاب نمونه، حجم نمونه و نحوه نمونه‌گيري ابزار و روش گردآوري داده‌ها، اعتبار و اعتماد علمي ابزار تحقيق، زمان و مكان نمونه‌گيري، نحوه انجام آزمايشها، آزمون‌هاي آماري وسيستم نرم‌افزاري بكارگرفته شده‌ مي‌باشد.
- ذكر متغيرهاي مورد مطالعه، چگونگي كنترل آنها، تعداد گروه هاي مورد مطالعه و شاهد با توجه به نوع مطالعه، روش و نوع نمونه گيري اندازه و حجم نمونه، چند سويه بودن پژوهش و روش اجراي آن و چگونگي همسان‌ سازي گروه‌ها برحسب نوع پژوهش ذكر شود و ميزان دقت و اطمينان مورد ظر در محاسبه حجم نمونه معرفي گردد.


نتايج (Results ):
- نتايج با نظم و ترتيب منطقي و بدون توجيه و تفسير و براساس اهداف يا سئوالات ذكر شده در مقدمه بيان شود.
- از ذكر P-value در مواردي كه نتايج معني‌دار نبوده خودداري شود. مقدار P-value همراه سطح اطمينان بيان شود.
- هر يافته فقط به يك شكل (يا در متن يا جدول و نمودار) ارائه گردد. (هر 1000 كلمه يك جدول)
- گزارش‌ميانگين‌ها همراه باانحراف معيارذكرگردد.


بحث (Discussion ):
- آثار و اهميت يافته هاي بدست آمده و همچنين محدوديتهاي آن توضيح داده شود. در اين بخش از ذكر تكرار نتايج به شكلي كه در قسمت نتايج آمده است، خودداري گردد.
- در بحث علت تشابه و تفاوت نتايج مقاله با تحقيق هاي ديگران توضيح داده شود.
- در بحث موارد كاربرد علمي و قابليت تعميم پذيري نتايج بدست آمده توضيح داده شود.
- باتوجه به نتايج، بايستي پاسخ قاطعي به سئوالهاي مقدمه داده شود.


منابع (References ):
جهت درج منابع در مقاله ها در حال حاضر در دانشگاههاي كشور بيشتر از روش Vancouver يا روش شماره‌گذاري استفاده مي‌شود.

خلاصه انگليسي (Abstract ):
- عناوين در چكيده انگليسي مشابه چكيده فارسي است وحجم آن حداكثر 250 كلمه و بايد تطابق كامل با متن چكيده فارسي داشته باشد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:58  توسط ---  | 

 

 

چگونگی نگارش مقالات تحقيقی

دکتر محمود جلالی - استاديار دانشگاه اصفهان

Writing a scientific research article

Edit by: Mahdi Yarahmadi Khorasani

 

 

 

- انتشارات

 

مشخصه اصلی توسعه يافتگی

نقش آن در شکل دهی شبکه اطلاعات جهانی

انتقال دانش از بخش تحقيقات به حوزه صنعت

 

 

2- انگيزه نگارش

 

کسب رضای خدا

تبديل دانش شخصی به اجتماعی

تملک يا شخصی کردن دانش

تنازع بقا/ارتقا بالاتر علمی     

 

3- انواع مقالات از نظر نوع داده ها و نحوه تدوين

 

مقاله تحقيقی/مبتنی بر کار اصيل

مقاله تحليلی/نظری

مقاله مروری/تحليل و ارزيابی انتقادی

مقاله گردآوری

مقالات دائره المعارفی

 

 

4- فرآيند مقاله تحقيقی

 

پرسش منتفدانه

راه حل موقت/فرضيه

کاوش در مورد منابع اطلاعاتی

مشخص کردن روش و ابزار گردآوری اطلاعات

مطالعه منابع مربوط به موضوع

تحليل داده های گردآوری شده

بررسی همگرايي يا واگرايي يافته ها با فرضيات و سئوالات پژوهش

توصيف مشکلات و محدوديت های تحقيق

ضرورت تحقيق در مورد جنبه های نامعلوم در قالب پيشنهادات

 

 

5- ساختار مقاله

 

عنوان /خلاصه/دقيق/خبری/پرمحتوی

اسامی/آدرس نويسندگان

چکيده/حقايق/روشها/نتايج/اهميت

کليد واژه ها

مقدمه مقاله/زمينه تحقيق/چشم انداز تحقيق/روند و روش کار/مواد مورد استفاده

نتايج حاصله/بدون توضيح/فقط توصيف

اشکال و جداول

استفاده از آمار

بخش بحث مقاله/حقايق/تفسير آنها/يافته ها

نتيجه گيری

ساير قسمت های مقاله/تشکرات و منابع

 

 

6- اقدامات قبل از نوشتن

 

انتخاب مجله مناسب

موضوعات مورد علاقه مجله چيست؟

مجله هر چند وقت منتشر می شود؟

مجله چه نوع مقالاتی را چاپ می کند؟

آيا پول دريافت می کند؟

آيا تصاوير و اشکال را چاپ می کند؟

سبک نگارش آن چگونه است؟

 

 

7- نوشتن مقاله

 

نوشتن اولين نسخه

توجه به محتوای علمی مقاله/زبان مادری يا انگليسی؟

تصحيح و بازنگری اولين دست نوشته/اهداف

بازبينی نسخه دوم/سوم دست نوشته

استفاده از ديگران

منابع مورد استفاده کنترل شود

آماده سازی اشکال و جداول

ارسال نسخه نهايي برای برای سردبير

 

 

8- وقايع بعد از فرستادن مقاله

 

از کنترل شما خارج می شود

مسئولیت سه جانبه سردبير /مجله/شما/خواننده

داور مقاله

فرایند اصلاح مقاله

چاپ/رد مقاله

 

9- قوانين اخلاقی انتشار مقاله

 

چاپ مضاعف = کلاهبرداری و حقه بازی

سهم دقيق هر نويسنده

ابراز حقايق/کل حقايق در مورد مقاله

حق انحصاری در مورد چاپ

اجازه برای استفاده و چاپ مطالب

تضمين مطالب مقاله

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:56  توسط ---  | 

 

 

راهنماي نگارش مقاله هاي پژوهشي

  • عنوان( Title) :
    • - عنوان بايد علمي كامل و جامع و مطابق محتواي مقاله باشد.
      - در عنوان بايد متغيرهاي اصلي (وابسته و مستقل) ذكر گردد.
  • چكيده (Abstract):
    • - چكيده بايد شامل بخشهاي مقدمه، روش، نتايج و بحث باشد.
      - چكيده حداكثر 250 كلمه باشد (بين250–150 كلمه) مقدمه 20% - روش ها 30% نتايج 25% - بحث 15%
      كلمه هاي كليدي (Keywords):
      تعداد كليد واژه ها بين 3 تا 10 كلمه فارسي پيشنهاد مي‌گردد.
  • مقدمه ( Introduction):
    • خصوصيات مورد نظر در تدوين مقدمه عبارتند از:
      - حجم مقدمه مقاله از يك پنجم كل مقاله تجاوز نكند. (حداكثر يك صفحه)
      - اهداف مطالعه كه در مقدمه بيان مي شود، بايستي همان مواردي باشد كه در قسمت نتايج به آنها پرداخته مي شود.
      - اهداف جزيي يا فرضيه ها يا پرسش ها بايد به طور كامل در مقدمه آورده شود.
      - در صورتي كه كلمات مخفف نا آشنا در مقدمه به كار رفته باشد مي بايستي واژه لاتين در كنار آن كلمه نوشته شود.
      - بيان مسأله با ويژگي‌هاي آن وهمچنين ضرورت انجام مطالعه ذكر شود.
      - سابقه علمي موضوع به طور خلاصه ذكر گردد.
      - بايستي از اطلاعات گسترده و غيراختصاصي و توصيف مفاهيم، همچنين ارائه جدول و تصوير در مقدمه پرهيز شود.
      مواد و روش ها (Methods & Materials):
      اين بخش به ترتيب:
      - نوع مطالعه، روش پژوهش، جامعه مورد مطالعه و معيارهاي انتخاب نمونه، حجم نمونه و نحوه نمونه‌گيري ابزار و روش گردآوري داده‌ها، اعتبار و اعتماد علمي ابزار تحقيق، زمان و مكان نمونه‌گيري، نحوه انجام آزمايشها، آزمون‌هاي آماري وسيستم نرم‌افزاري بكارگرفته شده‌ مي‌باشد.
      - ذكر متغيرهاي مورد مطالعه، چگونگي كنترل آنها، تعداد گروه هاي مورد مطالعه و شاهد با توجه به نوع مطالعه، روش و نوع نمونه گيري اندازه و حجم نمونه، چند سويه بودن پژوهش و روش اجراي آن و چگونگي همسان‌ سازي گروه‌ها برحسب نوع پژوهش ذكر شود و ميزان دقت و اطمينان مورد ظر در محاسبه حجم نمونه معرفي گردد.

 

  • نتايج (Results ):
    • - نتايج با نظم و ترتيب منطقي و بدون توجيه و تفسير و براساس اهداف يا سئوالات ذكر شده در مقدمه بيان شود.
      - از ذكر P-value در مواردي كه نتايج معني‌دار نبوده خودداري شود. مقدار P-value همراه سطح اطمينان بيان شود.
      - هر يافته فقط به يك شكل (يا در متن يا جدول و نمودار) ارائه گردد. (هر 1000 كلمه يك جدول)
      - گزارش‌ميانگين‌ها همراه باانحراف معيارذكرگردد.
      بحث (Discussion ):
      - آثار و اهميت يافته هاي بدست آمده و همچنين محدوديتهاي آن توضيح داده شود. در اين بخش از ذكر تكرار نتايج به شكلي كه در قسمت نتايج آمده است، خودداري گردد.
      - در بحث علت تشابه و تفاوت نتايج مقاله با تحقيق هاي ديگران توضيح داده شود.
      - در بحث موارد كاربرد علمي و قابليت تعميم پذيري نتايج بدست آمده توضيح داده شود.
      - باتوجه به نتايج، بايستي پاسخ قاطعي به سئوالهاي مقدمه داده شود.

 

  • منابع (References ):
    جهت درج منابع در مقاله ها در حال حاضر در دانشگاههاي علوم ‌پزشكي كشور بيشتر از روش Vancouver يا روش شماره‌گذاري استفاده مي‌شود. در اين روش، يك سري اصول كلي وجود دارد و نمونه منابع در مجله شماره 22 زمستان 1382 بطور كامل ذكر گرديده است.

 

 خلاصه انگليسي :  

(Abstract)  
- عناوين در چكيده انگليسي مشابه چكيده فارسي است وحجم آن حداكثر 250 كلمه و بايد تطابق كامل با متن چكيده فارسي داشته باشد.


+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:54  توسط ---  | 

 

راهنمای نگارش مقاله واحد پژوهش در آموزش

 

 

ازنويسندگان محترم مقالات تقاضا می شود نکات زير را در تهيه و تنظيم مقالات ارسالی دقيقاً رعايت فرمايند:

  1. زبان رسمی مجله فارسی است.
  2. مقالات بايد نتايج فعاليتهای پژوهشی اصيل و نو و یا فعاليتهای کاربردی مفيد و مؤثر پژوهشی در علوم آموزش پزشکی باشد.
  3. یک نامه درخواست امضاء شده توسط همه نویسندگان که در آن باید آدرس و شماره تلفن یک نفر به عنوان نویسنده مسئول جهت مکاتبات بعدی مشخص شده باشد، به همراه مقاله ارسال گردد.
  4. نام و آدرس، نمابر، E-mail و شماره تلفن تماس نویسنده مورد مکاتبه، باید در نامه ضمیمه قید شده باشد و روی صفحه عنوان مقاله نیز نوشته شده باشد.
  5. نسخه های نرم افزاری مقاله به صورت فايلهای  Wordو Pdf با اعمال آخرين اصلاحات درخواست شده، روی ديسکت يا CD به دفتر مجله ارسال شود.
  6. همه مقالات با این شرط که مورد اصلاح سردبیری قرار می گیرد، مورد پذیرش می باشد.
  7. سهنسخه کپی از مقاله(يک نسخه اصل حتماً با استفاده از چاپگرهای ليزری با کيفيت مناسب همراه با دو نسخه تصوير) به همراه دیسکت حاوی اطلاعات باید به سردبیر مجله به آدرس مشهد – خیابان دانشگاه – سازمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی – مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی – واحد پژوهش در آموزش -  دفتر مجله افق توسعه آموزش پزشکی ارسال گردد
  8. نسخه ها و دیسکت مربوطه، عودت داده نخواهد شد.
  9. مجله افق توسعه  آموزش پزشکی، حق رد يا قبول مقالات را برای خود محفوظ داشته و هيئت تحريريه در انجام اصلاحات آزاد است.
  10. مقاله آمادة انتشار برای تأييد نهايی به نويسنده عهده دار مکاتبات ارجاع خواهد شد. 
  11. مسئوليت مطالب درج شده در مقاله بر عهدة نويسنده(گان) آن خواهد بود.
  12. به محض دریافت نسخه نهايي مقاله، از طرف مجله وصول آن به دفتر مجله به آدرس شما ارسال می گردد.
  13.  به محص پذیرش مقاله، حق چاپ آن برای مجله محفوظ می گردد
  14.  مقالات باید روی کاغذA4  یک رو و یک خط در میان با حاشیه 5/2 سانت تایپ شده باشد.
  15. همه صفحه ها شماره گذاری شده باشد.
  16. صفحه عنوان باید شامل عنوان مقاله و نام(های) نویسنده(ها) و شرح مختصری از مدارک علمی و محل کار هر نویسنده باشد.
  17. خلاصه مقاله باید روی صفحه ای جدا که عنوان مقاله را داشته باشد نیز قید گردد.
  18. خلاصه باید در پنج پاراگراف با عناوین "زمینه -  هدف، روش ها، نتایج و نتیجه گیری" ارائه شده باشد و کمتر از 300 کلمه باشد.
  19. اصل مقاله از ابتدای صفحه جدید شروع شود و قسمت زیر عنوان(sub-heading) در خط بعد و هم ردیف عنوان و بدون فاصله گذاری در ابتدای خط تایپ شود.
  20. سبک منابع باید به روش ونکوور باشد
  21. لیست منابع باید روی صفحه ای جدا باشد:شيوه نگارش مشخصات مراجع به قرار زير می باشد:

الف) کتاب: نام خانوادگی و نام نويسنده (نويسندگان)، عنوان کتاب، نام مترجم، نوبت چاپ، محل نشر، ناشر، تاريخ انتشار، شماره صفحات

ب) مقاله: نام خانوادگی و نام نويسنده (نويسندگان), عنوان مقاله، نام نشريه, سال انتشار, دوره (جلد), شماره مجله، شماره صفحات شروع و ختم.

  1.  

فهرست منابع باید به همان ترتیبی که در متن به آن اشاره شده است شماره گذاری گردد.

  1.  

اصطلاحات خارجی با معادلهای دقيق و رسا در زبان فارسی و نام کامل واژه و عبارت اختصاری به کار رفته در متن، به زيرنويس ارجاع شود.

  1.  

جداول بایددر انتهاي متن  و به صورت شماره گذاری شده ارسال شود و به مکان آنها در متن اشاره شده باشد. (مثال: جدول شماره 1)

  1.  

هر جدول باید عنوان توضیحی کوتاه و جداگانه داشته باشد.(با ذكر شماره در بالاي آنها)

  1.  

جدولها به صورت ساده، بدون گرافيك و رنگ ارسال شود.

  1.  

تصاوير باید در انتهاي متن  و به صورت شماره گذاری شده ارسال شود و به مکان آنها در متن اشاره شده باشد. (مثال: تصوير شماره 1)

  1.  

 شکل ها باید کاملاً واضح طراحی شده باشند.

  1.  

حفظ اسرار پزشکی و اخلاق پزشکی بايد در مقاله مورد توجه باشد.

  1.  

مقالات ارسالی عودت داده نمی شود.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:53  توسط ---  | 

 

 

نحوه تهيه و تنظيم مقاله علمي ... article

 

تدوين مقاله‌ي علمي براي انتشار در مجله‌هاي علمي بويژه در محيط‌هاي دانشگاهي شيوه متعارفي براي توليد‌كنندگان و دست‌اندركاران مسائل علمي است صرف‌نظر از آثار حقوقي- اداري و استخدامي مقالات علمي اساساً هر نويسنده‌اي علاقه‌مند است حاصل كار خود را در مجله يا نشريه‌اي منتشر كند و آن را به اطلاع علاقه‌مندان برساند.
ضمن اينكه غالباً محققان اعم از دانشجويان تحصيلات تكميلي يا استادان يا مجريان پروژه‌ها ناگزيرند از كار خود مقاله‌اي ارائه دهند. انتشار مقالات علمي از سوي ديگر بر ارتقاي منزلت اجتماعي و اشتهار علمي نويسنده در جامعه تأثير مثبت دارد.
انواع مقالات علمي:
مقالات علمي را مي‌توان به دو دسته كلي تقسيم نمود: پژوهشي- مطالعاتي
1- مقالات پژوهشي: اين مقالات اعم از بنيادي يا كاربردي مستخرج از يك پروژه تحقيقاتي است كه معمولاً به توليد علمي منجر مي‌شود. مجله‌هاي معتبر داخلي در شكل فصلنامه‌ شامل آن دسته از مجله‌هايي است كه كميسيون بررسي نشريات علمي كشور در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به آنها ارزش و درجه علمي و پژوهشي اعطا مي‌كند. اساساً مجله‌هاي علمي كه از طرف مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي داخل و خارج از كشور انتشار مي‌يابند به دليل اينكه داراي هيأت تحريريه هستند و مقالات منتشره در آنها پس از داوري و از سوي صاحبنظران پذيرفته مي‌شود اعتبار علمي دارند. معتبرترين مجله‌هاي علمي جهان با بيش از 8500 عنوان در رشته‌هاي مختلف علمي به وسيله «مؤسسه اطلاعات علمي» تحت عنوان ISI نمايه مي‌شوند كه در سايت اينترنتي آن به آدرس www.isinet.com قابل رويت و دستيابي‌اند.
2- مقالات مطالعاتي و ترويجي: اين مقالات بر پايه‌ جابه‌جايي تلفيق و تركيب دانش موجود تهيه مي‌شوند و معمولاً به روشن‌سازي زواياي مسأله‌اي كمك مي‌نمايند ولي ارزش و اعتبار مقالات پژوهشي را ندارند از اينگونه مقالات مي‌توان به مقالات مروري، تدويني، ترجمه‌اي و تحليلي اشاره كرد در اين ميان مقاله‌هاي تحليلي ارزش و اعتبار بالاتري دارند.
ساختار مقاله علمي:
ساختار مورد بحث در اينجا ساختار يك مقاله علمي- پژوهشي است كه منبع از گزارش تحقيق يك پروژه تحقيقاتي است بنابراين شامل مقالات مطالعاتي نمي‌شود هر چند تعدادي از عناصر ساختاري آنها نظير چكيده واژگان، مقدمه، نتيجه و فهرست منابع با يكديگر مشترك است. ساختار يك مقاله علمي، پژوهشي با حدود 5000 تا 10000 كلمه داراي عناصر زير مي‌باشد:
1- مشخصات مقاله: شامل عنوان مقاله كه بايد رسا و مختصر و معرف مقصود نويسنده و محتواي مقاله باشد نام نويسنده يا نويسندگان تهيه مقاله- نام دانشگاه يا مؤسسه مربوطه- عنوان و رتبه نويسندگان و در نهايت نام نويسنده عهده‌دار مكاتبات و آدرس پستي، الكترونيكي و نمابر وي در صفحه عنوان ذكر شود.
2- چكيده: در حد نيم صفحه (100 تا 200 كلمه) با خط ريزتر در فضاي محدودتر از متن اصلي مقاله آورده مي‌شود چنانچه مقاله به زبان فارسي باشد لازم است چكيده انگليسي آن نيز تهيه شود. در پايان چكيده واژگان كليدي بين 3 تا 5 واژه درج مي‌گردد. چكيده و واژگان كليدي براي درج در بانك‌هاي اطلاعاتي الكترونيكي كاربرد دارند. چكيده مقاله بايد شامل مطالبي درباره ضرورت پرداختن به موضوع- فرضيه يا سوال تحقيق- روش تحقيق و تجربه و تحليل و نتيجه‌گيري باشد.
3- مقدمه: در مقدمه به مباني نظري موضوع مقاله – قلمرو جغرافيايي يا موضوعي مقاله پرداخته مي‌شود و بر اهميت مسأله و موضوع و ابعد آن تأكيد مي‌گردد.
4- روش تحقيق: در اين قسمت سؤال يا سؤالات تحقيق، فرضيه‌ها، جامعه‌ آماري، نمونه‌گيري، روش‌هاي گرد‌آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل اطلاعات و ساير مسائل مربوط توضيح داده مي‌شود.
5- اطلاعات و داده‌ها: در اين قسمت يافته‌هاي آماري و غيرآماري تحقيق كه مواد خام تجزيه‌و تحليل را تشكيل مي‌دهد ذكر مي‌گردد.
6- تجزيه و تحليل: در اين قسمت اطلاعات و داده‌ها كه در راستاي هدف تحقيق و تست فرضيه‌ها مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است بيان مي‌شود.
7- نتيجه‌گيري: در اينجا نتايج حاصل از ارزيابي و تست فرضيه‌ها مورد بحث قرار مي‌گيرد و شناخت حاصل از پژوهش يا بعبارتي دستاورد تحقيق در جهت كشف جديد بيان مي‌گردد و در نهايت گزاره علمي تحقيق تدوين و ارائه مي‌شود.
8- شناسايي و تصديق: در اينجا نام و مشخصات و اشخاص حقيقي و حقوقي كه از تحقيق حمايت و پشتيباني كرده و يا هزينه آن را متقبل شده‌اند ذكر مي‌شود و به نحوي از آنها تشكر و قدرداني به عمل مي‌آيد.
9- منابع: فهرست منابع و مأخذ به يكي از اشكال متداول ذكر مي‌شود. نويسنده مقاله بايد توجه داشته باشد كه مجله‌هاي علمي گاه سبك خاصي در نحوه ارجاع‌دهي دارند بنابراين بايد هنگام نگارش مقاله – سبك و شرايط آنها كه معمولاً در صفحه راهنمايي در داخل مجله و به همين منظور درج مي‌شود در نظر گرفته و رعايت شود در ضمن چنانچه نويسنده يادداشت‌هايي دارد مي‌تواند آنها را جداگانه و قبل از فهرست منابع درج كند و اگر تعداد آنها اندك است مي‌تواند در پاورقي به ذكر آنها بپردازد.
10- ضمائم: اين قسمت عبارتست از برخي اشكال و اسناد ضروري نظير نقشه، آمار، تصوير و نمودار كه بر غناي مطلب مي‌افزايد و محقق مي‌تواند آنها راضميمه مقاله بنمايد ولي چنانچه محل درج آنها در ميان مطالب مقاله است بايد جاي آنها را مشخص كند.
ملاحظات مربوط به تدوين مقاله علمي:
در تدوين مقاله علمي توجه به نكات زير بر اعتبار مقاله مي‌افزايد:
1- در مقاله به اصل موضوع آن توجه شود و از حاشيه روي و پرداختن به موضوعات فرعي و غيرضروري پرهيز شود.
2- از تكرار غيرضروري مطالب مقاله خودداري گردد.
3- از منابع و مأخذ به روش مورد نظر مجله استفاده شود و منابع و مأخذ (ترجيحاً دست اول)
مربوط به آمارها، نقل قول‌ها، تعاريف، مدل‌ها و قضاياي كل ذكر گردد.
4- آداب نگارش رعايت و در صورت امكان، مقاله ويرايش شود.
5- از تصاوير، جداول، نمودار و اشكال نجومي و مرتبط با بحث استفاده شود و محل مناسب درج آنها مشخص گردد.
6- مقاله از ظاهر فيزيكي تميز، شكيل و زيبا برخوردار باشد.
7- فاصله خطوط، ترازبندي، فاصله از حاشيه‌ها و نظاير آن رعايت شود.
8- از چاپ مقاله در بيش از يك مجله خودداري گردد.
9- ديسكت متن تايپ شده مقاله همراه آن براي مجله ارسال شود و تايپ آن به زبان، قلم و فونت مورد نظر مجله انجام پذيرد.
10- عنوان كتب و مقالات مورد استفاده در فهرست منابع با حروف كج تايپ شود.
11- مقياس‌ها، تاريخ‌ها و نشانه‌ها در سراسر مقاله يكدست گردد و در صورت ضرورت استفاده از تنوع در آنها، معادل آنها در پرانتز ذكر گردد. همچنين استفاده از سمبل‌ها و مقياس‌هاي بين‌المللي و يا رايج در رشته‌ علمي توصيه مي‌شود.
12- معادل لاتين واژه‌هاي تخصصي و نيز اسامي افراد، مكان‌ها و... در پاورقي صفحه مربوط درج شود.
13- الگوي رايج در مجله‌هاي معتبر علمي جهان در ارجاع‌دهي، الگوي بين متن (نام نويسنده، سال نشر، صفحه) و فهرست انتهايي كه مكمل آن است كاملاً رعايت شود.
بنابراين كاربرد اين الگو براي مقالات ارسالي به مجله‌هاي مزبور توصيه مي‌شود هر چند مجله‌هاي علمي در صفحه راهنماي تدوين مقالات خود الگوي مورد نظر مجله را ذكر مي‌كنند.
منابع و مأخذ:
پايه‌هاي پژوهش در علم رفتاري حيدرعلي هومن
راهنماي پژوهشي دانشجويان دانشگاه تربيت مدرس تهران 1370
مقدمه‌اي بر روش تحقيق، محمدرضا حافظ‌نيا، تهران 1382
حسين معتمدي، كارشناس تحصيلات تكميلي

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:52  توسط ---  | 

 

 

 

چگونگي نگارش مقاله پژوهشي و Paper علمي

 

 

مهمترین شیوه ارائه نتایج یک مطالعه و تحقیق تهیه مقاله  است

How to Write a Scientific Article and Paper?

 

 

 

 

تحقیق و پژوهش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به جرات می توان گفت که همه پبشرفت های علمی صنعتی پژوهشی تکنولوژی و جامعه شناسی بر پایه تحقیق و پژوهش استوار است.

تحقيق و پژوهش از اهميت ويژه اي برخوردار است و به جرات مي توان گفت که همه پبشرفت هاي علمي صنعتي پژوهشي تکنولوژي و جامعه شناسي بر پايه تحقيق و پژوهش استوار است. اصلي تربن و مهمترين شيوه ارائه نتايج يک مطالعه و تحقيق تهيه مقاله پژوهشي است  و محققي در صحنه توليد وانتشار علمي موفق است که بتواند نتايج پژوهش خود را در مجلات معتبر پژوهشي به چاپ برساند.از آنجا که نوشتن صحيح و مناسب يک مقاله يک رکن اساسي براي چاپ مقالات علمي ميباشد  در قالب اين مقاله سعي شده است که به بررسي روش هاي صحيح نگارش مقالات پژوهشي بپردازيم.به طور کلي هر مقاله پژوهشي شامل اجزاي زير است:

 

عنوان

نام نويسندگان

آدرس ها

چکيده شامل مقدمه اهداف مواد وروشها

نتايج بحث

واژه هاي کليدي

مقدمه مواد و روشها

نتايج بحث تشکر و قدر داني

فهرست منابع

 

حال به ترتيب به توضيح و نحوه نگارش آنها مي پردازيم:

 

عنوان

اولين بخش يک مقاله است که خوانده مي شود. بايد عنوان مقاله اشتراکاتي با موضوع اصلي تحقيق داشته باشد و به شکلي جذاب جمله بندي شده باشد. نکات مهم در انتخاب عنوان مقاله:

1. عنوان مقاله

عنوان مقاله حتي الامکان بايد دقيق و رسا باشد. از به کار بردن اصطلاحات ناآ شنا با اختصاري خودداري نمايد

2. عنوان مقاله حتي الامکان بايد جمله خاصي باشد که نکات اصلي و عمده موضوع را در بر دارد.

3. به طور معمول (نه هميشه)و در اکثر تحقيق ها اين 4 نکته در نظر گرفته مي شود که مي تواند عنوان مقاله نيز باشد: چه چيزي را مي خواهيم بررسي کنيم؟ در چه جامعه اي(جامعه هدف) در کجا و در چه زماني؟ مثلا عنوان يک مقاله مي تواند اين باشد: بررسي رابطه سطح سود مادران و تغذيه کودکان در شهر تهران سال 1386

4. عنوان بايد فاقد پيش داوري باشد.

مثلاْ اين عنوان عنوان مناسبي نيست بررسي علل بي علاقگي رانندگان نسبت به بستن کمربند ايمني.

5.اگر کلماتي در توصيف ويژگي مطالعه شما نقش کليدي دارند حتما در عنوان خود آنرا بگنجانيد. مثل مطالعه آينده نگر مطالعه دوسويه کور يا مطالعه تصادفي شده

6. هيچ گاه نبايد در عنوان مقاله نتيجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذکر نمود.

7. چکیده

چکيده تحقيق چکيده پس از عنوان بيشتري از بخش است که در يک مقاله خوانده مي شود و در چکيده قسمت هاي مقاله شامل مقدمه اهداف مواد و روشها نتايج و بحث بصورت خلاصه ذکر مي شود .متن بسياري از مقاله ها به طور کامل در دسترس ما نيست و گاهي فرصت براي خواندن تمام مقاله نداريم و از اين رو چکيده مقاله اهميت زيادي دارد.در اکثر مجلات تعداد کلمات چکيده 150 تا 250 کلمه محدود است.

8. واژه هاي کليدي:

چند واژه کليدي که از اهميت زيادي در مطالعه برخوردارند، در اين قسمت ذکر مي شود. ضمن اين که با ذکر واژه هاي کليدي در سايتهاي علمي مي توان به دنبال مقاله نيز گشت. حداکثر واژه 6-5 کلمه مي باشد.

9. نويسندگان و آدرس ها:

اسامي نويسندگان و همکاراني که در مطالعه شرکت داشته اند بايد بطور کاملي ذکر شود. همچنين نويسنده اصلي که مسئول ارتباط با خوانندگان است بايد مشخص شود ( با گذاردن خطي در زير اسم وي ) و آدرس کامل و شماره تلفن وي در اختيار خوانندگان قرار گيرد.

10. مقدمه:

مقدمه يک مقاله پژوهشي ضمن ببان مسئله و تشريح مورد موضوع به آن مسئله پاسخ ميدهد که ارزش مطالعه حاضر براي انجام آن چه بوده است.در حقيقت با مطالعه مقدمه بک مقاله پژوهشي خواننده با مسئله مورد تحقيق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درک ميکند.متن مقدمه بايد روان باشد و حتي الامکان به صورت خلاصه و حداکثردر 2 صفحه تايپ شود.اهداف(در چکيده مقاله):در اين قسمت هدف از انجام مطالعه ذکر مي شود.

11. مواد روشها:

در اين قسمت از مقاله چگونگي و روش انجام پژوهش توضيح داده مي شود.همچنين مواد با نمونه هاي مورد آزمايش چگونگي نمونه گيري (انتخاب نمونه ها ) جامعه هدف و مراحل اجرائي پژوهش و نحوه تجزيه و تحليل داده ها ذکر مي شود. در اين قسمت در مورد تغيير بيشتر بحث شده و روش اندازه گيري و ميزان دقت و چگونگي کنترل آنها گفته مي شود.گاهي روش کنترل و چگونگي رعايت مسائل اخلاقي نيز بايد ذکر شود ( در مورد پژوهش هاي انجام شده روي نمونه حيواني يا انساني )

12. نتایج:

در اين قسمت نتايج بدست آمده از پژوهش ذکر مي شود. نتايجي کليدي مطالعه بايد با کلمات روان و دقيق و بدون بزرگ نمايي ذکر مي شود.از روش مختلفي براي ارائه نتايج استفاده مي شود که شامل استفاده از مقادير جداول و نمودارها کمک ارزنده اي به ارائه مطلب بطور ساده تر مي نمايد اما به طور کامل آنها توضيح داده شود تا موجب گنگ شدن مطلب نشود.در مواردي که از روش ها و آزمون هاي آماري براي بررسي نتايج و تحليل داده ها استفاده شده است بايد نوع آن نيز ذکر شود.

13. بحث:

در اين قسمت به تفسير نتايج ارائه شده مي پردازيم.همچنين مي توان به مقايسه نتايج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتايج ساير مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتيجه گيري نمود.در صورت لزوم مي توان پيشنهادهايي براي انجام مطالعات بهتر و کامل تر در آينده ارائه داد.

14.تشکر و قدرداني :

قدرداني و تشکر از موسسه ها و افراد مورد نظر در اين بخش انجام مي شود.

15. فهرست منابع :

در پايان از نظر اخلاقي موظفيم که فهرستي از منابع مورد استفاده خود را ذکر نماييم.شيوه روش نمابر در نشريات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمايي اين نشريات و شرايط نگارش مقالات کمک بگيريم.چند نکته اساسي در ارسال مقالات :به ياد داشته باشيد که قبل از ارسال چکيده مقاله خود به يک مجله ابتدا فرم نحوه نگارش مقاله را از آن مجله  دريافت نماييد و چکيده خود را در قالب آن فرم تهيه و تايپ نماييد ( به عنوان مثال تعداد کلمات ، فونت ، تعداد خطوط ، فاصله خطوط از کناره هاي صفحه و…)

اما چرا چکيده اي از مقالات پذيرفته نمي شود ؟

1. ابهام  در موضوع مقاله و وجود تعداد زياد مقالات مشابه از قبل

2.عدم ذکر زمينه اصلي تحقيق

3.تعداد کم نمونه هاي مورد مطالعه

4.عدم ذکر صحيح ارقام آماري

5.فقدان بحث و پرداختن به نتايج

6.چکيده هاي خيلي کوتاه و خيلي زياد

7.بي دقتي در تهيه متن (غلط تايپي ، اشتباهات متن)

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:50  توسط ---  | 

 

چگونگی نگارش مقاله پژوهشي

 

چگونگي نگارش مقاله پژوهشي و Paper علمي

 

مهمترین شیوه ارائه نتایج یک مطالعه و تحقیق تهیه مقاله  است

How to Write a Scientific Article and Paper?

 

تحقیق و پژوهش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به جرات می توان گفت که همه پبشرفت های علمی صنعتی پژوهشی تکنولوژی و جامعه شناسی بر پایه تحقیق و پژوهش استوار است.

تحقيق و پژوهش از اهميت ويژه اي برخوردار است و به جرات مي توان گفت که همه پبشرفت هاي علمي صنعتي پژوهشي تکنولوژي و جامعه شناسي بر پايه تحقيق و پژوهش استوار است. اصلي تربن و مهمترين شيوه ارائه نتايج يک مطالعه و تحقيق تهيه مقاله پژوهشي است  و محققي در صحنه توليد وانتشار علمي موفق است که بتواند نتايج پژوهش خود را در مجلات معتبر پژوهشي به چاپ برساند.از آنجا که نوشتن صحيح و مناسب يک مقاله يک رکن اساسي براي چاپ مقالات علمي ميباشد  در قالب اين مقاله سعي شده است که به بررسي روش هاي صحيح نگارش مقالات پژوهشي بپردازيم.به طور کلي هر مقاله پژوهشي شامل اجزاي زير است:

 

عنوان

نام نويسندگان

آدرس ها

چکيده شامل مقدمه اهداف مواد وروشها

نتايج بحث

واژه هاي کليدي

مقدمه مواد و روشها

نتايج بحث تشکر و قدر داني

فهرست منابع

 

حال به ترتيب به توضيح و نحوه نگارش آنها مي پردازيم:

 

عنوان

اولين بخش يک مقاله است که خوانده مي شود. بايد عنوان مقاله اشتراکاتي با موضوع اصلي تحقيق داشته باشد و به شکلي جذاب جمله بندي شده باشد. نکات مهم در انتخاب عنوان مقاله:

1. عنوان مقاله

عنوان مقاله حتي الامکان بايد دقيق و رسا باشد. از به کار بردن اصطلاحات ناآ شنا با اختصاري خودداري نمايد

2. عنوان مقاله حتي الامکان بايد جمله خاصي باشد که نکات اصلي و عمده موضوع را در بر دارد.

3. به طور معمول (نه هميشه)و در اکثر تحقيق ها اين 4 نکته در نظر گرفته مي شود که مي تواند عنوان مقاله نيز باشد: چه چيزي را مي خواهيم بررسي کنيم؟ در چه جامعه اي(جامعه هدف) در کجا و در چه زماني؟ مثلا عنوان يک مقاله مي تواند اين باشد: بررسي رابطه سطح سود مادران و تغذيه کودکان در شهر تهران سال 1386

4. عنوان بايد فاقد پيش داوري باشد.

مثلاْ اين عنوان عنوان مناسبي نيست بررسي علل بي علاقگي رانندگان نسبت به بستن کمربند ايمني.

5.اگر کلماتي در توصيف ويژگي مطالعه شما نقش کليدي دارند حتما در عنوان خود آنرا بگنجانيد. مثل مطالعه آينده نگر مطالعه دوسويه کور يا مطالعه تصادفي شده

6. هيچ گاه نبايد در عنوان مقاله نتيجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذکر نمود.

7. چکیده

چکيده تحقيق چکيده پس از عنوان بيشتري از بخش است که در يک مقاله خوانده مي شود و در چکيده قسمت هاي مقاله شامل مقدمه اهداف مواد و روشها نتايج و بحث بصورت خلاصه ذکر مي شود .متن بسياري از مقاله ها به طور کامل در دسترس ما نيست و گاهي فرصت براي خواندن تمام مقاله نداريم و از اين رو چکيده مقاله اهميت زيادي دارد.در اکثر مجلات تعداد کلمات چکيده 150 تا 250 کلمه محدود است.

8. واژه هاي کليدي:

چند واژه کليدي که از اهميت زيادي در مطالعه برخوردارند، در اين قسمت ذکر مي شود. ضمن اين که با ذکر واژه هاي کليدي در سايتهاي علمي مي توان به دنبال مقاله نيز گشت. حداکثر واژه 6-5 کلمه مي باشد.

9. نويسندگان و آدرس ها:

اسامي نويسندگان و همکاراني که در مطالعه شرکت داشته اند بايد بطور کاملي ذکر شود. همچنين نويسنده اصلي که مسئول ارتباط با خوانندگان است بايد مشخص شود ( با گذاردن خطي در زير اسم وي ) و آدرس کامل و شماره تلفن وي در اختيار خوانندگان قرار گيرد.

10. مقدمه:

مقدمه يک مقاله پژوهشي ضمن ببان مسئله و تشريح مورد موضوع به آن مسئله پاسخ ميدهد که ارزش مطالعه حاضر براي انجام آن چه بوده است.در حقيقت با مطالعه مقدمه بک مقاله پژوهشي خواننده با مسئله مورد تحقيق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درک ميکند.متن مقدمه بايد روان باشد و حتي الامکان به صورت خلاصه و حداکثردر 2 صفحه تايپ شود.اهداف(در چکيده مقاله):در اين قسمت هدف از انجام مطالعه ذکر مي شود.

11. مواد روشها:

در اين قسمت از مقاله چگونگي و روش انجام پژوهش توضيح داده مي شود.همچنين مواد با نمونه هاي مورد آزمايش چگونگي نمونه گيري (انتخاب نمونه ها ) جامعه هدف و مراحل اجرائي پژوهش و نحوه تجزيه و تحليل داده ها ذکر مي شود. در اين قسمت در مورد تغيير بيشتر بحث شده و روش اندازه گيري و ميزان دقت و چگونگي کنترل آنها گفته مي شود.گاهي روش کنترل و چگونگي رعايت مسائل اخلاقي نيز بايد ذکر شود ( در مورد پژوهش هاي انجام شده روي نمونه حيواني يا انساني )

12. نتایج:

در اين قسمت نتايج بدست آمده از پژوهش ذکر مي شود. نتايجي کليدي مطالعه بايد با کلمات روان و دقيق و بدون بزرگ نمايي ذکر مي شود.از روش مختلفي براي ارائه نتايج استفاده مي شود که شامل استفاده از مقادير جداول و نمودارها کمک ارزنده اي به ارائه مطلب بطور ساده تر مي نمايد اما به طور کامل آنها توضيح داده شود تا موجب گنگ شدن مطلب نشود.در مواردي که از روش ها و آزمون هاي آماري براي بررسي نتايج و تحليل داده ها استفاده شده است بايد نوع آن نيز ذکر شود.

13. بحث:

در اين قسمت به تفسير نتايج ارائه شده مي پردازيم.همچنين مي توان به مقايسه نتايج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتايج ساير مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتيجه گيري نمود.در صورت لزوم مي توان پيشنهادهايي براي انجام مطالعات بهتر و کامل تر در آينده ارائه داد.

14.تشکر و قدرداني :

قدرداني و تشکر از موسسه ها و افراد مورد نظر در اين بخش انجام مي شود.

15. فهرست منابع :

در پايان از نظر اخلاقي موظفيم که فهرستي از منابع مورد استفاده خود را ذکر نماييم.شيوه روش نمابر در نشريات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمايي اين نشريات و شرايط نگارش مقالات کمک بگيريم.چند نکته اساسي در ارسال مقالات :به ياد داشته باشيد که قبل از ارسال چکيده مقاله خود به يک مجله ابتدا فرم نحوه نگارش مقاله را از آن مجله  دريافت نماييد و چکيده خود را در قالب آن فرم تهيه و تايپ نماييد ( به عنوان مثال تعداد کلمات ، فونت ، تعداد خطوط ، فاصله خطوط از کناره هاي صفحه و…)

اما چرا چکيده اي از مقالات پذيرفته نمي شود ؟

1. ابهام  در موضوع مقاله و وجود تعداد زياد مقالات مشابه از قبل

2.عدم ذکر زمينه اصلي تحقيق

3.تعداد کم نمونه هاي مورد مطالعه

4.عدم ذکر صحيح ارقام آماري

5.فقدان بحث و پرداختن به نتايج

6.چکيده هاي خيلي کوتاه و خيلي زياد

7.بي دقتي در تهيه متن (غلط تايپي ، اشتباهات متن)

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:48  توسط ---  | 

 

 

راهنماي نگارش مقاله هاي پژوهشي

مجلات روانشناسي معاصر  با هدف انتشار يافته هاي اصيل و بديع علمي در زمينه هاي مختلف روانشناسي، مبادله اطلاعات علمي بين پژوهشگران و تقويت نهضت توليد علم، مقاله هاي علمي در زمينه هاي مختلف روانشناسي را چاپ مي کنند که مقاله هاي پژوهشي در اولويت قرار داشته و رعايت نکات زير براي تنظيم مقاله الزامي است:

--عنوان( Title) :

- عنوان بايد علمي كامل و جامع و مطابق محتواي مقاله باشد.
- در عنوان بايد متغيرهاي اصلي (وابسته و مستقل) ذكر گردد.

--چكيده (Abstract):

- چكيده بايد شامل بخشهاي مقدمه، روش، نتايج و بحث باشد.

- چكيده حداكثر 250 كلمه باشد (بين250–150 كلمه) مقدمه 20% - روش ها 30% نتايج 25% - بحث 15%
كلمه هاي كليدي (Keywords):
تعداد كليد واژه ها بين 3 تا 10 كلمه فارسي پيشنهاد مي‌گردد.

--مقدمه ( Introduction):

خصوصيات مورد نظر در تدوين مقدمه عبارتند از:
- حجم مقدمه مقاله از يك پنجم كل مقاله تجاوز نكند. (حداكثر يك صفحه)
- اهداف مطالعه كه در مقدمه بيان مي شود، بايستي همان مواردي باشد كه در قسمت نتايج به آنها پرداخته مي شود.
- اهداف جزيي يا فرضيه ها يا پرسش ها بايد به طور كامل در مقدمه آورده شود.
- در صورتي كه كلمات مخفف نا آشنا در مقدمه به كار رفته باشد مي بايستي واژه لاتين در كنار آن كلمه نوشته شود.
- بيان مسأله با ويژگي‌هاي آن وهمچنين ضرورت انجام مطالعه ذكر شود.
- سابقه علمي موضوع به طور خلاصه ذكر گردد.
- بايستي از اطلاعات گسترده و غيراختصاصي و توصيف مفاهيم، همچنين ارائه جدول و تصوير در مقدمه پرهيز شود.


--مواد و روش ها (Methods & Materials):


اين بخش به ترتيب:
- نوع مطالعه، روش پژوهش، جامعه مورد مطالعه و معيارهاي انتخاب نمونه، حجم نمونه و نحوه نمونه‌گيري ابزار و روش گردآوري داده‌ها، اعتبار و اعتماد علمي ابزار تحقيق، زمان و مكان نمونه‌گيري، نحوه انجام آزمايشها، آزمون‌هاي آماري وسيستم نرم‌افزاري بكارگرفته شده‌ مي‌باشد.
- ذكر متغيرهاي مورد مطالعه، چگونگي كنترل آنها، تعداد گروه هاي مورد مطالعه و شاهد با توجه به نوع مطالعه، روش و نوع نمونه گيري اندازه و حجم نمونه، چند سويه بودن پژوهش و روش اجراي آن و چگونگي همسان‌ سازي گروه‌ها برحسب نوع پژوهش ذكر شود و ميزان دقت و اطمينان مورد نظر در محاسبه حجم نمونه معرفي گردد.

 

--نتايج (Results ):

- نتايج با نظم و ترتيب منطقي و بدون توجيه و تفسير و براساس اهداف يا سئوالات ذكر شده در مقدمه بيان شود.
- از ذكر P-value در مواردي كه نتايج معني‌دار نبوده خودداري شود. مقدار P-value همراه سطح اطمينان بيان شود.
- هر يافته فقط به يك شكل (يا در متن يا جدول و نمودار) ارائه گردد. (هر 1000 كلمه يك جدول)
- گزارش‌ميانگين‌ها همراه باانحراف معيارذكرگردد.


--بحث (Discussion ):
- آثار و اهميت يافته هاي بدست آمده و همچنين محدوديتهاي آن توضيح داده شود. در اين بخش از ذكر تكرار نتايج به شكلي كه در قسمت نتايج آمده است، خودداري گردد.
- در بحث علت تشابه و تفاوت نتايج مقاله با تحقيق هاي ديگران توضيح داده شود.
- در بحث موارد كاربرد علمي و قابليت تعميم پذيري نتايج بدست آمده توضيح داده شود.
- باتوجه به نتايج، بايستي پاسخ قاطعي به سئوالهاي مقدمه داده شود.

 

--منابع (References ):
جهت درج منابع در مقاله ها در حال حاضر در دانشگاههاي علوم ‌پزشكي كشور بيشتر از روش Vancouver يا روش شماره‌گذاري استفاده مي‌شود. در اين روش، يك سري اصول كلي وجود دارد و نمونه منابع در مجله شماره 22 زمستان 1382 بطور كامل ذكر گرديده است.

 

--خلاصه انگليسي (Abstract ):
- عناوين در چكيده انگليسي مشابه چكيده فارسي است وحجم آن حداكثر 250 كلمه و بايد تطابق كامل با متن چكيده فارسي داشته باشد.

 البته در بعضی از مجلات و مراکز انتشار مقالات علمی علاوه بر موارد فوق نکات دیگری در نظر گرفته شده که به قرار زیر است:

-عنوان: مختصر و متناسب با محتوا

- نام و نشاني نويسنده (نويسندگان): نام، نام خانوادگي، درجه علمي، مرتبه دانشگاهي، محل کار

-چکيده فارسي: حداکثر 200 کلمه در يک پاراگراف شامل هدف، روش (نمونه، ابزار، روش هاي تحليل آماري)، يافته ها، نتيجه گيري نهايي و واژه هاي کليدي (3 تا 5 واژه)

- چکيده انگليسي: معادل و مطابق چکيده فارسي

- مقدمه: بيان مسأله، مباني نظري و پيشينه پژوهش، هدف ها، پرسش (ها) و/ يا فرضيه (هاي) پژوهش

روش: جامعه آماري، نمونه و روش اجراي پژوهش (شامل نوع طرح پژوهش و روش هاي تحليل آماري داده ها)

 ابزار سنجش

-  يافته ها: نتايج پژوهش همراه با جدولها و نمودارهاي ضروري

- بحث و تفسير: بررسي نتايج پژوهش و تبيين يافته ها، بيان محدوديتها و پيشنهادها

-   زير نويسها: توضيحها و معادل لاتين اصطلاحها و اسامي، زير هر صفحه (اسامي ذکر شده در مراجع نيازي به زير نويس ندارند.)

-  مراجع: مراجعي که در متن مقاله از آنها استفاده شده است مطابق ضوابط  APAبه شرح زير تنظيم شوند (اول فارسي بعد لاتين):

مقاله- نام خانوادگي و حرف (حروف) اول نام نويسنده (نويسندگان)، سال انتشار، عنوان مقاله، نام نشريه، شماره، دوره، صفحه

کتاب (تاليف)- نام خانوادگي و حرف (حروف) اول نام نويسنده(نويسندگان)، سال انتشار، عنوان کتاب، نوبت چاپ، محل چاپ، ناشر

کتاب (ترجمه)- نام خانوادگي و حرف (حروف) اول نام نويسنده(نويسندگان)، سال انتشار، عنوان کتاب، نام و نام خانوادگي مترجم/ مترجمان، سال ترجمه، نوبت چاپ، محل چاپ، ناشر

-  ترتيب ارايه مطالب: در مورد پژوهش هاي کيفي، مقاله هاي تحليلي و مروري متناسب با نوع مقاله متفاوت خواهد بود.

 علاوه بر نکات فوق، مقاله بر اساس شرايط زير بررسي مي شود:

·          مقاله در هيچ نشريه اي چاپ نشده باشد.

·          مقاله با آخرين نسخه نرم افزار رايانه اي Word  حداکثر در 20 صفحهA4  18 سطري تايپ شده باشد.

·      مقاله در يک نسخه با نام و نشاني هاي کامل (نشاني پستي، نشاني الکترونيک، تلفن) و در سه نسخه  بدون ذکر مشخصات ارسال شده باشد (نسخه نهايي پس از اعمال تغييرات همراه با لوح فشردة-CD-  مقاله درخواست خواهد شد).

·          مجلات روانشناسي در رد، اصلاح و ويرايش مقاله آزاد است.

·          مسؤليت محتواي علمي مقاله با نويسنده (نويسندگان) مقاله است.

·          مقاله مسترد نمي شود.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:47  توسط ---  | 

 

معيارهای يک مقاله علمی - پژوهشی

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.
الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن
• تمام موضوعات مطرح شده‌اند.
• استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.
• منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.
• منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.

ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:
• مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.
• عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.
• نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.

پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:
• تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.
• دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.
• مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.
• استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.
• شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.
• ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.
• ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است.

3- ساختار عمومی مقاله
يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد.

1) عنوان مقاله:
• پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛
• استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛
• دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛
• فشرده و مختصر و يادآوردنی؛
• پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار
• توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.
2) نام نويسنده/نويسندگان:
• مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.
3) چکيده:
• دربرگيرنده (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛
• پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛
• رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛
• توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.
4) کليد واژه‌ها:
• تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح
5) مقدمه:
• تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛
• طرح اهميت تحقيق؛
• طرح سوابق تاريخی موضوع؛
• طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛
• ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛
• مروری کلی بر بقيه مقاله.
• اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.
6) بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق:
• طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛
• طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛
• بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛
• صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛
• طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛
• ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛
• نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛
• مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛
• برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.
7) بدنه اصلی مقاله:
• متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش و متدولوژی، فرضيات، مدل رياضی.
8) نتايج ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.
9) بحث در باره نتايج:
• استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛
• ارائه تحليل مدل يا تئوری؛
• ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.
• جمع بندی و نتيجه‌گيری طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛
• بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛
• طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.
10) سپاسگزاری (در صورت نياز):
• قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.
11) منابع:
• ارائه فهرست مرتب شده منابع.
12) پيوست‌ها (در صورت نياز):
• ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.


4- موارد ويرايشی
• رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛
• شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛
• شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛
• ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛
• شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛
• ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛
• رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛
• پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛
• پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها.

5- نکات ويژه
• سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شماره‌ها با متن يا روابط)؛
• الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛
• ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛
• واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛
• اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛
• رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

6- کلام پايانی
نوشـته حاضر با دريافت نظرات اصلاحی و پيشـنهادی شما به طور قطــع بهتر و کاملتر خواهـد شد. نويسنده در انتــظار دريافت تجارب و ديدگاه‌های نقادانه و عالمانه شما در باره موضوع اين نوشتار است. بديهی است در نسخه‌های بعدی نکات متذکر شده شما با ذکر نامتان لحاظ خواهد شد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:44  توسط ---  | 

 

ویژگی های یک مقاله برای انتشار در نشریات علمی

 


مقدمه: در اين نوشته به ويـژگی‌هـای کلّی يک مقاله علمی - پژوهشی برای انتشــار در نشرياتـی که مقـالات آنها مـورد داوری قرار می‌گيرند (Refereed Journals) پرداخته شده است. اين نشريات يا مجلّه‌ها پس از دريافت مقاله آن را برای داوری نزد سه يا چند نفر از داوران که به موضوع مورد بحث مقاله آشنايی دارند ارسال می‌دارند. پس از دريافت نظرات و پيشنهادات داوران، در صورتی که مقاله قابلّيت انتشار داشته باشد، نشريه مقاله مورد بحث را منتشر می‌نمايد. چارچوب‌های آورده شده در اين نوشته نيز می‌تواند برای مقاله‌های ارسالی برای همايش‌های علمی که مقالات آنها داوری می‌شوند مورد توجّه قرارگيرد.


مدیر سایت فارغ التحصیل رشته کارشناسی فرش از دانشگاه هنر تهران / علاقمند به مطالعه در زمینه: مدیریت، روانشناسی و اخلاق، علوم کامپیوتر و اینترنت و زبان انگلیسی


View Profile > 2- معيارهای يک مقاله علمی - پژوهشی
توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.
الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن
• تمام موضوعات مطرح شده‌اند.
• استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.
• منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.
• منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.

ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:
• مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.
• عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.
• نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.

پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:
• تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.
• دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.
• مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.
• استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.
• شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.
• ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.
• ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است.

3- ساختار عمومی مقاله
يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد.

1) عنوان مقاله:
• پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛
• استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛
• دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛
• فشرده و مختصر و يادآوردنی؛
• پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار
• توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.
2) نام نويسنده/نويسندگان:
• مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.
3) چکيده:
• دربرگيرنده (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛
• پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛
• رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛
• توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.
4) کليد واژه‌ها:
• تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح
5) مقدمه:
• تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛
• طرح اهميت تحقيق؛
• طرح سوابق تاريخی موضوع؛
• طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛
• ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛
• مروری کلی بر بقيه مقاله.
• اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.
6) بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق:
• طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛
• طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛
• بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛
• صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛
• طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛
• ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛
• نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛
• مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛
• برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.
7) بدنه اصلی مقاله:
• متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش و متدولوژی، فرضيات، مدل رياضی.
8) نتايج ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.
9) بحث در باره نتايج:
• استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛
• ارائه تحليل مدل يا تئوری؛
• ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.
• جمع بندی و نتيجه‌گيری طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛
• بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛
• طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.
10) سپاسگزاری (در صورت نياز):
• قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.
11) منابع:
• ارائه فهرست مرتب شده منابع.
12) پيوست‌ها (در صورت نياز):
• ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.


4- موارد ويرايشی
• رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛
• شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛
• شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛
• ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛
• شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛
• ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛
• رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛
• پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛
• پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها.

5- نکات ويژه
• سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شماره‌ها با متن يا روابط)؛
• الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛
• ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛
• واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛
• اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛
• رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

6- کلام پايانی
نوشـته حاضر با دريافت نظرات اصلاحی و پيشـنهادی شما به طور قطــع بهتر و کاملتر خواهـد شد. نويسنده در انتــظار دريافت تجارب و ديدگاه‌های نقادانه و عالمانه شما در باره موضوع اين نوشتار است. بديهی است در نسخه‌های بعدی نکات متذکر شده شما با ذکر نامتان لحاظ خواهد شد.


 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:42  توسط ---  | 

 

 

 

چگونه مقاله هاي تحقيقي بنويسيم

 

یکی از نشانه های علمی و تحقیقی بودن مقاله آن است که نویسنده بتواند چکیده خوب و مفیدی برای آن بنگارد. نویسنده مقاله تحقیقی به تناسب رشته ای که دارد، روش خاصی را در امر تحقیق انتخاب می کند، اما در عین حال از برخی قواعد و روشهای عمومی نیز استفاده می کند که تقریبا در تمام مقاله های تحقیقی مشترک است.

هر اثر علمی-تحقیقی دارای سه رکن می باشد:

o مواد سالم و مطمئن که از منابع معتبر و از طریق استدلالهای علمی به دست آمده باشد.

o شیوه صحیح استدلال

o توان علمی و اجتهادی محقق برای شناخت روشهای درست تحقیق

ü اما برای پژوهش مراحلی وجود دارد:

1.       فرضیه و طرح تحقیق

انسان از مجهول به معلوم می رسد و این سؤالها و مجهولات مبنای هر فرضیه‌ی علمی را تشکیل می دهند.

پس از طرح مجهول وتشکیل فرضیه، برای بررسی و اثبات آن، باید طرح تحقیق ریخته شود. طرح تحقیق،در واقع قانون کار محقق است و هدف،محدوده کار،رؤوس مباحث، ابزارها و روش تحقیق، و حوزه منابع را روشن می سازد و مانع از پراکنده کاری و اتلاف وقت و نیرو می‌گردد.

یکی از نشانه های علمی و تحقیقی بودن مقاله آن است که نویسنده بتواند چکیده خوب و مفیدی برای آن بنگارد

2.      روش تحقیق

نویسنده مقاله تحقیقی به تناسب رشته ای که دارد، روش خاصی را در امر تحقیق انتخاب می کند، اما در عین حال از برخی قواعد و روشهای عمومی نیز استفاده می کند که تقریبا در تمام مقاله های تحقیقی مشترک است.روش تحقیق به دو نوع میدانی و کتابخانه ای تقسیم می شود.

در تحقیق میدانی که بیشتر به مسائل علم تجربی، اجتماعی و جامعه شناسی مربوط است، محقق با کاوش در نمونه های عینی و با تفحص و استقرا در گستره ای خاص به نتایج کلی می رسد.

اما در تحقیق کتابخانه ای، حوزه کار محقق، کتابخانه و اسناد و مدارک است و با محیط بیرونی کارندارد.اصلی ترین ابزار در این روش کتاب و امثال آن است و گام مهم در این روش انتقاد کتاب و اسناد مکتوب است.محقق باید کتاب شناس باشد به عبارتی مسائلی نظیر اطمینان از صحت انتساب کتاب و مطالب آن،عدم دخل وتصرف در مطالب،انتخاب منابع درجه اول.محقق باید از منابع به دیده انتقاد و تدبر بنگرد، همه را حقیقت مسلم نپندارد، علوم انسانی همواره حوزه منازعات و مشاجرات بوده است.باید مطمئن شویم مطلب به صورت جدی از گوینده صادر شده باشد.

ü در روش تحقیق کتابخانه ای :

محقق از طریق فیش برداری به جمع آوری اطلاعات می پردازد

ونیز یکی از نظریه ها و مکاتب مهم را در این باب انتخاب کند و با معیار آن به نقد و تحلیل بپردازد.

3.      گردآوری مواد استدلال و منابع تحقیق

پس از عبور از دو مرحله ابتدایی محقق به معلومات خویش مراجعه می کندو از میان داشته های خود آنچه را که ارتباطی با فرضیه و مجهول وی دارند، برمی گزیند،مرتب می کند و مقدمات استدلال خود را تشکیل می دهد.

دراین جا نوع و میزان معلومات موثر می باشند، ونیز وارد بودن اوبه ابزار روز.

ü معلومات عمومی محقق و زمینه های مطالعاتی او موثر اما ناکافی است.جستجوی محققانه

ازکتابشناسی ها آغاز می شود که در باب موضوع خاصی می باشد. ریشه تاریخی کتابشناسی به قرن چهارم هجری باز می گرددبا آنکه کتابشناسی و فهرست نویسی در تمدن اسلامی سابقه دیرینه دارد،اما فهرست نویسی به سبک نوین برگرفته از شیوه کار غربیان است.

ü امتیازات کتاب و مقاله:

حوزه مسائل و موضوعات مقاله محدودتر از کتاب است و زمان کمتری را برای تالیف می طلبد.

سرعت انتشار مقاله سبب می شود که مطالب آن سریعتر از مطالب کتاب به دست خوانندگان برسد.

ü چند نکته در مورد منابع

Ø در به کارگیری منابع، اصالت با اعتبار منابع است نه تعدد آنها.

Ø فهرست منابع،نمودار اعتبار علمی نوشته و نشانگر اشراف نویسنده بر منابع است.

Ø محقق باید بکوشد که از قدیمی ترین منابع و جدیدترین تحقیقات استفاده کند.

4.      تنظیم مطالب و نتیجه گیری

مشکلات تنظیم مطالب

Ø به خاطر نداشتن طرحی برای تحقیق است، اگر محقق فرضیه ای برای خود داشته باشد و بداند در جستجوی چیست،آنگاه خود مطالب ومنابع زبان می‌گشایند و می‌گویند که با آنها چه می شود کرد.

Ø مشکل دیگر کم توانی در اندیشیدن است البته این به معنای نقص قوه عقلانی نیست، بلکه مقصود عدم ورزیدگی در تعقل است.

نویسنده به وجه مفارق مقاله های علمی و مقاله های عمومی و اجتماعی می پردازد و به دسته سومی اشاره  می کند که میان این دو قرار دارند.

Ø نویسنده بعد از مراحل پژوهش به شیوه ارائه مطالب می پردازد که رعایت نکاتی لازم است:

1.      نگارش

ü طرح مقاله

همانطور که در مرحله پژوهش طرح تحقیق الزامی است در مرحله نگارش نیز طرح نوشته لازم است.

طرح نوشته شامل سه بخش است

v مقدمه: آغاز دلپذیری است که ذهن خواننده را برای ورود به بخش اصلی متن آماده می کند.

v متن: حاوی مهمترین و اصلی ترین مطالب مقاله است.نویسنده در این بخش، استدلال علمی خود را در جهت رد و اثبات فرضیه نخستین ارائه می دهد.

v نتیجه پایانی: در انواع مقاله ها تفاوتهایی دارد.آنچه مهم است این که در پایان مقاله های تحقیقی نویسنده باید نتیجه ای را که از تحقیقات خود گرفته است به طور روشن و مشخص اعلام کند.

ü مستند نوشتن

در نگارش مقاله به خصوص مقاله های تحقیقی باید از حدس و گمان و تخیل یا تکیه بر گفته ها و شنیده های غیر موثق، بدون منبع و غیر تحقیقی جدا پرهیز کرد.

نویسنده باید امانتداری را رعایت کرده و خود را از اتهام سرقت ادبی دور نگه دارد و در نهایت با ذکر نشانی دقیق منبع، راه پژوهش برای خوانندگان دیگر را فراهم کند.

v ثبت ارجاعات شیوه های گوناگونی داردکه به یکی از آنها اشاره می کنیم:

ذکر ارجاع در پاورقی که به یادداشتهایی گفته می شود که در بخش پایانی صفحه نوشته می شودو به وسیله پاره خطی از متن اصلی جدا می گردد، که خود دو نوع است

ألف‌:    پاورقی توضیحی: این نوع معمولا شامل مطالب تکمیلی است که برای     روشن تر شدن مطالب مجمل متن می آید.

ب:     پاورقی ارجاعی: برای ذکر سند و منبع مورد استفاده نویسنده است

2.      فهرست منابع

فهرست منابع که گاه با عنوان کتابنامه و کتابشناسی از آن یاد می شود،نماینگر استفاده مولف و محقق از کتابها وآثاری است که مقاله یا کتاب یااستناد بدانها نوشته شده است.

در فهرست منابع تمام مشخصات منبع ذکر می شود: نام کتاب، نام نویسنده،نام مصحح،ناشرو...

3.      چکیده، کلید واژه، عنوان:

Ø چکیده: بر اساس طرح تحقیق نوشته می شود و نویسنده در آن به طور فشرده موضوع مقاله، عناوین بحث،روش کار، نوع منابعی که از آنها استفاده کرده و نتیجه ای را که بدان رسیده است معرفی می کند.

Ø کلید واژه ها: مکمل چکیده یا به عبارتی چکیده چکیده هستند .

ü در نگارش مقاله های تحقیقی نباید از انتخاب نام و عنوان مناسب برای مقاله غافل شد.عنوان باید کاملا رسا و دور از ابهام، پیچیدگی و معنای مجازی باشد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:40  توسط ---  | 

 

مقاله ISI چگونه ارزیابی می شود ؟

از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتیISI، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد.
 این گزارش حاوی اطلاعات ارزشمندی پیرامون مجله ها و رتبه بندی آنها می باشد.

فاکتور تأثیر (Impact Faktor)، برای نخستین بار در سال 1995 و توسط بنیانگذار ISI گارفیلد Garfield مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملی جهت گزینش بهترین مجله ها به کار رفت. حقیقت این است که این فاکتور ابزار کاملی برای اندازه گیری کیفیت مقاله ها نمی باشد، بلکه چون روش بهتری وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به دیگر معیارها برای ارزیابی علمی از مزایایی برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار می گیرد.

JCR بیش از 7500 مجله معتبر را در حدود 200 حوزه موضوعی از سال 1997 به بعد در بر می گیرد و با استفاده از آن می توان مجله ها را در حوزه های تخصصی، طبقه بندی و شاخص های رتبه بندی آنها را بررسی کرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمی آن در بر گیرنده بیش از 5900 ژورنال علمی و نسخه علوم اجتماعی مشتمل بر 1700 ژورنال است. JCR از طریق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراک قابل بررسی است.

ضریب تاثیر (IF) چیست؟
فاکتور تاثیر به صورت میانگین، تعداد ارجاعات به یک مورد قابل استناد (نظیر مقاله پژوهشی، مقاله مروری، نامه، یاد داشت، چکیده و..) در یک مجله علمی در طول زمانی معین تعریف شده است. فاکتور تأثیر، تعداد ارجاعات به مقاله های منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در دو سال مذکور است.

در مواردی فاکتور تأثیر مجله بطور میانگین (که معدل فاکتور تأثیر طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI می باشد)، نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
این شاخص مهمترین و در عین حال کاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است. این عامل همه ساله توسط ISI بر مبنای ارجاعات به هر یک از مجله های علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارش JCR منتشر می شود.
این ضریب نه برای مقاله یا نویسنده بلکه برای مجله محاسبه می شود. محاسبه بر مبنای یک دوره سه ساله صورت می گیرد.

چگونه یک مقاله ISI ارزیابی می شود؟
برای اینکه بتوانید یک مقاله بنویسید، لازم است در این زمینه اطلاعاتی داشته باشید. اگر این مقاله را برای مؤسسه اطلاعات علمی ISI می نویسید، احتمالاً برایتان مهم است که بدانید این مقاله ها چگونه ارزیابی می شود.
امروزه ارزیابی مقاله های علمی یکی از دغدغه های جوامع علمی می باشد. مؤسسه اطلاعات علمیISI برای ارزیابی تحت پوشش فهرست نویسی خود، سه شاخص در نظر گرفته است:
1- فاکتور تأثیر گذار (IF): این شاخص مهمترین و در عین حال کاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است.
2- شاخص فوری(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله های منتشر شده مجله در سال مورد ارزیابی تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در همان سال مجله مذکور است. این شاخص در حقیقت شیب رشد منحنی ارجاعات را بیان می کند.
3- شاخص نیمه عمر استناد(Cited Half-Life):نیمه عمر ارجاعات یا نیمه عمر استناد، تعداد سال هایی است که از سال ارزیابی باید به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزیابی باشیم.

به عبارت دیگر، این شاخص مدت زمانی که نیمی از کل استنادات به آن مجله صورت پذیرفته باشد را نشان می دهد و در حقیقت سرعت کاهش میزان ارجاعات به مجله را بیان می کند.
بدیهی است که وقتی مقاله های یک مجله ارزش خود را برای ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحی باشند و خیلی زود بی ارزش شوند)، تنها به مقاله های جدید مجله ارجاع داده می شود.
این موضوع باعث می شود که نیمه عمر ارجاعات به مجله کاهش یابد. بنابراین هر چه نیمه عمر ارجاعات به مجله بیشتر باشد، نشان می دهد که ارزش مقاله های مجله در طول زمان بیشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار می گیرند.
در مجموع هرچه نیمه عمرارجاعات به یک مجله بیشتر باشد، ارزش مجله بالاتر می رود.
در پایان هر سال، مجله های تحت پوشش فهرست نویسی ISI که در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزیابی می شوند.

معیارهای ارزیابی و سنجش همان شاخص های ارزیابی ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) می باشند. نتایج این ارزیابی نیز درگزارش های ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام می شود.
در بین فاکتورهای بالا، فاکتور تأثیر، کاربردی ترین شاخص می باشد و امروزه به طور گسترده ای در درجه بندی و ارزیابی مجله های مورد استفاده قرار می گیرد. این فاکتور در حقیقت توانایی مجله و هیأت تحریریه آن را در جذب بهترین مقاله ها نشان می دهد.
بانک اطلاعات ISI، مرکزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترین مجله های علمی منتشره در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد.

پر واضح است که منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن کل مجله های علمی منتشر شده در جهان نمی باشد. چرا که از طرفی مقرون به صرفه نیست و از طرف دیگر تمام مجله های نشر یافته در جهان از استانداردهای ISI پیروی نکرده اند و از غنای علمی لازم برخوردار نیستند. ارزیابی مجله های علمی ISI به طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت می گیرد.

 ارزیابی کنندگان ISI در حدود 2000 عنوان جدید را سالانه مورد ارزیابی قرار داده و تنها 10 تا 12 درصد از مجله های علمی ارزیابی شده، انتخاب می شوند. هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI یکسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارند.
از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتیISI، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد.

لازم به ذکر است که هیچ یک از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد، بلکه با بررسی مجموع عوامل، یک امتیاز کلی داده خواهد شد.
از جمله مواردی که در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است که عنوان مقاله ها، چکیده و کلمات کلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود که منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند.
اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد، اما موارد ذکر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی کنندگان مجله های علمی در ISI نمی توانند عناوین ومنابع بکار رفته در مقاله ها را به زبان انگلیسی ترجمه کنند.

داوری علمی و تخصصی مقاله های چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی کنندگان می باشد که گویای اعتبار و غنای علمی مجله است.
سه پایگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترین پایگاه های علم سنجی هستند که توسط مؤسسه اطلاعات علمی ISI تهیه و روز آمد سازی می شوند.
پایگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبنای دوره های زمانی 10 ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص های تعیین شده تولید علم از جمله رتبه علمی کشورها بر اساس تعداد تولیدات علمی، تعدا کل استنادها و نسبت استناد به تولیدات علمی می پردازد.
در پایگاه Web of Science(WOS) امکان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره های زمانی مختلف بر اساس شاخص های گوناگون علم سنجی وجود دارد.
پایگاه (JCR (Journal citation Reprts به ارائه گزارش استنادی نشریه ها می پردازد.
از طرفی تعداد نشریه هایی که هر کدام از این پایگاه ها نمایه می کنند نیز با دیگری متفاوت است.

بهترین معیارهای ISI برای نمایه کردن مجله ها چیست؟
در سایتISI چهار مورد به عنوان ملاک های اصلی نمایه شدن مجله آمده است که عبارتند از:
1- زمان بندی نشر، تعریف شده باشد یعنی معلوم باشد که فصلنامه است، ماهنامه است یا... و در موعد معین هم آماده شود.
2- فرآیند داوری برای مجله تعریف شده باشد.
3- قواعد نشر بین المللی را رعایت کند. برای مثال، عنوان مجله گویای محتوای آن باشد.
4- مقاله به هر زبانی که باشد مهم نیست ولی چند مورد در آن باید به زبان انگلیسی باشد که عبارتند از: اسامی نویسندگان، عنوان، چکیده و کلمات کلیدی و حتی الامکان منابع و مآخذ هم انگلیسی باشد.

موارد فرعی هم وجود دارد که شامل این موارد است:
1- مجله باید حوزه بین المللی داشته باشد و به یک حوزه جغرافیایی خاص تعلق نداشته باشد.
2- در حوزه آن مجله، ترجیحاً مجله مشابه نباشد یا اگر هست آن مجله معیار برتری نسبت به آنها داشته باشد.
3- افراد به وجود آورنده آن حتی الامکان افراد شناخته شده ای باشند.
4- افراد به وجود آورنده، توزیع جغرافیایی مناسبی داشته باشند مثلاً همه ایرانی نباشند.
البته موارد فرعی، نمره اضافه دارد و در قبولی یا رد مجله از طرفISI نقش بازی نمی کند.


منابع:
-پایگاه اطلاعات علمی SID
-سخنرانی دکتر عباس چاکلی، مدیر سابق گروه علم سنجی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:39  توسط ---  | 

 

فرآيند تدوين مقاله پژوهشي ... research

طرح مسأله

اين نوشتار، در صدد بيان اصول و فنون پژوهش است، مسأله اصلي در اين مقام را چنين مي توان تقرير كرد: مقاله هاي پژوهشي چه تمايز ساختاري با مقاله هاي ترويجي، اطلاع رساني و آموزشي دارند. در تدوين مقاله هاي پژوهشي چه اصولي را بايد رعايت كرد؟ پاسخ به اين مسأله را با مقدمه اي فراگير، در زمينه مراحل مختلف فرايند تحقيق ارائه مي كنيم.
مراحل عملياتي پژوهش

هر برنامه پژوهشي، به يك معنا، سه مرحله عمده دارد: طراحي، اجرا و گزارش.
1. مرحله طراحي

طراحي درست پروژه تحقيقاتي، تأثير ژرفي در اثربخشي تحقيق دارد. در طرح تحقيقاتي بايد مسأله تحقيق را تعريف و مسائل مندرج در آن و فرضيه هاي مربوط را با صورتبندي بيان كنيم، هدف و ضرورت تحقيق متمايز از فوايد آن، پيشينه تحقيق، بودجه بندي زمان، بودجه بندي هزينه از سرفصل هاي عمده طرح تحقيقاتي اند.
2. مرحله اجرا

اجراي پروژه تحقيقاتي به صورت غالب، متضمن پنج گام اساسي است، موفقيت در هر گامي به موفقيت در گام پيشين وابسته است:

2. 1. تشكيل پرونده علمي: شناسايي اجمالي منابع و اسناد و جمع آوري آن ها نقشي مهم در تمركز ذهني محقق و صرفه جويي در زمان تحقيق دارد و بهره وري پژوهش را افزايش مي دهد. امروزه، استفاده از كتابخانه هاي ديجيتالي تشكيل پرونده علمي را بسيار آسانياب، سريع و غني كرده است. برخي از موسسه هاي پژوهشي پيشرو، براي استفاده از شبكه كتابخانه هاي الكترونيكي تأسيس سيستم متمركز كرده اند. استفاده از اين شبكه ها، زمان تشكيل پرونده علمي را به ميزان صد برابر كاهش مي دهد.

2. 2. نقادي منابع: مكرر يادآوري شده است كه از هر منبعي نبايد استفاه كرد. يكي از وظايف استاان راهنما، بيان اين است كه كدام مقاله يا كتاب را نخوانيد. برخي از منابع با بهره وري تحقيق منافات دارند. بنابراين، گام دوم اين است كه منابع و اسناد شناسايي شده از حيث اصالت و اعتبار آن ها نقادي و سنجش شوند و منابع غير معتبر و اسناد غير اصيل حذف گردند. ملاك اصلالت و اعتبار، مسأله و فرضيه تحقيق است.

2. 3. ترتيب تاريخي منابع: در مطالعات كتابخانه اي، رعايت ترتيب تاريخي منابع از گذشتگان به آيندگان، راهگشا است. بنابراين، منابع گزينش شده را به لحاظ تاريخي چنان مرتب كنيد كه قديمي ترين منبع را ابتدا مطالعه كنيد.

2. 4. فيش برداري: چهارمين گام، گردآوري داده ها از منابع و اسناد است كه در مطالعه كتابخانه اي به آن فيش برداري مي گويند. در فيش برداري، سليقه هاي فراوان وجود دارند. در انتخاب شيوه فيش برداري مي توان به دو ملاك توجه كرد: افزايش تمركز ذهني محقق و كاهش زمان.

شيوه هاي فيش برداري مسأله محور هر دو ملاك را تأمين مي كنند. اصل مسأله محوري تحقيق اقتضا مي كند، محقق با داشتن مسأله، سراغ منابع برود و يافته هاي خود را در ذيل هر مسأله و به ترتيب تاريخي منابع، در يك برگ (يا برگ هاي پيوستي) فيش برداري كند.

3. 5. پردازش اطلاعات: تجزيه و تحليل اطلاعات، آزمون فرضيه و استنتاج نتايج تحقيق آخرين گام اجراي پروژه تحقيقاتي است. اصول و فنوني كه تا كنون بررسي شده اند، ابزارهاي اين مرحله از پژوهشند.
3. مرحله گزارش

تدوين نتايج تحقيق و ارايه آن به محافل علمي از مهم ترين اقدام هاي محقق است. آنچه نزد ديگران سنجش و ارزيابي مي شوند، گزارش تحقيق است. گزارش نتايج پژوهش، در جامه هايي چون پايان نامه، كتاب و مقاله پژوهشي انجام مي گيرد. قسم سوم، رايج ترين نوع گزارش نويسي است، انتشار مقاله پژوهشي از شاخص هاي مهم مشاركت در توليد علم و در مقياس جهاني است.

مقاله پژوهشي تمايز ساختاري با مقاله هاي آموزشي، ترويجي و اطلاع رساني دارد؛ همكاراني كه در امر مقدس آموزش ماهر و حرفه اي اند، غالباًً در مقام تدوين مقاله پژوهشي، ناهشيارانه جهت گيري آموزشي و ترويجي مي يابند، مقاله آنان همان درش هايشان است كه وجود كتبي يافته است. مقاله پژوهشي در مقام انتقال يافته هاي ديگران نيست، بلكه در مقام ارائه مستند و مستدل يافته علمي محقق است. نوآوري مقوم پژوهش و مقاله پژوهشي است. نويسنده مقاله پژوهشي هم به يافته جديد اشاره مي كند و هم ادله، منابع و روش خود را ارائه مي كند تا در معرض داوري و ارزيابي دانشمندان قرار گيرد. به همين دليل، يكي از شاخص هاي پژوهشي بودن مقاله، تعداد ارجاعاتي است كه محققان بعدي از سر تأييد و استفاده به آن مقاله مي دهند.

با توجه به ساختار مقاله پژوهشي، تدوين چنين مقاله اي در هشت گام اساسي انجام مي شود:

3. 1. عنوان: ظريف ترين امر در هر مقاله پژوهشي، انتخاب عنوان آن است. طبقه بندي هاي مختلفي از عنوان ارايه شده اند (ر.ك: پوري سلطاني، اصطلاحنامه كتابداري، مدخل عنوان). به عنوان مثال، چكيده عنوان، عناني است كه نويسنده به نوشته خود مي دهند و حكم خلاصه و يا جكيده مقاله را دارد. اين عنوان بيش تر مبيّن موضوع نوشته است تا مطالب مندرج در آن؛ از اين رو، راهنمايي براي محتواي مقاله نيست (همان)، عنوان محتوانما بر خلاف چكيده عنوان، به اندازه كافي نشان دهنده مباحث و مطالب محتوايي مقاله است، چنين عنواني را در فهرست نويسي بيش تر به كار مي برند.

در انتخاب عنوان مقاله، چند نكته مهم قابل توجه اند:

يك. عنوان را ناظر به مسائل انتخاب كنيد. در مقاله هاي آموزشي و ترويجي معمولاً عنوان ناظر به موضوع است، اما در مقاله هاي پژوهشي، به دليل اهميت مسأله محوري، عنوان ناظر به مسأله است.

دو. اخذ پاسخ مسأله در عنوان، شايسته نيست. عنوان را بايد نسبت به پاسخ بي طرف تعبير كرد. فرض كنيد كسي درباره مسأله تناقض در يك متن به تحقيق مي پردازد و نتيجه، آن است كه تناقض در اين متن موهوم و پنداري است. چنين كسي نبايد در عنوان تعبير «تناقض موهوم» را اخذ كند، چنان كه در عناويني چون «دين يا توسعه» به دليل ايهام (يا)، موضوع و پاسخ محقق اخذ شده است.

سه. عنوان بايد رسا، بليغ و فصيح باشد. در شرايط مساوي عنوان كوتاه بهتر است و در هر شرايطي از اخذ عنوان تكراري پرهيز كنيد. به عنوان مثال، انتخاب عنوان «نردبان آسمان» با توجه به اين كه زرين كوب آن را براي كتاب به غارت رفته خود انتخاب كرده بود، براي تحقيقات ديگر، شايسته و مبتني بر ذوق سليم نيست.

چهار. عنوان بايد از تعابير احساسي و عاطفي عاري باشد. به كار بردن زبان دقيق در عنوان تحقيقاتي لازم است.

3. 2. چكيده: غالب همكاران نوآشنا، در نوشتن چكيده با ابهام مواجه مي شوند و به تفاوت چكيده و خلاصه توجه نمي كنند. چكيده در اصطلاح دانش اطلاع رساني، به خلاصه اي از يك نوشته اطلاق مي شود كه شامل فشرده تمام مطالب مهم يا فشرده قسمت هاي ويژه يا فهرستي از محتواي آن نوشته باشد. چكيده را از جهاتي مختلف تقسيم بندي مي كنند: مانند چكيده پديدآور، تلگرافي، چكيده تمام نما، توصيفي، راهنما و سوگيرانه، مراد از چكيده در مقاله پژوهشي، چكيده پديدآور است كه توصيفي، بدون سوگيري و به عنوان چكيده تمام نما توصيفي نگاشته مي شود.

چكيده نويس، در مقالات پژوهشي دو هدف عمده را دنبال مي كند:

يك. كمك به خواننده تا ضرورت يا عدم ضرورت مطالعه تمام مقاله را دريابد و از همه مباحث مقاله (مسأله، نظريه هاي مختلف، ادله و روش و نتايج تحقيق)تصويري به دست آورد. اين هدف از حيث توجه به حقوق خواننده در اخلاق پژوهش مهم است. چكيده مقاله بايد به زبان صريح و توأم با صداقت، همه مقاله را نشان دهد.

دو. كمك به جست و جوكنندگان الكترونيكي براي دستيابي به چكيده پژوهش كه در سايت منعكس است.

در نگارش چكيده چند نكته را توجه كنيم:

زبان و ادبيات چكيده، همان زبان مقاله است. هرگز زبان فهرست و گزارش از مقاله به كار نبريد.

همه مطالب مهم و اساسي مقاله و نتايج كيفي و كمي مندرج در آن را به اختصار نشان دهيد. به ياد داشته باشيم كه چكيده مقاله پژوهش، چكيده تمام نماي راهنما است و تدوين آن دشوار است.

از ذكر مثال، توضيح مفهومي و ذكر منابع در چكيده خودداري كنيد. چكيده فقط نشانگر تصور شما از مسأله يا مسائل تحقيق، نظريات گوناگون، نظريه شما و ادله و روش تحقيق است. همچنين، چكيده فاقد ارزشيابي در محتوا است.

در الگوگيري از چكيده مقاله هاي پژوهشي محققان پيش كسوت و يا مجله هايي كه از ويراستاران توانمند برخوردارند، استفاده كيند. شماره هاي اخير مجله مقالات و بررسي ها قابل توصيه است.

3. 3. كليد واژه: يا واژگان كليدي. توجه به اين كه كليد واژه در واقع جانشين فهرست موضوعي مقاله و نمايه است، از اين رو نقش نمايه را در جست و جوهاي الكترونيكي و اينترنتي دارا است. تعداد كليد واژه ها در حدود شش يا هفت موردند و نشانگر مباحث مهم مقاله مي باشند.

3. 4. طرح مسأله: مقدمه مقاله را به طرح دقيق مسأله اختصاص مي دهيم. فراموش نكنيم كه «صورتبندي يك مسأله مي تواند كل راه حل آن را بر ما آشكار سازد» (پوپر، اسطوره چهارچوب، ص 211)، در طرح مسأله ابتدا بايد به تعريف مسأله تحقيق پرداخت، آنگاه با ابزارهاي منطقي، آن را دقيقاً صورتبندي و شاكله آن را تدوين كرد. همچنين، بحث از ضرورت طرح اين مسأله، پيشينه تحقيق، پيش فرض ها و روش حل مسأله را در مبحث طرح مسأله مي توان آورد. طرح مسأله نقشي مهم در درمان حاشيه پردازي و انحراف از كانون اصلي مقاله دارد و رابطه خواننده و نويسنده را تسهيل و تصحيح مي كند. برخي از مجلات پژوهشي، مانند مقالات و بررسي ها، طرح مسأله را الزامي تلقي مي كنند. ترجيح آن است كه هر مقاله اي تنها در پي حل يك مسأله باشد.

3. 5. بدنه اصلي مقاله: بدنه اصلي مقاله، گزارش كامل از پژوهش است. اشاره به نظريات رقيب در حل مسأله، نقد مستند و مستدل آن ها، بيان نظريه مختار و دفاع از آن عمده ترين مباحث مقاله است. از هر گونه بحث مفصل در تحليل پيشفرض ها، اختصار و ارجاع به اسناد اوليه الزامي است. ارجاع در متن به دليل افزايش در تمركز و كاهش در زمان، حقوق خاننده را بيشتر از ساير روش هاي ارجاع رعايت مي كند و از اين رو، اخلاقي تر است. بدنه اصلي مقاله غالباً در دو تراز سنجيده مي شود: اعتبار منابع و كفايت ادله و صحت نتايج.

يادداشت هايي را كه متضمن مباحث فرعي اند، مي توان در پاورقي آورد. عده اي از مجلات پژوهشي، جايگاهي مستقل از ساختار مقاله را پس از بدنه اصلي به آن اختصاص مي دهند.

3. 6. نتيجه: حاصل پژوهش، بدون بيان ادله و شواهد، در پايان مقاله بيان مي شد. نتيجه بر خلاف چكيده متضمن تعريف و بيان مسأله، ذكر ادله، اسناد و ديدگاه هاي رقيب نيست. نتيجه مقاله، صرفاً نشان مي دهد كه مطالعه نظام مند چه توآوري اي دارد.

4. 7. تشكر: چنانچه، مطالعه شما توسط اشخاص يا سازمان هايي حمايت شده است. تشكر از آن ها را در اين بخش مي آوريد.

3. 8. منابع: مشخصات كتاب شناختي منابع تحقيق، بايد در پايان مقاله بيان شوند. شيوه هاي مختلف در اين امر وجود دارند. انتخاب شيوه، بستگي به روش ارجاع نويسي در بدنه اصلي مقاله دارد. نام مشهور نويسنده و مشخصات اسمي كامل وي، عنوان دقيق و كامل كتاب، نام مصحح، مترجم و ويراستار، محل نشر، ناشر، تاريخ نشر مشخصاتي اند كه نبايد فراموش گردند. برخي از مجلات منابع مقاله را با عنوان كتاب شناسي مي آورند و برخي آن را متمايز ار كتابنامه اخذ مي كنند.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:37  توسط ---  | 

 

مراحل تنظیم وارائه یک پژوهش پیمایشی در علوم انسانی ورفتاری:

 

مقدمه

فصل یک: کلیات پژوهش: شامل:1- بیان مسئله2-هدف پژوهش3- اهمیت موضوع وضرورت پژوهش4-  مشکلات اجرایی ومحدودیت های پژوهش

فصل دوم:ادبیات پژوهش: 1- تاریخچه موضوع در جهان2- تاریخچه موضوع در منطقه3-انواع وابعاد موضوع4- پیشینه پژوهش در جهان5- پیشینه پژوهش در منطقه،سرزمین یاووو6- ارائه مبانی نظری وتئوریک موجود وبیان مهم ترین آنها 7- مشخص ساختن رویکرد وتحدید چارچوب تئوریک

فصل سوم: روش شناسی:  مقدمه 1- ویژگی های جغرافیایی- انسانی منطقه مورد تحقیق2- جامعه آماری3- حجم نمونه4- روش نمونه گیری5- مفروضات6- تعیین متغییرها7- معرف گیری8- مفاهیم وواژه های عمومی 9- مفاهیم وواژه های عملیاتی10- روش تنسیق اطلاعات11- روش جمع آوری اطلاعات

فصل چهارم: ارائه داده های پژوهش و تجزیه تحلیل آنها : ارائه مستندات، مباحث تفصیلی،جداول و  نمودارهای مرتبط وتحلیل درصدهای جداول  سطری وستونی، تلفیق رویکرهای نظری متناسب با اخرین اطلاعات حاصله،ارائه جداول آماری وریاضی جهت تست فنی فرضیه ( در صورت امکان)

فصل پنجم: یافته های اساسی پژوهش: 1- بیان اثبات یا رد مفروضات 2- پیشنهادات کاربردی3- خلاصه پژوهش

ضمائم: منابع لاتین،منابع فارسی،( به ترتیب کتب،مجلات،روزنامه ، سایت ، سایر)  نمونه پرسشنامه پرشده، تصاویر، نقشه ها، فرم های کدگذاری، اسناد تکمیلی،  جداول  اعتباری آماری ووو

 

اجزای طرح تحقیق: طرح تحقيق عبارت از گزارش جامعي از برنامه ي پژوهشي محقق و توصيف منظم و منطقي آن مي باشد. نحوه ي نگارش  طرح تحقيق منعكس كننده ي هويت علمي پژوهش و به نوعي سند دانش و اعتبار علمي پژوهشگر است. دانشجو یا محقق ، نيازمند تثبيت فضاي مفهومي تحقيق خويش به گونه اي است كه امكان تعابير گوناگون از آنرا از ميان برده و با شرح روان و دقيق برنامه ي پژوهشي خود، بررسي اش را به سادگي امكان پذير نمايد. در صورتي كه اين بخش به دقت طراحي نشود، از قابليت موفقيت پژوهش به ميزان زيادي كاسته مي شود. مراحل آماده سازي  طرح تحقيق:

نگارش  طرح تحقيق يك رساله ي علمی، مرحله ي نهايي از فرايند مطالعاتي وسيع تري است كه در پيوند متقابلي با يكديگر قرار داشته و قابل تفكيك از يكديگر نمي باشند. مراحل فوق عبارتند از:

1. مرحله ي موضوع يابي.

2. مرحله ي پرورش محتوايي پرسش پژوهش.

3. مرحله ي عملياتي كردن پرسش پژوهش در قالب نگارش  طرح تحقيق.

موضوع يابي خود يك پژوهش است و نمي توان آنرا با انتخاب عناوين كلي پيشنهادي ( كه برغم راهگشايي مبهم مي باشند. ) به كناري نهاد. تا پيش از ارزيابي توانايي ها ي خود و نيز بررسي قابليت هاي مطالعاتي موضوعات فراروي خويش، از انتخاب آنها خودداري نماييد. صرف پيدايش احساسي مثبت در قبال يك مساله، لزوما به معناي مناسب بودن آن براي پژوهش نمي باشد هيچگاه اولين پيشنهاد موضوع را به منزله ي آخرين پيشنهاد تلقي ننماييد. هيچگاه بدون شناخت كامل توانايي هاي خويش، مبادرت به انتخاب موضوع پژوهش نكنيد . مرحله ي موضوع يابي زماني به پايان مي رسد كه موضوع انتخاب شده به يك « پرسش » تبديل گردد. تا زماني كه نتوانيد موضوع انتخابي خود را به شكل پرسش بيان نماييد، فاقد مساله اي براي پژوهش خواهيد بود. يكي از اشتباهات رايج ناشي از غفلت از اين نكته ي مهم است  كه عنوان پژوهش از پرسش ساخته مي شود و نه آنكه اول عنوان پژوهش را ساخته و سپس به  طرح پرسش خود بپردازيم.

 

 1- تعیین موضوع وتحدید آن:2- اهمیت موضوع3- بررسی سابقه تاریخی موضوع4- اهداف تحقیق5- فرضیه ها6- تعیین متغییرهای اساسی 7- روش ها وتکنیک های جمع آوری اطلاعات وتجزیه وتحلیلی8- فهرست منابع

ویژگی های یک مقاله علمی جهت انتشار در مجلات علمی ومعتبر :

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن• تمام موضوعات مطرح شده‌اند.• استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.• منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.• منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:• مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.• عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.• نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:• تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.• دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.• مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.• استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.• شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.• ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.• ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است. ساختار عمومی مقاله : يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری شابه ساختار زير باشد.1) عنوان مقاله:• پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛• استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛• دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛• فشرده وختصر و يادآوردنی؛• پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار• توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.2) نام نويسنده/نويسندگان:• مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.3) چکيده:• دربرگيرنده (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛• پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛• رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛• توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.4) کليد واژه‌ها:• تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح5) مقدمه:• تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛• طرح اهميت تحقيق؛• طرح سوابق تاريخی موضوع؛• طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛• ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛• مروری کلی بر بقيه مقاله.• اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.6) بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق:• طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛
• طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛• بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛• صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛• طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛• ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛• نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛
• مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛• برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.7) بدنه اصلی مقاله:• متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش و متدولوژی، فرضيات، مدل رياضی.8) نتايج ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.
9) بحث در باره نتايج:• استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛• ارائه تحليل مدل يا تئوری؛• ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.• جمع بندی و نتيجه‌گيری طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛• بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛• طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.10) سپاسگزاری (در صورت نياز):• قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.11) منابع:• ارائه فهرست مرتب شده منابع.
12) پيوست‌ها (در صورت نياز):• ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.
موارد ويرايشی : • رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛
• شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛• شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛
• ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛• شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛• ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛• رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛• پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛• پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها. • سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شماره‌ها با متن يا روابط)؛
• الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛• واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛• اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛• رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

چگونگی ومراحل نقادی کتب درسی:

به طور معمول نقادی یک کتاب درسی را می توان از سه جهت مورد بررسی قرارداد یا به عبارت دیگر    نقد کتب درسی در سه بخش عمده قرار می گیرند که عبارتند از:

1-    سازماندهی وساختار کتاب درسی 2- نقادی نسبت به ارزشیابی وارزیابی عملکرد کتاب درسی

2-    نقادی نسبت به حیطه های شناحتی ، نگرشی، مهارتی     

 بخش یک :کیفیت صفحه آرایی، چاپ وحرفچینی،وجود غلط های املایی، میزان استفاده از مصادیق ومثال های مرتبط، جذابیت وتناسب جلد، رعایت سیر منطقی وپیوستگی کتاب،رعایت ارتباط عمودی  کتب، انطباق محتوا ی کتاب با اهداف آن، اعتبار علمی کتاب، استفاده صحیح از منابع، انطباق کتاب با نیازها، تناسب حجم محتوای کتاب با زمان در نظر گرفته شده، ضرورت یا عدم ضرورت وجودتصاویر

بخش دوم:امکان طرح سوال  با حیطه ها وسطوح مختلف،تناسب فعالیتها با توانایی ها،ضرورت درج کادرهای اضافی، تناسب مفاهیم با توان ذهنی دانش آموز،امکان تدریس مشارکتی، تناسب با شرایط سنی واجتماعی وعلمی دانش آموز، ضرورت وجود سوالات با سطوح بالای یادگیری در پایان فصول

بخش سوم : هویت  دینی- اجتماعی را تقویت میکند؟ رشد اجتماعی و...؟ کاربرد مفاهیم در محیط اجتماعی و.. پرداختن به مسایل روزو... منجر به تغییر نگرش ودیدگاه می شود؟ نهادمندی می کند؟ فرصت تجزیه وتحلیل؟ واقع بینانه؟ مفاهیم واضح؟اهمیت موضوع را دریافته؟روحیه پژوهش؟ تفکر

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:36  توسط ---  | 

 

 

راهنمای مقاله مجلات علمی-پژوهشی

راهنماي پژوهش در علوم ورزشي(پژوهشكده تربيت بدني وزارت علوم)
1. مقاله از طريق سايت ارسال شود.
2. آيين نگارش زبان فارسي به طور كامل رعايت شود و از به كار بردن واژه هاي خارجي داراي معادل فارسي خودداري شود.
3. مطالب يك ستوني و يك خط در ميان با رعايت حاشيه لازم(حداقل 2 سانتي متر)
4. صفحه اول شامل عنوان مقاله، نام و نام خانوادگي نويسنده(گان) همراه با درجه علمي و محل اشتغال آنها، موسسه ناظر و حاميان مالي و محل انجام پژوهش باشد.
5. صفحه دوم و سوم به ترتيب شامل : عنوان، چكيده فارسي و چكيده انگليسي به همراه كليدواژه هاي مرتبط. چكيده در 250 كلمه و شامل هدف، روش، يافته ها و نتيجه گيري باشد.
6. ساير صفحات و اصل مقاله به شرح: مقدمه(بيان مساله و هدف از اجراي مطالعه و مروري بر مطالعات گذشته)؛ روش پژوهش(طرح پژوهش، جامعه و نمونه، مواد و روش هاي اندازه گيري و روش هاي آماري)؛ يافته ها؛ بحث(نكات مهم يافته ها و مقايسه آن با ادبيات پيشينه و توجيه و تفسير موارد مشترك و متفاوت و بيان كاربرد احتمالي يافته ها و در نهايت نتيجه گيري و ارايه پيشنهادات حاصل از يافته هاي پژوهش)؛ منابع
7. منابع به ترتيب ظهور در متن و در فهرست بر اساس روش APA به شكل زير نوشته شود:
ü مقاله از نشريه: نام خانوادگي، نام(سال). عنوان مقاله، نام مجله، شماره مجله، شماره صفحه شروع و پايان مقاله.
ü مقاله از اينترنت يا لوح فشرده: نام خانوادگي، نام(سال). عنوان مقاله، تاريخ دريافت، نشاني اينترنتي يا نشاني لوح فشرده.
ü پايان نامه: نام خانوادگي، نام(سال). عنوان پايان نامه. ذكر پايان نامه ارشد يا رساله دكتري يا گزارش پژوهشي از دانشگاه يا مركز مربوطه.
8. عكس هاي نمودار و جداول در متن مقاله باشد و شماره گذاري گردد.

.............................................
راهنماي فصلنامه جهش
1. فارسي روان و فاقد اشكالات املايي يا نكات دستوري
2. داراي ساختاري به شرح: چكيده، مقدمه، روش شناسي تحقيق، يافته هاي تحقيق، بحث و نتيجه گيري
3. مطالب مربوط به ساختارهاي ملاحظه 2 بايد بدون تيتر مجدد يا شماره گذاري ارايه گردد.
4. صفحه عنوان به شرح: عنوان مقاله، نام نويسنده(گان) با رعايت الويت به همراه درجه علمي (سمت) و نشاني. در اين صفحه بايد فرد اصلي براي مكاتبات داراي شماره تلفن، آدرس پست الكترونيكي، دورنگار و كدپستي باشد.
5. صفحه چكيده يا همان خلاصه مقاله به شرح: مقدمه اي كوتاه به همراه هدف، روش تحقيق، يافته ها، نتيجه گيري، 3 تا 5 واژه كليدي. متن چكيده حداقل 150 و حداكثر 250 كلمه باشد.
6. مقدمه به شرح : بيان هدف، مساله مورد تحقيق، خلاصه اي از مشاهدات و مطالعات مرتبط با تحقيق در چند سال اخير، همراه با ذكر منابع و مآخذ آنها، فرضيه ها
7. روش شناسي به شرح: روش تحقيق، طرح تحقيق، جامعه و نمونه، ابزار، روش اندازه گيري به نحوي كه محقق ديگر قادر به تكرار اين روش باشد.
8. يافته هاي تحقيق به شرح: يافته هاي پژوهش به صورت جدول و نمودار باشد و توضيح پيرامون مهم ترين يافته ها قبل از نمودار و جدول ارايه شود.
9. بحث و نتيجه گيري: شرح نكات مهم يافته ها و مقايسه آن با يافته هاي ديگر و توجيه و تفسير موارد مشترك و موارد اختلاف و بيان كاربردهاي احتمالي يافته ها و نتيجه گيري.
10. منابع: در داخل متن با شماره ترتيبي در داخل پرانتز ارجاع شوند.

................................................
راهنماي فصلنامه تخصصي تربيت بدني وعلوم ورزشي(دانشگاه آزاد-تهران مركزي)
الف- پذيرش مقالات: چهارنسخه از مقاله كه با دستورالعمل نگارش مجله تهيه و همراه با CD مربوط به انضمام فرم درخواست چاپ كه به امضاي نويسنده مسؤل و همكاران رسيده باشد به دفتر نشريه ارسال گردد. اعضاي محترم هيات علمي يك نسخه كپي آخرين حكم هيات علمي خود را نيز ارسال نمايند.
ب-نحوه نگارش: رعايت دستورالعمل زير در نگارش مقالاتي كه براي چاپ ارسال مي گردد، ضروري است.
1. انشا و املاي مقاله صحيح، روان و سليس باشد و نكات دستوري در نگارش آن رعايت شود.
2. مقاله با استفاده از برنامه XP2001, Word2003 با يك خط فاصله بين خطوط و فونت 14 فارسي و 12 انگليسي به همراه 5/2 سانتي متر از هر طرف تايپ گردد.
پ-نحوه قرار گرفتن اجزاي مقاله:
1. صفحه عنوان(صفحه اول) شامل: عنوان مقاله، اسامي كامل، درجه علمي، محل اشتغال نويسنده(گان)، حاميان مالي و محل انجام پژوهش به همراه اسم و آدرس پستي و الكترونيكي مسؤل باشد. آغاز عنوان حداكثر در پنج كلمه و در وسط بالاي هر صفحه به استثناي صفحه اول تكرار شود.
2. چكيده فارسي و انگليسي، حداكثر در 250 كلمه، حاوي هدف، ابزاراندازه گيري و روش ها، يافته ها و نتيجه گيري به طور مجزا باشد. چكيده متن بايد متن فشرده و گويايي از مقاله باشد. چكيده انگليسي بايد ترجمه كامل و دقيق عنوان مقاله، اسامي نويسنده(گان) و چكيده فارسي باشد. 3 تا 9 واژه كليدي در پايان چكيده نوشته شود.
3. مقدمه بايد شامل بيان هدف و دليل انجام پژوهش باشد و در آن به پژوهش هاي انجام شده در زمينه مورد نظر، اشاره شود.
4. روش بايد حاوي شرح كامل آزمودني ها، ابزار و روش هاي مورد استفاده جهت اندازه گيري متغيرها و روش هاي آماري باشد. اين اطلاعات بايد به گونه اي باشد كه امكان تكرار پژوهش را به ساير محققان بدهد.
5. نتايج بايد دربرگيرنده شرح كامل اطلاعات و يافته هاي پژوهش به صورت تشريحي باشد. در صورت لزوم و جهت ارائه بهتر، از شكل و جدول استفاده شود. اشكال و جداول در فايل جداگانه قرار داده شود. ولي جاي آنها در متن مشخص گردد. در متن جدول از خطوط عمودي و افقي استفاده نشود.
6. بحث و نتيجه گيري شامل تبيين نتايج و پژوهش با توجه به نظريه هاي موجود و مقايسه نتايج به دست آمده با نتايج پژوهش هاي قبلي و در پايان نتيجه گيري و ارائه پيشنهادهاي حاصل از يافته هاي پژوهش.
7. تشكر: تقدير و تشكر در انتهاي مقاله از افراد حقيقي و حقوقي كه به نوعي در اجراي پژوهش همكاري داشته اند.
8. منابع و مأخذ بايستي با دستورالعمل APA نوشته شوند. شماره منابع به ترتيب ظهور در متن در فهرست منابع به شرح زير باشد:
ü مقاله از نشريات: نام و نام خانوادگي نويسنده(گان)، سال نشر، عنوان كامل مقاله داخل گيومه، نام مجله، شماره مجله، صفحه شروع و صفحه پايان مقاله.
ü مقاله از اينترنت يا لوح فشرده: نام خانوادگي و نام نويسنده(گان)، عنوان مطلب، تاريخ دريافت، نشاني اينترنتي يا نام لوح فشرده.
ü كتاب: نام خانوداگي و نام نويسنده(گان)، سال نشر، عنوان كتاب، نام و نام خانوداگي مترجم(ان)، نام نشر، محل نشر، شماره صفحه.
ü پايان نامه و گزارش هاي پژوهشي: نام خانوادگي و نام مجري، سال نشر، عنوان پايان نامه يا رساله يا پژوهش، ذكر واژه پايان نامه كارشناسي ارشد يا رساله دكتري يا گزارش پژوهشي، محل ارايه گزارش.

....................................
راهنماي فصلنامه علوم ورزش(دانشگاه آزاد واحدكرج)
در اين نشريه مقالاتي چاپ خواهد شد كه نتايج پژوهش هاي بنيادي، كاربردي و توسعه اي را در حوزه ها وگرايش هاي مختلف علوم ورزشي شامل گردد.
. مقاله به زبان فارسي روان، ساده وشيوا نگاشته شده باشد.
.مقاله اصيل پژوهشي باشد.
.مقالات روي كاغذ A4 با ابعاد 21در 28 سانتي متر با رعايت يك ونيم سانتي متر حاشيه بالا و پايين و 1 سانتي متر حاشيه راست و چپ و يك خط در ميان با قلم بي نازنين سياه و سايز 12 و چكيده انگليسي با قلم Times New Roman تايپ شده و تعداد صفحات آن حداقل 10 و حداكثر 15 صفحه به قطع نشريه 24 در 17 باشد.
.مقالات ارسالي در چهارنسخه (يك نسخه با مشخصات كامل پژوهشگر يا پژوهشگران و سه نسخه كپي بدون ذكر مشخصات) تهيه و به همراه CD مربوط در محيط WORD به دفتر نشريه ارسال گردد. نشاني: استان البرز-كرج، بلوار شهيد موذن، دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرج، دانشكده تربيت بدني، دفتر نشريه.
.صفحات اول شامل عنوان مقاله، نام و نام خانوادگي پژوهشگر يا پژوهشگران، مرتبه علمي و محل كار، موسسه ناظر، حاميان مالي و محل انجام پژوهش باشد و شماره تلفن و آدرس پست الكترونيك براي تماس هاي احتمالي باشد.
.صفحه دوم و سوم به ترتيب شامل چكيده فارسي(حداكثر250 كلمه و در متن آن هدف، روش ها، يافته ها و نتيجه گيري) و چكيده انگليسي به همراه كليدواژه ها باشد.
.اصل مقاله شامل چكيده فارسي، مقدمه، روش شناسي تحقيق، يافته هاي تحقيق، بحث و نتيجه گيري، منابع، چكيده انگليسي و كليدواژه هالاتين باشد.
.معادل هاي لاتين نام هاي خاص و اصطلاحاتي كه در متن مقاله به كار رفته و نويسنده انعكاس آنها را ضروري دانسته در پانويس منظور شود.
.مقالات قبلا در مجله ديگري چاپ نشده باشد.
.مقدمه: در مقدمه بيان مساله، ضرورت و هدف از اجرا با مروري بر مطالعات گذشته ذكر گردد.
روش شناسي تحقيق: در اين قسمت شرح دقيق پژوهش، جامعه و نمونه آماري، روش نمونه گيري، ابزار، روش اجرا و روش هاي آماري ذكر گردد.
.يافته هاي تحقيق: يافته هاي كامل پژوهش همراه با اصل جداول و نمودارهاو شكل هاي داراي كيفيت و ضروري در اين قسمت ارايه گردد. عناوين جداول بالانويس و نمودارها وشكل ها زير نويس باشد.
.بحث و نتيجه گيري: در اين قسمت شرح نكات مهم يافته ها و مقايسه آن ها با يافته هاي حاصل از ساير مطالعات، توجيه و تفسير موارد همسو و غيرهمسو و مكانيسم هاي احتمالي و بيان كاربر يافته ها و در پايان نتيجه گيري و ارايه پيشنهادهاي برخاسته از پژوهش به ضرورت ارايه گردد.
. منابع و ماخذ: منابع در متن مقاله، داخل پرانتز شماره گذاري شود.
.منابع مطابق دستورالعمل بين المللي معروف به استاندارد هاروارد ذكر شوند و تنظيم بر اساس حروف الفبا باشد و ابتدا منابع فارسي و سپس منابع لاتين ارايه شوند.

.......................................

راهنمای تهيه مقاله برای نشريه حرکت
از نويسندگان محترم که مقالات خود را برای بررسی و چاپ در نشريه حرکت ارسال می دارند تقاضا دارد نکات زير را دقيقاً رعايت فرمايند.
1. نسخه اصلی مقاله و سه نسخه کپی (بدون نام مؤلفين در بخش های فارسی و لاتين) به همراه فايل های الکترونيک در محيط Word به دفتر نشريه حرکت ارسال شود. در نسخه اصلی, اسامی مؤلفين به ترتيب به فارسی و لاتين , مرتبة علمی آنها , ايميل, تلفن, فکس و آدرس نويسنده مسئول جهت انجام مکاتبات الزامی می باشند.
2. مقالات روی کاغذ A4 با ابعاد 28*21 سانتی متر با رعايت 5/1 سانتی متر حاشيه بالا و پايين و 1 سانتی متر حاشيه راست و 5/0 سانتی متر حاشيه چپ بدون خط خوردگی با قلم نازنين سياه فونت 12 و مقالات انگليسی با قلم Times New Roman12 تايپ شده و تعداد صفحات آن حداکثر 15 صفحه به قطع نشريه باشد.
3. برای مقالات فارسی, عنوان مقاله با در نظر گرفتن فواصل بين کلمات نبايد از 60 حرف تجاوز نمايد و با قلم نازنين سياه فونت 12 تايپ گردد.
4. برای مقالات انگليسی , عنوان مقاله بايد با قلم Times New Roman13 تايپ گردد.
5. چکيده مقالات نبايد از 150 کلمه تجاوز نمايد.
6. اشکال و نمودارهای مربوط به مقاله حتماً اصل بوده و دارای کيفيت مطلوب باشد.
7. معادل های لاتين نام های خاص و اصطلاحاتی که در متن مقاله به کار رفته و نويسنده انعکاس آنها را ضروری تشخيص داده در پانويس منظور شود.
8. ترتيب قسمتها : عنوان, چکيده فارسی, کليد واژه ها ی فارسی , مقدمه, روش تحقيق , يافته های تحقيق, بحث و نتيجه گيری , مراجع , چکيده لاتين, کليد واژه های لاتين.
9. فهرست منابع مورد استفاده بايد شامل اطلاعات کتاب شناسی هر مآخذ به صورت کامل باشد و به صورت الفبايي تايپ شود و با ذکر شماره در داخل متن ارجاع گردد. برای مثال 3 نمونه از مراجع لاتين را به ترتيب برای مقاله , کتاب و مجموعه مقالات کنفرانس ارائه می نماييم که مراجع فارسی هم بايد همانند آنها تنظيم شود.
1.Murtha_Smith, E.,Hwang,S.H.and Bean,J. (1992). "Load transfer in a space frame connection". ASCE,J.of Structural Eng.,Vol.7,No.3,PP:191-200.
2.Holstein, Barbara. (1988). Shaping up for ahealth pregnancy. 5th .Ed. Life Enhancement publication, Illinosi, USA.
3.Morgan, P.R.,Schmidt, L.C.and Rhodes.W.A.(1984)."Materical effects on mild steel strut stability". Proc.,3rd Int.Conf.on Space struct., H.Noshin, ed.,Elserier Applicd Scienc, London, England, PP: 388-393.
10. مقالات ارسال شده نبايد قبلاً در هيچ نشريه داخلی يا خارجی چاپ شده باشد. هيأت تحريريه انتظار دارد که نويسندگان محترم تا هنگامی که جواب پذيرش يا عدم پذيرش از نشريه حرکت نرسيده است مقاله خود را به نشريه ديگری جهت چاپ ارسال نفرمايند.
* با توجه به اينکه اعضای محترم هيأت تحريريه بر اساس آيين نامه های دانشگاه تهران, هر سال نمی توانند بيشتر از دو مقاله (نفر اول _ نفر دوم و به بعد) در هر نشريه علمی _ پژوهشی دانشگاه تهران داشته باشند, لذا ممکن است تاريخ دريافت مقاله و تاريخ چاپ آن از فاصله زمانی زيادی برخوردار باشد.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:32  توسط ---  | 

 

راهنماي تنظيم مقاله

از دانشجویان محترم درخواست مي‌شود، مقاله خود را بر اساس الگوي زير تنظيم کنند:

1. صفحه اول. صفحه عنوان بايد شامل عنوان مقاله (به دو زبان فارسي و انگليسي)، نام و نام خانوادگي نويسنده (نويسندگان) يا پژوهشگر (پژوهشگران)، به همراه درجه علمي، نشاني پست الکترونيکي (Email)، تلفن تماس و نشاني مؤلف باشد.

 

2. چکيده. شامل چکيده‌ فارسي و انگليسي مقاله به همراه واژگان کليدي (3 تا 5 واژه) است. چکيده مقاله بايد حداکثر در 300 کلمه و بيانگر خلاصه‌اي از هدف پژوهش، روش، يافته‌ها و نتيجه‌گيري باشد.

 

 3. مقدمه. دربردارنده بيان مسئله و ضرورت انجام پژوهش، پيشينه تحقيق و مباني نظري، اهداف، پرسش‌ها يا فرضيه‌هاي تحقيق است. لازم است تمامي اسامي و اصطلاحات لاتين، در متن، به زبان فارسي و در زيرنويس، به صورت لاتين آورده شود. در ضمن، کليه ارجاعات درون‌متني، بايد به شيوه APA تنظيم شوند. براي مثال، (مک کوييل، ترجمه اجلالي، 1382، ص 57) يا (يوسفي، 1383، ص 7). همچنين در صورتي که اصطلاح، مفهوم يا مطلبي نياز به توضيح دارد، در پايان مقاله به عنوان پي‌نوشت آورده شود. پي‌نوشت‌ها در متن با شماره داخل پرانتز مشخص مي‌شود.

 

 4. روش‌شناسي. اين بخش شامل طراحي تحقيق، جامعه آماري، روش نمونه‌گيري و حجم نمونه،‌ ابزار تحقيق و روش‌هاي تجزيه و تحليل داده‌هاست (روش بايد به گونه‌اي نگاشته شود که ساير پژوهشگران بتوانند آن را با تمام جزئيات تکرار کنند).

 

5. گزارش يافته‌ها. اين بخش شامل گزارش‌ يافته‌هاي پژوهش با استفاده از جدول، نمودار و يا شکل است.

 

 6. بحث و نتيجه‌گيري. در اين بخش، با توجه به سؤال‌ها يا فرضيه‌هاي تحقيق، يافته‌هاي مهم ارائه و تبيين مي‌شوند، نتايج با يافته‌هاي تحقيقات مشابه ديگر، مورد مقايسه قرار مي‌گيرند و علل تفاوت يا تشابه با يافته‌هاي ديگران، تحليل و جنبه‌هاي مهم و بديع پژوهش بيان مي‌شوند. فرضيه‌هاي جديد در صورت وجود، مطرح و پيشنهادها در پايان بحث ارائه مي‌شوند.

 

 7. منابع فارسي و لاتين. فهرست منابع به ترتيب الفبا و بر اساس روش APA تنظيم شود. براي مثال، براي کتاب‌هاي ترجمه شده از الگوي زير پيروي شود: نام خانوادگي مؤلف، نام مؤلف. (سال انتشار). عنوان کتاب (نام و نام خانوادگي مترجم). محل نشر اثر: نام ناشر. براي مثال: برچر، مايکل. (1382). بحران در سياست جهان (ترجمه ميرفردين قريشي). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردي. براي مقالات: نام خانوادگي نويسنده، نام نويسنده. (سال انتشار). عنوان مقاله. نام نشريه، تاريخ و شماره نشريه و شماره صفحات مقاله. احمدي، محمدسعيد. (1383). جوانان و فراغت مجازي. پژوهش و سنجش، 11 (4)، صص 24ـ7. براي آشنايي با روش APA مي‌توانيد به کتاب‌هاي موجود در اين زمينه يا پايگاه اطلاع‌رساني مرکز تحقيقات صداوسيما، (www.Rcirib.ir/sanjesh) بخش فصلنامه پژوهش‌هاي ارتباطي، راهنماي تنظيم مقالات، مراجعه کنيد. شايان ذکر است حجم مقاله (با در نظر گرفتن جدول‌ها، شکل‌ها و نمودارها) نبايد بيشتر از 20 صفحه چاپي در قطع نشريه باشد.

 

 

راهنماي استناد درون متني و فهرست‌نويسي منابع

 

 

دفتر فصلنامه پژوهش و سنجش براي راهنمايي نويسندگان محترم، خلاصه‌اي از شيوه صحيح استاد درون متني و فهرست نويسي منابع در مقالات را تهيه کرده است. اميد است با مطالعه و استفاده از اين راهنما، استناد و فهرست‌نويسي مقالات با شيوه‌ايي درست و يک دست انجام شود.

شيوه‌هاي استناد درون متني

شيوه‌نامه انجمن روانشناسي امريکا (A.P.A) يا نظام « نام ـ سال»‌:

قواعد استناد در متن، وقتي از منابع چاپي استفاده مي‌کنيم:

 

1) وقتي اثر فقط يک پديدآورنده دارد:

(نام خانوادگي، سال نشر اثر) مثل (احمدي، 1378)

* نام خانوادگي افراد بدون ذکر عنوان مي‌آيد مثل دکتر، پروفسور، استاد، خانم، آقا و...

 

2) وقتي اثر دو پديد‌آورنده دارد:

نام خانوادگي هر دو نفر ذکر مي‌شود. بعد از نام خانوادگي نفر اول هم مي‌توان واو عطف گذاشت و هم علامت وير‌‌‌گول.

(نام خانوادگي نفر اول]، يا و[ نام خانوادگي دوم، سال نشر اثر)

مثل (احمدي، اسدي، 1380) يا (احمدي و اسدي، 1380)

 

3) وقتي اثر سه تا پنج پديد‌آورنده دارد:

براي اولين استناد نام همه ذکر مي‌شود، در دفعات بعدي فقط اولين نفر و کلمة ديگران مي‌آيد.

مثال: استناد اول: (اسدي، حسني، محمدي، شايان، ارجمند، 1384)

استناد دوم: (اسدي و همکاران، 1384)

* در انگليسي معادل کلمه ديگران، "et al"مي‌آيد.

* اگر در طول همان پاراگراف به اثر اشاره مي‌شود ديگر نيازي به ذکر تاريخ نيست.

 

4) وقتي اثري بيش از پنج مؤلف دارد:

وقتي اثري شش مؤلف يا بيشتر دارد، فقط نام خانوادگي مؤلف اول مي‌آيد (حتي در اولين استناد) و به دنبال آن کلمه« همکاران» و سپس تاريخ انتشار اثر.

* در فهرست مراجع نام همه مؤلفان مي‌آيد.

 

5) اگر نام پديد‌آورنده در متن اصلي آمده است، بلافاصله سال نشر اثر در داخل پرانتز مي‌آيد.

مثل: شفيعي و عباسي (1379)، معتقدند که ...

 

6) اگر مستقيماً از کسي نقل‌قول مي‌شود، در انتهاي نقل‌قول (نام پديدآورنده، سال نشر، شماره صفحه) ذکر مي‌شود.

* اگر نقل قول کمتر از 40 کلمه باشد، در داخل متن نوشته مي‌شود و قبل و بعد از آن علامت گيومه قرار مي‌گيرد.

مثال: نتايج پژوهش‌هاي انجام شده را مي‌توان چنين خلاصه کرد که «ارزشيابي‌هاي دانشجويي بيش از آن که نشان‌دهندة تغييرات محتوايي باشند، نشان‌دهندة تغييرات روش آموزشي اساتيد هستند.» ( دونکن، 1986، ص77)

*. اگر نقل قول بيش از 40 کلمه باشد، با حاشيه‌اي بيش از متن و به صورت يک پاراگراف جدا نوشته مي‌شود. در اين صورت گذاشتن علامت گيومه در آغاز و انتهاي مطلب ضروري نيست.

 

7) اگر به يک فصل کامل از يک کتاب استناد شده است، پس از سال نشر بايد شماره فصل بيايد، که مخفف فصل در فارسي «ف» و در انگليسي «chap» است.

مثال: ( مجتهد زاده، 1385،ف 5)

*اگر تاريخ نشر اثري مشخص نيست، به جاي تاريخ از کلمه" بي‌تا "و در انگليسي از "n.d" استفاده مي‌شود.

مثال: (محمدي، بي‌تا).

* اگر پديد‌آورنده اثر مشخص نيست يا پديد‌آورنده ندارد، به جاي نام خانوادگي پديد‌آورنده، نام اثر را داخل گيومه مي‌آوريم و تاريخ نشر آن را ذکر مي‌کنيم.

مثال: («روش‌شناسي رسانه‌ها،» 1384)

* اگر عنوان متني به زبان انگليسي را مي‌نويسيم، آغاز کلمات با حروف بزرگ نوشته مي‌شود.

* مثال: (Using Skills, 2002)

 

8) اگر از متني استفاده مي‌شود که به دو يا چند متن چاپي مربوط است، در پايان متن، نام دو يا چند پديدآورنده به ترتيب حروف الفبا آمده و تاريخ نشر اثر هر کدام نوشته مي‌شود.

* در اين صورت افراد با «؛» از هم جدا مي‌شوند.

مثال: ( اکبري، 1385؛ تابنده، 1378؛ محمدي، 1380)

 

9) هرگاه به دو يا چند اثر از يک مؤلف اشاره مي‌شود، تاريخ همه آثار به ترتيب آورده مي‌شود.

مثال: پژوهش‌هاي والاس (1980، 1988، 1990، 1995)

 

10) هرگاه به دو يا چند اثر از يک مؤلف که در يک سال منتشر شده‌اند، اشاره مي‌شود، از حروف الفبا براي متمايز ساختن آن‌ها، استفاده مي‌شود.

مثال: مطالعات انجام شده در اين‌باره (احمدي، 1365 الف، 1365 ب)

 

11) وقتي به آثاري استناد مي‌شود که نام خانوادگي مؤلفان آن‌ها يکسان است، علاوه بر نام خانوادگي، نام کوچک يا حرف اول نام کوچک مؤلفان نيز در متن آورده مي‌شود.

مثال: (نيک‌خواه، احمد، 1357 و نيک خواه، پژمان، 1382)

 

12) اگر از کتاب‌هاي بدون مؤلف استفاده مي‌شود، به جاي مؤلف نام عنوان اثر مي‌آيد.

مثال: فلک‌ناز و خورشيد آفرين و سروگل (1324)

* اگر عنوان اثر خيلي طولاني است، به ذکر چند کلمه اول آن اکتفا مي‌شود ولي در منبع‌‌‌نويسي

به طور کامل مي‌آيد.

مثال: فلک‌ناز (1324).

 

13) براي هر نوع ارتباط شخصي مثل گفتگوي تلفني، مصاحبه، نامه‌هاي دريافتي و ... در انتهاي جمله عبارت ارتباط شخصي و تاريخ اين ارتباط مي‌شود.(ارتباط شخصي، 17 خرداد 1384).

* ارتباط شخصي فقط در متن مي‌آيد،در فهرست منابع ذکر نمي‌شود. چون قابل بازيابي مجدد براي سايرين نيست.

* استفاده از نامه‌هاي الکترونيک هم همينطور است يعني مثل ارتباط شخصي فقط در متن مي‌آيد.

 

14) در استناد به آثاري که از زباني به زبان ديگر ترجمه شده است، در متن مقاله نام مؤلف يا مؤلفان اثر و نيز نام مترجم يا مترجمان ذکر گردد و تنها در فهرست منابع نام مترجم آورده شود. اما مي‌توان در متن به دنبال نام مؤلف، نام مترجم را نيز اضافه کرد.

مثال: (اسکينر، 1971، ترجمه سيف، 1370)

منبع‌نويسي در فهرست مآخذ

در بخش مراجع (Reference) ، فهرست آثار و اسنادي که در متن مقاله به آن‌ها اشاره شده ‌است مي‌آيد. اين فهرست به ترتيب حروف الفباي نام خانوادگي مؤلفان آثار، بدون ذکر شماره، مرتب مي‌شود و هر اثر فقط يک بار مي‌آيد. در ذکر هر اثر يا منبع، چهار دسته اطلاعات زير لازم است که بايد به دنبال هم بيايد:

 

1) مؤلف يا مؤلفان

2) تاريخ انتشار اثر

3) عنوان اثر

4) اطلاعات مربوط به انتشار اثر ( محل انتشار اثر و نام ناشر)

اين چهار دسته اطلاعات ، با نقطه از هم جدا مي‌شوند. قسمت‌هاي مختلف هر يک از اين چهار دسته اطلاعات، نيز با ويرگول از هم جدا مي‌شوند.

* براي کتاب‌هايي که به فارسي در ايران منتشر مي‌شوند، ذکر نام شهر کفايت مي‌کند. نام مؤسسات نشر، بدون ذکر انتشارات، شرکت، مؤسسه و مانند اينها مي‌آيد. به جز مؤسسات انتشاراتي دانشگاهي.

 

1) يک کتاب (داراي يک مؤلف):

مثال:

علي‌آبادي، خديجه. (1368). مقدمات تکنولوژي آموزشي. تهران: انتشارات دانشگاه پيام ‌نور

* اگر کتاب ويرايش دوم يا بيشتر باشد بايد آن را نيز پس از عنوان کتاب در داخل پرانتز ذکر کنيد. براي تجديد چاپ (چاپ چندم است) اين کار لازم نيست.

مثل:

سيف، علي‌اکبر. (1368). روانشناسي پرورشي: روانشناسي يادگيري و آموزش. (ويرايش سوم).

تهران: آگاه

* کتاب‌هايي داراي دو مؤلف يا بيشتر نيز با ذکر نام تمام نويسندگان، به ترتيبي که در اثر اصلي آمده ، نوشته مي‌شود.

* براي کتاب‌هايي که هنوز چاپ نشده‌اند، از کلمه زير چاپ (inpress) استفاده مي‌شود.

 

2) کتاب‌هايي که به جاي مؤلف، با عنوان سازمان‌ها و نهاد‌ها منتشر شده‌اند.

در اين صورت‌ به جاي نام مؤلف، نام سازمان مربوط مي‌آيد. مانند:

مرکز اسناد و مدارک علمي، وزارت آموزش و پرورش. (1362). واژه‌نامه آموزش و پرورش:

فارسي ـ انگليسي، انگليسي ـ فارسي. تهران: مؤلف.

* وقتي نويسنده کتاب و ناشر يکي هستند، پس از ذکر محل انتشار کتاب، کلمه مؤلف (در انگليسي author) مي‌آيد. مثل نمونه بالا و يا مثال زير:

هومن ، حيدر‌علي. (1354). اندازه‌گيري‌هاي رواني و تربيتي و فن تهيه تست. تهران: مؤلف.

 

3) کتاب‌هايي که به جاي مؤلف، ويراستار يا گرد‌آورنده دارند به صورت زير نوشته مي‌شوند:

مثال: شفيع‌آبادي، عبدالله (گرد‌آورنده). (1374). مجموعه مقالات اولين سيمينار راهنمايي و مشاوره. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبايي.

 

4). کتاب‌هاي ترجمه شده:

ابتدا نام مؤلف يا مؤلفان کتاب، عنوان کتاب و سپس نام مترجم مي‌آيد. مثل:

هرگنهان، بي.آر و اولسون، ام. اچ.(1374). مقدمه‌اي بر نظريه‌هاي يادگيري، (ترجمه علي‌اکبر‌ سيف).تهران: دانا. (تاريخ انتشار به زبان اصلي 1993).

 

5) جزوه و بروشور

اطلاعاتي که براي جزوه ، بروشور (دفترچه راهنما)، گزارش و مانند اينها داده مي‌شوند، نظير همان اطلاعاتي هستند که براي کتاب‌هاي کامل داده مي‌شوند، با اين تفاوت که بعد از اين نوع آثار در داخل علامت [ ] نام جزوه، گزارش، بروشور و غيره ذکر مي‌شود. مثل:

وزارت فرهنگ و آموزش عالي، معاونت آموزشي. (ارديبهشت 1374). خلاصه مسائل تحصيلات تکميلي در ايران. ]گزارش[ . تهران: مؤلف.

 

6) مقاله‌هاي چاپ شده در مجله‌هاي تخصصي

ابتدا نام مؤلف، سال انتشار و سپس عنوان مقاله و اسم مجله مي‌آيد. مثل:

محمد‌زاده، داوود. (1368). اصول پرسشگري. دانشنامه، 12 ، 60- 45

* نام مجله و شماره آن پر‌رنگ‌تر چاپ مي‌شود نه نام مقاله.

* در انگليسي فقط حرف اول کلمه اول عنوان کتاب بزرگ نوشته مي‌شود ولي حروف اول تمام کلمات عنوان مجله بزرگ نوشته مي‌شوند.

اين راهنما، برگرفته و تلخيصي است از کتابهاي:

ـ سيف، علي‌اکبر. (1384). روش تهيه پژوهشنامه. (ويرايش دوم). تهران: دوران

ـ حري، عباس و شاهبداغي، اعظم. (1385). شيوه‌هاي استناد در نگارش‌هاي علمي. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

مسلماً با مطالعه کتاب‌هايي درباره شيوه‌هاي استناد درون متن و فهرست‌نويسي منابع و... مي‌توانيد به اطلاعات کامل‌تري دست ‌يابيد

 

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:30  توسط ---  | 

 

ويژگی‌های يک مقاله برای انتشار در نشريات علمی - پژوهشی

 

1- مقدمه

در اين نوشته به ويـژگی‌هـای کلّی يک مقاله علمی - پژوهشی برای انتشــار در نشرياتـی که مقـالات آنها مـورد داوری قرار می‌گيرند (Refereed Journals) پرداخته شده است. اين نشريات يا مجلّه‌ها پس از دريافت مقاله آن را برای داوری نزد سه يا چند نفر از داوران که به موضوع مورد بحث مقاله آشنايی دارند ارسال می‌دارند. پس از دريافت نظرات و پيشنهادات داوران، در صورتی که مقاله قابلّيت انتشار داشته باشد، نشريه مقاله مورد بحث را منتشر می‌نمايد. چارچوب‌های آورده شده در اين نوشته نيز می‌تواند برای مقاله‌های ارسالی برای همايش‌های علمی که مقالات آنها داوری می‌شوند مورد توجّه قرارگيرد.

 

2- معيارهای يک مقاله علمی - پژوهشی

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.

الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن

·         تمام موضوعات مطرح شده‌اند.

·         استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.

·         منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.

·         منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.

 

ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:

·         مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.

·         عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.

·         نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.

 

پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:

·         تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.

·         دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.

·         مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.

·         استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.

·         شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.

·         ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.

·         ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است.

 

3- ساختار عمومی مقاله

يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد.

 

ترتيب

موضوع

شرح

1

عنوان مقاله

-                                           پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛

-                                           استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛

-                                           دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛

-                                           فشرده و مختصر و يادآوردنی؛

-                                           پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار

-                                           توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.

2

نام نويسنده/نويسندگان

-                                           مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.

3

چکيده

-                                           دربرگيرنده (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛

-                                           پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛

-                                           رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛

-                                           توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.

4

کليد واژه‌ها

-                                           تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح

5

مقدمه

-                                           تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛

-                                           طرح اهميت تحقيق؛

-                                           طرح سوابق تاريخی موضوع؛

-                                           طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛

-                                           ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛

-                                           مروری کلی بر بقيه مقاله.

-                                           اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.

5

بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق

-                                           طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛

-                                           طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛

-                                           بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛

-                                           صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛

-                                           طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛

-                                           ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛

-                                           نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛

-                                           مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛

-                                           برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.

6

بدنه اصلی مقاله

-                                           متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش و متدولوژی، فرضيات، مدل رياضی.

7

نتايج

-                                           ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.

8

بحث در باره نتايج

-                                           استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛

-                                           ارائه تحليل مدل يا تئوری؛

-                                           ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.

 

جمع بندی و نتيجه‌گيری

-                                           طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛

-                                           بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛

-                                           طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.

9

سپاسگزاری (در صورت نياز)

-                                           قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.

9

منابع

-                                           ارائه فهرست مرتب شده منابع.

10

پيوست‌ها (در صورت نياز)

-                                           ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.

 

4- موارد ويرايشی

·                                                         رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛

·                                                         شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛

·                                                         شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛

·                                                         ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛

·                                                         شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛

·                                                         ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛

·                                                         رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛

·                                                         پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛

·                                                         پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها.

 

5- نکات ويژه

·                                                         سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شماره‌ها با متن يا روابط)؛

·                                                         الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛

·                                                         ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛

·                                                         واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛

·                                                         اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛

·                                                         رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

 

6- کلام پايانی

نوشـته حاضر با دريافت نظرات اصلاحی و پيشـنهادی شما به طور قطــع بهتر و کاملتر خواهـد شد. نويسنده در انتــظار دريافت تجارب و ديدگاه‌های نقادانه و عالمانه شما در باره موضوع اين نوشتار است. بديهی است در نسخه‌های بعدی نکات متذکر شده شما با ذکر نامتان لحاظ خواهد شد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:28  توسط ---  | 

مرجع نگاری به سبک APA

 American Psychological Association

 استناد به منابع معتبر جهت تنظیم و طرح مطالب در یک نوشتار علمی به عنوان یک اصل بدیهی پذیرفته شده است. ارائه فهرست کاملی از مراجع مورد استفاده برای اطلاع خوانندگان از آن رو حائز اهمیت است که امکان بررسی صحت و سقم محتوای یک نوشتار علمی و اعتبار آن را فراهم می آورد. در عین حال ذکر مراجع مورد استفاده در متن نوشتارلازمه رعایت امانتداری و اخلاق در نگارش علمی است. در مرجع نگاری روشهای مختلفی مطرح است اما طرفنظر از جزئیات، همگی از سبک و سیاق نسبتا یکسانی تبعین می نمایند. رعایت اسلوب صحیح در مرجع نگاری نه تنها نشان دهنده دقت نویسندگان است، بلکه باعث وحدت رویه و سهولت کار خوانندگان جهت دسترسی به مراجع نوشتار مورد نظر میگردد. از مقالاتی که برای مجلات داخلی ارسال یا در آنها چاپ میشود این طور بر می آید که پژوهشگران ایرانی چندان به اسلوب صحیح مرجع نگاری آشنا نیستند یا به آن توجه نمی نمایند. در این نوشتار سعی شده است تا مرجع نویسی به روش APA مورد بررسی قرار گیرد.

 

کتاب

در این شیوه که در آن ترتیب الفبایی منابع لحاظ می شود برای منابع کتابی طبق روال زیر عمل می شود:

نام خانوادگی نویسنده، نام. (تاریخ). عنوان (ایتالیک). ویرایش. محل نشر: ناشر

بین نام دو نویسنده از (&) استفاده می شودو اگر نویسندگان بیش از 2 نفر و تا شش نفر باشند ، اسامی آنها را با (، ) از یکدیگر جدا می کنیم و قبل از آخرین نام از (& ) استفاده می کنیم. در صورتی که نویسندگان بیش از 6 نفر باشند، اسامی 6 نفر اول قید می شود و بعد از آن از et al. استفاده می گردد.

مثال:

Okuda, M., Okuda, D. (1993 ). Star trek chronology: The history of the future. New York: Pocket Books.

 

مقاله مجلات

در مورد مجلاتی که هر شماره آنها از صفحه یک آغاز می شود:

نام خانوادگی نویسنده (نویسندگان)، نام.(سال). عنوان مفاله. عنوان مجله (کامل و ایتالیک)، دوره (شماره) ، صفحات.

مثال:

Wilcox, R.V. (1991). Shifting roles and synthetic women in star trek : The next generation. Studies in Popular Culture, 13 (2), 53-65

در مورد مجلاتی که شماره گذاری صفحات آنها در یک دوره از شماره ای به شماره  بعد ادامه دارد:

مثال:

Dubeck, L. (1990). Science fiction aids science teaching. Physics teacher, 28, 316-318

 

چكيده

Issac,J.D.,Sansone, C. and Smith, J.L. (1999,May). Other people as asource of internet in an activity. Journal of Experimental Social Psychology, 35, 239-265. Abstract retrieved June 27, 1999, from IDEAL database site http://www.europe.iddealibrary.com/

 

نشریات الکترونیکی

نام خانوادگی نویسنده، نام . (سال). عنوان مقاله. عنوان مجله (ایتالیک)، دوره (شماره). تاریخ دسترسی، از  آدرس سایت

مثال:

Ashe, D.D., & McCutcheon, L.E. (2001). Shyness, Loneliness, and attitude toward celebrities. Current Research in Social Psychology, 6(9). Retrieved July 3, 2001, From http: //www.uiowa.edu/~grpproc/crisp/crisp.6.9.htm

 

در صورتی که مقاله مورد استناد از یک پایگاه اطلاعاتی به دست آمده باشد در انتها به جای آدرس سایت، نام پایگاه اطلاعاتی قید می شود و  چنانچه مقاله مذکور در پایگاه دارای کد باشد در انتها در پرانتز ذکر می شود.

 

مثال:

Holliday, R.E., & Hayes, B.K. (2001). Dissociating automatic and intentional processes in children's eyewitness memory. Journal of Experimental Child Psychology, 75(1), 1-5. Retrieved February 21, 2001, From ExPanded Academic ASAP database (A59317972).

 

پایان نامه

پایان نامه: نام خانوادگی، نام (سال دفاع). عنوان پایان نامه (ایتالیک). پایان نامه دکتری یا پایان نامه کارشناسی ارشد، نام دانشگاه، نام شهر.

 

مثال:

Caravaggio, Q.T. (1992). Trance and clay therapy. Unpublished master's Thesis, Lesley University, Cambridge, MA.

برای پایان نامه دکتری عبارت Unpublished doctoral dissertation به کار می رود.

 

پروانه ثبت اختراع

پروانه ثبت اختراع: نام خانوادگی مخترع، نام (تاریخ اختراع). نام کشوری که اختراع در آنجا ثبت شده. اختراع ش. شماره اختراع (ایتالیک). نام محل سازمان ثبت اختراع: نام سازمان عامل اختراع.

مثال:

Smith, I.M. (1988). US. Patent No. 123,445. Washington, DC: U.S. Patent and Trademark Office.

 

پست الكترونيك

بسيار جالب توجه است كه در اسلوب (اي.پي.اي) به پيام‌هاي الكترونيك توجه شده و توصيه شده است كه اين نوع مطالب تحت عنوان مكاتبه شخصي (ص 214) ارجاع شده است. مثال: استاد راهنماي من (مكاتبه شخصي، 18 نوامبر 1998) به من اطلاع داد كه موضوع پيشنهادي من براي پايان‌نامه پذيرفته شده است.

 

استناد به منابع در داخل متن

در پژوهش‌هاي خود، با ذكر نام موءلف و تاريخ اثر نوشته‌هاي خود را مستند كنيد. بدين ترتيب، منابع مورد استفاده را براي خواننده مشخص مي‌كنيد و خواننده مي‌تواند با مراجعه به ليست الفبايي منابع و مآخذ در آخر مقاله، منبع آن را بطور كامل شناسايي كند. نحوه استناد به مطالب الكترونيك در (اي.پي.اي)، در واقع اقتباسي از همان سبك به كار رفته در نگارش متون چاپي است، كه به اختصار به شرح آن مي‌پردازيم:

1- به دليل اينكه خط كشيدن زير كلمات در منابع اينترنتي به معناي پيوسته بودن آن كلمات است، بهتر است از اين كار اجتناب نموده و به جاي آن، عناوين كتب و مجلات، اعداد، حروف و كلمات مورد تأكيد را بصورت ايتاليك (كج) درج كنيد.

2- ارجاع داخل متني بايد مرتبط با ليست منابع در آخر مقالات باشد. به همين منظور، بايد نام موءلف-يا عنوان منبع، در صورتي كه نام موءلف شناسايي نشود-و تاريخ نشر آن مشخص شود. مي‌توان اطلاعات مربوط به شمارهء صفحه و فصل را نيز به منابع اضافه نمود. براي ارجاع منابع اينترنتي در داخل متن مي‌توان به سه روش اقدام كرد: (الف) به كار بردن يك عبارت راهنما (ب) عبارت داخل پرانتز و (ج) تركيبي از موارد الف و ب.

(الف) براي بيان نقل قول، تعابير يا خلاصه مطلب، نام موءلف يا عنوان صفحه و اطلاعات ديگر را با استفاده از يك عبارت راهنما به كار ببريد. مثال:

بنياد بنتون در سال 1998 گزارش كرد كه خانواده‌هاي فاقد تلفن در تماس با مراكز خدماتي براي بهره‌وري از مزايايي كه حق قانوني آن‌ها است با مشكل روبرو مي‌شوند. (فصل 2، اولويت‌هاي اجتماعي)

براساس يك بررسي (بنياد بنتون، 1998) جوامع داراي درآمد پايين در مطالبه خدمات از ارائه‌دهندگان خدمات مخابراتي كمتر پرخاش مي‌كنند زيرا ارزش چنداني در تكنولوژي نوين نمي‌بينند (فصل 2)نشاني منبع مطالب فوق را مي‌توان به صورت زير در آخر مقاله درج نمود:

-Benton Foundation (1998). Losing ground bit by bit: Low-income communities in the Information Age [Electtronic Version]. Retrieved June 27, 2001, from

http://www.benton.org/library/low-income/two.html

 

ب) همچنين مي‌توانيد نام مولف و تاريخ نشر مطلب را بلافاصله بعد از پايان جمله يا عبارت نقل شده از منبع مورد نظر ذكر نماييد. مثال:

خانواده‌هاي فاقد تلفن در تماس با مراكز خدماتي براي بهره‌وري از مزايايي كه حق قانوني آنها است با مشكل روبرو مي‌شوند (بنياد بنتون، 1998، فصل 2، اولويت‌هاي اجتماعي).

ج) اگر جمله مورد نقل قول بيش از 50-40 كلمه باشد، مي‌توانيد نام مولف و تاريخ نشر آن مطلب را در يك جمله مقدماتي بيان نموده، سپس مطلب مورد نظر را عيناً ذكر نماييد؛ پس از پايان مطلب مي‌تواند شمارهء صفحات و فصل و ... را نيز داخل پرانتز اضافه نمود. مثال:

واريان (1997) روشي را براي چاپ و نشر مجلات الكترونيك توسط سازمان‌هاي حرفه‌اي پيشنهاد كرده است:

ابتدا هيأت تحريريه تشكيل مي‌شود. نقش هيأت تحريريه فقط آراستن صفحهء اول نشريه به القاب و عناوين اساتيد برجسته نيست، بلكه اعضاي اين هيأت مي‌توانند نقش فعالانه‌اي ايفا كنند. مولفين مقالات خود را به نشريه ارسال مي‌كنند. مقالات داراي سه بخش خواهد بود: چكيده در حدّ يك پاراگراف، يك خلاصه پنج صفحه‌اي و اصل مقاله در 30-20 صفحه. چكيده قسمت استانداردي از مقالات علمي است و نياز به توضيح ندارد. در خلاصه پنج صفحه‌اي، بايد سئوال پژوهش، روش پژوهش و يافته‌ها تشريح شوند. شواهد تأييدكننده نتايج شامل اسناد آماري، تحليل اقتصادي، داده‌ها و غيره خواهد بود. اين شواهد بايد كاملاً فني بوده و ساختار آن بايد مشابه مقالات متعارف علمي باشد (بخش 2-7).نشاني منبع مطالب فوق مي‌تواند بصورت زير ظاهر شود:

-Varian, H.R. (1997,June 11) The future of Electronic Journals. Paper presented at the 1997 Scholarly Communication and Technology Conference. Retrieved June 27, 2001, from http://www.arl.cni.org/scat/varian.html

 

 3- در كتابچه راهنماي  (اي.پي.اي، 2001) آمده است كه براي استناد به منابع غيرالكترونيك لازم است نام مولف، سال نشر و شماره صفحات داخل پرانتز قرار گيرد (ص 20). اما در منابع اينترنتي بندرت با شماره صفحه مواجه مي‌شويد؛ لذا شناساندن محل دقيق اطلاعات گرفته شده براساس شماره صفحه نخواهد بود. اگر متن مورد نظر داراي تقسيماتي نظير شماره پاراگراف يا فصل باشد در آن صورت مي‌توان از اين شماره‌ها استفاده كرد، (مثلاً: پاراگراف 7 يا فصل 5 و غيره). مثال:

مك گان (1995) چنين اظهار نموده است كه ابرمتن‌هاي غيرمتمركز نيز همواره داراي نظم هستند: »گفتن اين كه ابرمتن‌هاي الكترونيك اساساً فاقد نظم و سازمان‌يافتگي هستند بدين معنا نيست-حداقل براي من- كه ساختار اين نوع متن از هيچ نظمي برخوردار نيست. (Coda: A Note on Rationale of HyperText)

نشاني منبع اين مطلب را به شرح زير خواهيد ديد:

- McGann, J. (1995) The rational of Hypertext. Retrieved June 27, 2001, from University of Virginia, Institute for Advanced Technology in the Hymanities Web site http://www.jefferson.vllage.Virginia.Du/public/jjm2f/rationale.html

 

 4- لازم است نويسندگان عين جملات مورد نقل را از تفاسير و تعابير شخصي خود متمايز كنند. به عبارت ديگر، بايد تصريح شود كه جملات نوشته شده متعلق به چه كسي است؛ آيا نويسنده مقاله نظر شخصي خود را براساس منابع بيان مي‌كند؟ و يا اينكه عين جملات از منبع مورد نظر نقل شده است؟ اين كار به تحليل خوانندگان نيز كمك خواهد كرد. در مثال زير مشاهده خواهيد كرد كه استفاده‌از‌يك‌عبارت (source-reflective statement) به خواننده القا مي‌كند كه مطلبي كه مي‌خواند براساس مطالب منبع موردنظر تحليل و بيان شده است. مثال:

سوستريك (1996، مقدمه) بيان نموده است كه رشد تصاعدي اطلاعات زيربنايي در كنار رشد انفجاري هزينه توزيع اطلاعات علمي بار مضاعفي بر منابع مالي كتابخانه‌ها و دانشگاه‌ها تحميل كرده است. (ص 40) اظهارات سوستريك حكايت از آن دارد كه نياز به توزيع اطلاعات زيربنايي و هزينه توزيع آن بمعناي اين است كه در سال‌هاي آتي بر تعداد نشريات الكترونيك افزوده خواهد شد كه قطعاً مزيتي در ارتباطات علمي به شمار مي‌آيد. به نشاني منبع مطالب فوق توجه كنيد:

Sosteric, M. (1996) Electronic Journals: The grand information future? Electronic Journal of Sociology, 4 (1). Retrieved June 27, 2001, from

http://www.sociology.org/content/vol004.001/sosteric.html

 

 5- ليست منابع بعد از متن مقاله، ولي پيش از ضمائم آن، به صورت الفباي مرتب شده و درج مي‌شود. الگوي پيشنهاد شده براي مقالات الكترونيك در اي.پي.اي به شرح زير است:

Author’s name (last name, first and any middle initials). (Date of Internet Publication). Document title [URL if applicable]. Retrieval statement.

نام موءلف (نام خانوادگي، حروف اول نام). (تاريخ نشر). عنوان. آدرس‌ياب اينترنتي (در صورت دسترسي و امكان). جزئيات دسترسي به اطلاعات.

 

منابع

- شموسی ، نعمت اله ( 1381). استناد به منابع الكترونيك در مقالات علمي. فصلنامه اطلاع رسانی. دوره 17 شماره 3و4.از  http://www.irandoc.ac.ir/Journals/jr17.htm

- وب نوشت گروهی کتابداران دانشگاه علوم پزشکی تهران . 12 شهریور 1386 ،از

  

 

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:26  توسط ---  | 

 

 

چگونه اطمینان حاصل کنیم که مقاله ی ما از نظر داوران مورد پذیرش قرار می گیرد؟

   بخش­های مختلف در یک مقاله­ی علمی-پژوهشی

  با وجود بخش­های ذیل در یک مقاله می­توان اطمینان لازم برای جلب نظر مساعد داوران را حاصل نمود. در این مسیر یک دیدگاه شکلی و یک دیدگاه محتوایی وجود دارد. بطوری­که در  دیدگاه شکلی بخش­های زیر از اهمیت برخوردار هستند.

  الف- ساختار مقاله علمی – پژوهشی از دیدگاه شکلی

1. چكيده

(شامل موضوع تحقیق، هدف، روش تحقیق، تجزیه و تحلیل، و نتیجه تحقیق بطور موجز و حداکثر در 250 کلمه باشد.)

2. معرفی محققین

سطح تحصیلات و رشته تحصیلی و گرایش محقق و محل تدریس یا اشغال)

3. كليد واژگان

(واژگان مهم و اساسی تحقیق که دفعات تکرار و یا تأثیر آن بر تحقیق فراوان و در زمره متغیرهای تحقیق است.)

4. مقدمه

(مدخلی مفهومی و تبیینی است که بتواند تحقیق را معرفی و خواننده را با موضوع آشنا و نزدیک نموده و انگیزش محقق را شفاف سازد.)

5. بيان مسئله

(مساله و مشکل تحقیق را به خوبی و بطور آشکار بیان نموده، و مسائل و زمینه­های بروز مشکل را ترسیم نماید.)

6. اهمیت تحقيق

ضرورت انجام تحقیق و جایگاه و اهمیت آن را از منظر محقق و نهادهای کاربر و سازمان مربوطه توضیح دهد.)

7. اهداف تحقيق

(هدف اصلی و یا دیگر اهداف تحقیق را که این مقاله به دنبال انجام آن است، بطور واضح و بدون ابهام بیان کند.)

8. متغیرها، پیشینه و مفاهیم تحقیق

(ذکر کتب، رسانه­ها، پایان­نامه­ها و مقالاتی که بطور مستقیم با موضوع مورد بررسی مرتبط بوده و در غنا و فرآیند تحقیق نقش داشته باشد.)

9. سئوالات تحقيق

سؤال یا سؤالاتی که محقق بایستی از درک مشکل، آن را فهم نموده و متناسب با اهداف تحقیق، مبنای پژوهش او قرار گیرد.)

10. فرضيه تحقيق

(پاسخ محقق به سؤالی که از دو یا چند متغیر و ترسیم رابطه فیمابین آنهاتشکیل گردیده و محقق آزمون آنها را می خواهد دنبال کند.)

11. محدودیت‌های تحقیق

1.   محدودیت­ها مواردی است که از کنترل محقق خارج است.

2.   محدویت ها موانع دسترسی محقق به اطلاعات هستند.

3.   محدودیت دانش محقق در زمینه­های مربوط، از محدودیت­های تحقیق به شمار می­روند و رسیدن به قطعیت لازم برای او را مشکل می­سازند.

4.   محدویت­های ناشی از نداشتن زمان و بودجه­ی­ لازم نیز از محدودیت­های تحقیق به­ شمار می­روند.

12. روش تحقيق و تحلیل

(روشی که محقق برای انجام تحقیق، اثبات فرضیه­ها و تحقق هدف تحقیق بصورت علمی انتخاب نموده است.)

13. محیط تحقیق

(جامعه آماری یا محیطی که محقق برای جستجوی هدف تحقیق خود انتخاب و داده­های خود را در آن جستجو می­نماید.)

14. جامعه نمونه تحقیق

(محیط نمونه با ذکر روش نمونه گیری و انتخاب نمونه با ترسیم معیارها، وضعیت و شرایط نمونه که بتواند روایی تحقیق را تضمین کند.)

15. ادبيات نظری تحقيق

(تئوری­ها و دیدگاه­هایی که می تواد در خدمت تحقیق، تبیین مبانی و روند تاریخی مستقر بر متغیر­های پژوهش باشد.)

16. داده­پردازی

(به بیان چگونگی و روند عملیاتی سازی موضوع تحقیق و قابل سنجش نمودن از داده­های جمع­آوری شده و آماده سازی آن به همراه فرآیند پردازش و تحلیل داده­ها گفته می­شود.) 

17. آمارهای کمی

(در صورت استفاده از روش­های آماری در داده پردازی و آزمون فرضیاتی که محقق از آن بهره­ برده در اشکال و جداول مربوطه ارائه تا پایانی نتایج مقاله را فراهم آورد.)

18. نتیجه آزمون فرضیات

(هر یک از فرضیات یا هدف تحقیق باید در این بخش نتیجه­گیری و رد و یا اثبات آن ترسیم گردد).

19. تجویز و پیشنهادات

(پیشنهاداتی را که محقق بر اساس نتایج تحقیق بدست آورده و یا اجرای آن را توصیه و تجویز می­نماید.)

20. منابع و مآخذ

(ثبت منابع متقن علمی که محقق از آنها در تنظیم مقاله بهره برده است که بایستی بر اساس روش APA تنظیم و نوشته شود.)

 ب- موارد مهم از دیدگاه کیفی و محتوایی

1.   انطباق عنوان با محتوای تحقیق

(میزان توجه هر چه بیشتر بخشهای مختلف تحقیق و وابستگی واتکا آن به عنوان و موضوع تحقیق که در متن و داده­های نهایی متبلور است.)

2.   نوآوری در مقاله

( محتوای مقاله دارای داده و نتایجی جدید و نوین بوده که می­تواند زمینه تحول، تغییر فعال و خلاقیت در روند تصمیم­سازی در نزد جامعه مخاطب مقاله را فراهم نماید.)

3.   دارا بودن ارزش و توسعه دانش راهبردی

(نتایج و داده­های تحقیق با اهداف گسترش دانش انطباق داشته و راهبردهای پیشنهادی به توسعه دانش در زمینه­ی موضوع تحقیق کمک  می­کنند.)

روش تایپ و آماده کردن مقاله

       باعنايت به اهميت تحقيق وپژوهش دردوره هاي تحصيلي مقاطع مختلف، دانشجويان محترم موظف هستند مقالات و پژوهش هاي دانشجويي خود را در چارچوب اصول، موازين و استانداردهاي علمي انجام دهند. در ادامه، اصول و موازين تهيه مقالات علمي- پژوهشي اعلام مي گردد.

 راهنــــمــاي تهــــيّـه مقــــاله

  1. یک نسخه پرینت کاغذی از مقاله تهیه شده و بهمراه CD  حاوی فایل مقاله با فرمتWord، ارائه گردد.
  2. مقاله هاي ارسالي بايد داراي بخش هاي زير باشد:

1-2- صفحــة اول مقــاله شامــل:

* عنوان كامل مقاله

* چكيده مقاله به زبان فارسي شامل:

موضوع مقاله،روش تحقيق،تجزيه وتحليل و نتيجه گيري (مجموعاً حدود 200كلمه) و كليدواژه ها(حداكثر 5واژه)، نام نويسنده يا نويسندگان،رشته تحصيلي و سال ورود به دانشگاه. 

2-2- صفحــة دوم تا انتهــاي مقـاله شامـل:

 * مقدمه

* بحث و بررسي شامل:

    بيان مسأله و اهميت آن،مروري برپيشينه تحقيق، ادبيات و چارچوب نظري، پرسش ها و فرضيه هاي پژوهش (در صورت وجود)، روش تحقيق، تكنيك هاي تجزيه و تحليل اطلاعات و يافته هاي پژوهش.             

*نتيجه گيري

*ارايه پيشنهادها

* فهرست منابع و مآخـذ

  1. روش ارجاعات در متن مقاله:

1-3- شماره صفحه مورد ارجاع و شماره مرجع درفهرست منابع، درميان قلاب ذكر شود؛ اين دو به ترتيب زير با دونقطه ازهم جدا مي شوند.]شماره صفحه:شماره مرجع[ 

2-3- درتمام ارجاعات از اعداد فارسي استفاده مي شود.[214:9]

3-3- استناد به متن كتب مقدس (قرآن،تورات،انجيل و...) و قوانين موضوعه درميان قلاب و براساس تقسيمات يا شماره هاي خاص آنها صورت مي گيرد.214]:بقره:قرآن كريم[ ] قانون اساسي:ماده86،بند3 [ 

  1. يادداشت هاي نويسنده يا مترجم در پاورقي آورده مي شود.
  1. معادل هاي واژگان درمتن و بين دوكمان ذكر مي شود.
  1. درپايان مقاله، منابع مورداستفاده درمتن مقاله به ترتيب شماره اي كه در داخل متن آمده، به شرح زير آورده شود:

1-6- كتاب: نام خانوادگي،نام.(سال انتشار)/نام كتاب با حروف ايتاليك،  نام مترجم ،محل انتشار ،نام انتشارات. 

2-6- مقاله : نام خانوادگي،نام.(تاريخ انتشار)."عنوان مقاله داخل گيومه" ، نام نشريه با حروف ايتاليك؛ دوره (جلد)، محل انتشار.   

3-6- موارد بدون نام،بدون تاريخ  يا بدون محل نشر به ترتيب باعبارت : بي نا،بي تا و بي جا، مشخص مي گردد.   

4-6- اگركتابي داراي چند مجلد باشد تنها مجلداتي كه بدان ها ارجاع شده فهرست خواهد شد؛ اما اگر مجلدات مختلف مورد ارجاع باشد بايد مشخصات هريك جداگانه فهرست شود.

5-6- بين شماره هاي مجلدات يا چاپ هاي يك اثر در فهرست منابع نبايد فاصله باشد. 

6-6- در فهرست منابع به ترتيب، ابتدا منابع فارسي سپس منابع عربي و پس از آن منابع انگليسي،فرانسوي،آلماني و.... و پس از آن منابع اینترنتی ذكر مي شود. 

7-6- مؤلف مي تواند منابعي را كه درمقاله بطور مستقيم مورد ارجاع نبوده، اما درتهيه مقاله استفاده شده است، تحت عنوان كتاب شناسي پس از فهرست منابع ذكر كند. 

8-6- درمورد گزارش ها و ساير منابع نيز اطلاعات كافي و كامل ارايه شود. 

  1. مقاله ها در محيط نرم افزاري  Word درحدود 20صفحه و باقلم لـوتـوس 14   B Lotus) ( تايپ شود.

 

چگونه یک کتاب و یا مقاله را نقد کنیم؟

 

1.    حجم نقد از7صفحة A4 بيش تر نباشد. (هرصفحه 250-200 كلمه باقلم لوتوس 14) 

2.    معرفي كتاب يا پژوهش نبايد بيش از يك چهارم آن را به خود اختصاص دهد. 

3.    درنقد كتاب ها و نوشته ها رعايت سه گونه نقد ذيل ضروري است: 

الف)نقد شكلي: شامل كاستي هاي چاپ، چارچوب، فصل بندي و سازمان دهي مطالب.

ب)نقد روشي: شامل بررسي متدها، ابزار، شاخص سازي، فرضيه ها، نمونه گيري و...

ج)نقد محتوايي: در اين بخش ميزان توفيق يا عدم توفيق نويسنده، در دستيابي به اهداف و يافته هاي موردنظر نويسنده، مورد نقد قرار مي گيرد. 

4.   معرفي و نقد با نرم افزار Wordحروف چيني شده باشد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:25  توسط ---  | 

 

 

راهنماى نگارش مقاله

 

1. هدف و موضوع

  هدف اصلي فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات، انتشار نتايج پژوهش‌ها، آرا، و انديشه‌‌هاي فرهيختگان در زمينه‌‌هاي علوم اطلاعات،‌ اطلاع‌رساني،‌ كتابداري،‌ فناوري اطلاعات و ارتباطات،‌ و مديريت اطلاعات است. مخاطبان اصلي اين فصل‌نامه را استادان و دانشجويان رشته‌‌هاي مرتبط،‌ و پژوهشگران و كارگزاران حوزه‌‌هاي مرتبط تشكيل مي‌دهند. بر اين اساس، فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات گزارش‌هاي مربوط به پژوهش‌هاي اصيل،‌ پيشرفت‌هاي جاري‌، و موضوع‌هاي روز را به شكل مقاله‌‌هاي پژوهشي به زبان فارسي منتشر مي‌سازد.

 

2. اصول اخلاقي

فصلنامه علوم و فناوري اطلاعات، عضو «كميته اخلاق انتشارات» است و از اصول آن پيروي مي‌كند.

 

3. پذيرش نوشته‌‌ها

  نوشته‌‌هاي ارائه شده به فصل‌نامه در دو مرحله داوري و با تأييد هيئت تحريريه منتشر مي‌شوند. در مرحله اول داوري، نوشته‌‌هايي پذيرفته مي‌شوند كه با هدف و موضوع فصل‌نامه هم‌خوان و متناسب با سطح علمي فصل‌نامه باشند و پيش‌تر منتشر يا براي بررسي به نشريه ديگري ارائه نشده باشند. اين نوشته‌‌ها بايد بر اساس اين راهنما تدوين و به فصل‌نامه ارائه شده باشند. در مرحله دوم داوري، نوشته‌‌هايي پذيرفته مي‌شوند كه از لحاظ محتوا داراي اعتبار كافي؛ به صورت مستند نوشته‌ شده؛ از روش‌هاي معتبر بهره‌ برده؛ در نتيجه پژوهش و مطالعه پديدآور(ان) حاصل شده؛ از لحاظ موضوع داراي اهميت كافي؛ و داراي ساختار و نگارشي علمي و روان باشند. فرايند داوري در هر دو مرحله به صورت ناشناس انجام خواهد شد. انتشار نوشته‌ها در فصلنامه علوم و فناوري اطلاعات پس از پذيرش از سوي داوران،‌ با دريافت «كپي‌رايت» از پديدآور(ان) صورت مي‌پذيرد. فصل‌نامه براي انتشار نوشته‌‌هاي پذيرفته شده از پديدآورندگان هزينه‌اي دريافت نمي‌كند.

  4. ساختار نوشته‌ها

  هر نوشته داراي سه بخش اصلي شامل صفحه عنوان،‌ صفحه عنوان و چكيده،‌ و متن به اين شرح است:

  4-1. صفحه عنوان. اين صفحه شامل عنوان نوشته و مشخصات پديدآور(ان) به شرح زير است. در هيچ جاي ديگري از نوشته به جز صفحه عنوان، نبايد نامي از پديدآوران برده شود.

  • عنوان كامل نوشته ـ به دو زبان فارسي و انگليسي؛

  • خلاصه عنوان نوشته در بيشينه هفت واژه، در صورتي كه عنوان كامل بيشتر از هفت واژه داشته باشد ـ به زبان فارسي؛

  • نام و نام خانوادگي، آخرين مدرك تحصيلي، مرتبه علمي، و وابستگي سازماني پديدآور(ان) ـ به دو زبان فارسي و انگليسي؛

  • تعيين پديدآور رابط براي نوشته‌هاي با بيش از يك پديدآور با ذكر «پديدآور رابط» در مقابل نام يكي از آنان ـ به زبان فارسي؛

  • نشاني كامل پستي، شماره تلفن، شماره دورنگار، و نشاني پست الكترونيكي پديدآور (اگر نوشته تنها يك پديدآور داشته باشد) يا پديدآور رابط (اگر نوشته بيش از يك پديدآور داشته باشد) ـ به دو زبان فارسي و انگليسي.

  4-2. صفحه عنوان و چكيده. صفحه عنوان و چكيده شامل عنوان نوشته، چكيده آن، و كليدواژه‌ها به اين شرح است. در اين صفحه نام پديدآوران درج نمي‌شود:

  • عنوان نوشته ـ به دو زبان فارسي و انگليسي؛

  • چكيده نوشته (حداكثر 150 واژه) بدون كاربرد استناد، سرواژه، يا اختصارات ـ به زبان فارسي (ارائه چكيده به زبان انگليسي ضروري نيست، اما مي‌تواند به تدوين بهتر چكيده انگليسي مقاله كمك كند)؛

  • پنج تا هشت كليدواژه ـ به دو زبان فارسي و انگليسي‌.

  4-3. متن. متن نوشته شامل مطالب اصلي نوشته است كه معمولاً با مقدمه آغاز و با فهرست منابع پايان مي‌يابد. در صورتي كه نوشته داراي پيوست‌هايي باشد،‌ اين پيوست‌ها پس از فهرست منابع قرار مي‌گيرند. در متن نوشته، توجه به نكات زير ضرورت دارد:

  • نگارش متن نوشته بر اساس دستور خط فرهنگستان زبان فارسي صورت مي‌گيرد.

  • از واژه‌هاي غيرفارسي در متن اصلي (به جز استناد به منابع غيرفارسي) استفاده نمي‌شود.

  • در نگارشِ فارسيِ نام‌هايِ خارجي، هر نام به‌صورت جداگانه داخل گيومه [«...»] قرار مي‌گيرد.

  • معادل غيرفارسي واژه‌هاي جديد يا نامأنوس در پانوشت مي‌آيند.

  • به تمامي شكل‌ها، جدول‌ها، فرمول‌ها، پانوشت‌ها، و پيوست‌ها بايد در متن اصلي با ذكر شماره آنها اشاره شود.

  • پانوشت‌ها در پايين هر صفحه و با شماره‌هاي پياپي تنظيم و حرف اول پانوشت‌هاي انگليسي (به جز نام‌هاي خاص، سرواژه‌ها، و كوته‌نوشت‌ها) كوچك نوشته مي‌شوند.

  • پيوست‌هاي نوشته در آخرين بخش آن مي‌آيند. پيوست‌ها به ترتيب حرف‌هاي الفباي فارسي [پيوست «الف»، پيوست «ب»، پيوست «پ»، ...] نام‌گذاري و شماره صفحه‌هاي آنها در ادامه متن اصلي تنظيم مي‌شوند.

  • در بخشي با نام «قدرداني» كه در پايان نوشته و پيش از فهرست منابع مي‌آيد، به هر نوع حمايت يا كمكي كه براي نگارش نوشته از سوي سازمان‌ها يا افراد صورت پذيرفته است، اشاره مي‌شود.

  • استناد به منابع انگليسي به صورت انگليسي و براي منابع فارسي به فارسي انجام مي‌شود.

  • منبع جدول‌ها و نمودار‌ها در عنوان آنها (در صورت وجود) ذكر مي‌شوند.

  • فهرست منابع به ترتيب فارسي و انگليسي و در پايان نوشته (پيش از پيوست‌ها ـ در صورت وجود) تنظيم مي‌شود.

  • استناد به منابع در متن مقاله و فهرست منابع آن، به صورت نويسنده ـ تاريخ، مانند مثال‌هاي زير، و بر اساس شيوه‌نامه ايران (از انتشارات پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران) صورت مي‌گيرد.

  كتاب با يك نويسنده:

  نگارش در فهرست منابع: فرشاد، مهدي. 1364. ساختمانهاي پوسته‌اي . شيراز: دانشگاه شيراز.

  استناد درون متن: (فرشاد 1364، 98)

  Adams, Hanry. 1918. The education of Henry Adams: An autobiography. Boston: Houghton.

  (Adams 1918)

  كتاب با دو نويسنده:

  دياني، محمدحسين، و محمدرضا داورپناه. 1381. مفاهيم و روشهاي بازيابي اطلاعات در نظامهاي كتابخانه‌هاي رايانه‌اي ايران. مشهد: دانشگاه فردوسي، مؤسسه چاپ و انتشارات.

  (دياني و داورپناه 1381)

  Unwin, Liam P., and Joseph Galway. 1984. Calm in Ireland. Boston: Stronghope Press.

  (Unwin and Galway 1984, 23, 28-29)

  كتاب با سه نويسنده:

  صارمي، كتايون، عباس رفيعي فراهاني، و فريدون اماني. 1372. موزه‌هاي ايران. تهران: سازمان ميراث فرهنگي كشور.

  (صارمي، رفيعي، و اماني 1372، 56-58، 98)

  Brett, R. D., S. W. Johnson, and C. R. T. Bach. 1989. Mastering string quartets. San Francisco: Amati Press.

  (Brett, Johnson, and Bach 1989, 33)

  كتاب با بيش از سه نويسنده:

  اكبري، محمدتقي، احمد رضواني، محمدتقي منشي طوسي،‌ حسن سلطاني‌فر، و احمد نمايي. 1372. فرهنگ و اصطلاحات علوم و تمدن اسلامي: انگليسي ـ فارسي. مشهد: بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي.

  (اكبري و ديگران 1372)

  Sanders, G. S., T. R. Brice, V. L. de Santid, and C. C. Ryder. 1989. Prediction and prevention of famine. Los Angeles: Timothy Peters.

  (Sanders et al. 1989)

  كتاب ترجمه شده به فارسي:

  خليل، طارق. 1993. مديريت تكنولوژي: رمز موفقيت در رقابت و خلق ثروت. ترجمه سيد محمد اعرابي و داود ايزدي. 1381. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي.

  (خليل 1993، 53)

  كتاب الكترونيكي:

  بابايي، محمود. 1382. نشر الكترونيكي. ويراسته علي‌حسين قاسمي. تهران: مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران. http://www.irandoc.ac.ir/data/books/E_p/contents.htm (دسترسي در 9/5/1385).

  (بابايي 1382)

  فصلي از يك كتاب:

  نوروزي چاكلي، عبدالرضا. 1384. جامعه اطلاعاتي و جهاني شدن. در مجموعه مقالات همايش‌هاي انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران، ويراسته محسن زين‌العابديني، 121-153. تهران: كتابخانه ملي.

  (نوروزي چاكلي 1384، 140)

  Phibbs, Brendan. 1987. Herrlisheim: Diary of a battle. In The other side of time: A combat surgeon in World War II, 117-63. Boston: Little, Brown .

  (Phibbs 1987)

  

  مقاله با يك نويسنده: *

  بني‌اسدي، نازنين. 1383. مديريت مشاركتي معلمان و ارتباط آن با رفتار جامعه مدني دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسي و علوم تربيتي 34 (2): 65-96.

  (بني‌اسدي 1383)

  Bennett, John W. 1946. The interpretation of Puebio culture: A question of values. Southwestern Journal of Anthropolgy 27 (3): 361-374.

  (Bennett 1946)

  مقاله الكترونيكي:

  گزني، علي. 1379. طراحي سيستمهاي بازيابي اطلاعات بهينه در نرم‌‌افزارهاي كتابخانه‌اي و اطلاع‌رساني. علوم اطلاع‌رساني 16 (1-2). http://www.irandoc.ac.ir/ETELA-ART/ 16/16_1_2_7_abs.htm (دسترسي در 3/7/1385) .

  (گزني 1379)

  مدارك پيوسته:

  پازكي ، زهرا. 1384. مقدمه‌اي بر ديابت (مرض قند). http://www.bpums.com/bimariha/ diabet/diabet.htm (دسترسي در 18/7/1385).

  ( پازكي 1384)

  Ajzen, Icek. 2002. The theory of planned behavior. http://www.people.umass.edu/ aizen/tpb.diag.html (accessed 20 Feb. 2005).

  (Ajzen 2002)

  5. حروف‌نگاري و صفحه‌آرايي

  5-1. نوشته در محيط واژه‌پرداز Word 2003 يا 2007 حروف‌نگاري و متن فارسي با قلم بي‌زر ( B Zar ) 12 و واژه‌هاي انگليسي با قلم Arial 10 نوشته مي‌شوند. بيشينه واژگان براي كل نوشته 10 هزار واژه است.

  5-2. اندازه جدول‌ها و نمودارها با پهناي بيشينه ( width ) 5/13 و ارتفاع بيشينه ( height ) 5/21 سانتي‌متر و به صورت عمودي ( portrait ) ترسيم مي‌شوند. جدول‌ها و نمودارهاي بزرگ را مي‌توان به صورت افقي ( landscape ) نيز تنظيم كرد. عنوان جدول‌ها در بالا و عنوان شكل‌ها در پايين آنها نوشته مي‌شوند. شماره جدول‌ها و شكل‌ها در عنوان آنها با رقم و بدون نگارش واژه «شماره» مي‌آيند [مانند: جدول 2. توزيع فراواني...]. در جدول‌ها و نمودار‌ها از ترام (زمينه رنگي يا خاكستري) استفاده نمي‌شود.

  5-3. فرمول‌ها چپ‌چين و با شماره مشخص مي‌شوند. شماره فرمول‌ها با رقم و بدون نگارش واژه «شماره» مي‌آيند [مانند: فرمول 4].

  5-4. عنوان‌هاي اصلي نوشته با شماره «1» به بعد و عنوان‌هاي فرعيِ زير هر عنوان اصلي با شماره‌هاي مركب تعيين مي‌شوند [مانند: 1-1.، 1-2.، ... و 1-1-1.، 1-1-2. ...].

  5-5. تصويرها حداكثر به اندازه 5/21 Î 5/13 سانتي‌متر و با وضوح دست‌كم dpi 600 توليد يا اسكن مي‌شوند.

  5-6. تمام صفحه‌هاي نوشته از صفحه عنوان تا پايان آن، شماره‌گذاري مي‌شوند. شماره‌گذاري از يك شروع و به ترتيب ادامه مي‌يابد.

  6. نامه همراه

  همراه با نوشته‌اي كه از طريق سايت (بند 6) يا پست الكترونيكي (بند 7) ارائه مي‌شود، بايد يك نامه نيز از سوي پديدآور (اگر تنها يك پديدآور داشته باشد) يا پديدآور رابط (اگر چند پديدآور داشته باشد) به شكل زير به فصلنامه ارسال شود.

  به: فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات

  موضوع: ارائه نوشته

  با سلام؛

  اين‌جانب «نام و نام خانوادگي»، نويسنده/ نويسنده رابط «عنوان كامل نوشته» با ارائه آن به فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات ضمن پذيرش مسئوليت محتواي آن، متعهد مي‌شوم كه اين نوشته حاصل كار پديدآور(ان) اعلام شده است و پيش‌تر به هيچ صورتي منتشر و هم‌زمان نيز به هيچ نشريه ديگري براي بررسي ارائه نشده است و تا زمان اعلام نتيجه داوريِ اين فصل‌نامه نيز ارائه نخواهد گرديد. در صورتي كه نوشته داراي چند پديدآور باشد، اين‌جانب به عنوان پديدآور رابط متعهد مي‌شوم كه پديدآور(ان) ديگر آن از محتواي نوشته و تعداد و ترتيب نام پديدآوران آگاهي كامل دارند و آنها را تأييد مي‌كنند. افزون بر اين اعلام مي‌دارم كه اگر اين نوشته براي انتشار در فصلنامه علوم و فناوري اطلاعات پذيرفته شود، پديدآور(ان) آمادگي انتقال كامل «كپي‌رايت» آن را به اين فصلنامه دارند.

  اين‌جانب در صورتي كه خلاف هر يك از اين تعهدات گزارش يا مشاهده شود، مسئوليت تمامي عواقب آن را برعهده خواهم گرفت.

  نام و نام خانوادگي ـ تاريخ

  7. ارائه نوشته از طريق سايت فصلنامه

  پديدآوران بايد نوشته خود را از طريق سايت فصلنامه به نشاني http://jist.irandoc.ac.ir ارائه كنند. به اين منظور توصيه مي‌شود ابتدا «راهنماي ارسال مقاله» در گزينه «براي نويسندگان» مطالعه شود.

  8 . ملاحظات افزوده

  8-1. ارائه‌كننده نوشته مي‌تواند فرد يا افرادي را براي داوري نوشته خود به فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات پيشنهاد كند. چنين افرادي بايد داراي مدرك دكتراي مرتبط با موضوع نوشته، صاحب‌نظر در زمينه موضوع نوشته، و داراي پست هيئت علمي در يكي از مؤسسه‌هاي آموزش عالي يا پژوهشي داخل يا خارج كشور باشند. فصل‌نامه الزامي در استفاده از افراد معرفي شده براي داوري نوشته‌ها ندارد.

  8-2. فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات مقاله‌هاي دريافتي را بازنمي‌گرداند و در اصلاح و ويرايش آنها آزاد است.

  8-3. پذيرش و انتشار نوشته‌ها در فصل‌نامه علوم و فناوري اطلاعات به معناي تأييد محتواي آنها از سوي اين فصلنامه نيست و مسئوليت نهايي هر نوشته بر عهده پديدآور(ان) آن خواهد بود.

  8-4. دريافت نوشته‌ها و نتيجه داوري آنها در هر مرحله از طريق پست الكترونيكي به آگاهي پديدآور يا پديدآور رابط مقاله خواهند رسيد.

  8-5. در صورتي‌كه پديدآوري مايل به دريافت نتيجه داوري نوشته خود به صورت كتبي و در قالب نامه‌اي چاپي باشد، مي‌تواند پس از دريافت نامه الكترونيكي، موضوع را از طريق پست الكترونيكي يا تلفن به آگاهي دفتر فصل‌نامه برساند.


+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:23  توسط ---  | 

چگونه مقاله تدوین کنیم

چگونه اطمینان حاصل کنیم که مقاله ی ما از نظر داوران مورد پذیرش قرار می گیرد؟

   بخش­های مختلف در یک مقاله­ی علمی-پژوهشی

  با وجود بخش­های ذیل در یک مقاله می­توان اطمینان لازم برای جلب نظر مساعد داوران را حاصل نمود. در این مسیر یک دیدگاه شکلی و یک دیدگاه محتوایی وجود دارد. بطوری­که در  دیدگاه شکلی بخش­های زیر از اهمیت برخوردار هستند.

  الف- ساختار مقاله علمی – پژوهشی از دیدگاه شکلی

1. چكيده

(شامل موضوع تحقیق، هدف، روش تحقیق، تجزیه و تحلیل، و نتیجه تحقیق بطور موجز و حداکثر در 250 کلمه باشد.)

2. معرفی محققین

سطح تحصیلات و رشته تحصیلی و گرایش محقق و محل تدریس یا اشغال)

3. كليد واژگان

(واژگان مهم و اساسی تحقیق که دفعات تکرار و یا تأثیر آن بر تحقیق فراوان و در زمره متغیرهای تحقیق است.)

4. مقدمه

(مدخلی مفهومی و تبیینی است که بتواند تحقیق را معرفی و خواننده را با موضوع آشنا و نزدیک نموده و انگیزش محقق را شفاف سازد.)

5. بيان مسئله

(مساله و مشکل تحقیق را به خوبی و بطور آشکار بیان نموده، و مسائل و زمینه­های بروز مشکل را ترسیم نماید.)

6. اهمیت تحقيق

ضرورت انجام تحقیق و جایگاه و اهمیت آن را از منظر محقق و نهادهای کاربر و سازمان مربوطه توضیح دهد.)

7. اهداف تحقيق

(هدف اصلی و یا دیگر اهداف تحقیق را که این مقاله به دنبال انجام آن است، بطور واضح و بدون ابهام بیان کند.)

8. متغیرها، پیشینه و مفاهیم تحقیق

(ذکر کتب، رسانه­ها، پایان­نامه­ها و مقالاتی که بطور مستقیم با موضوع مورد بررسی مرتبط بوده و در غنا و فرآیند تحقیق نقش داشته باشد.)

9. سئوالات تحقيق

سؤال یا سؤالاتی که محقق بایستی از درک مشکل، آن را فهم نموده و متناسب با اهداف تحقیق، مبنای پژوهش او قرار گیرد.)

10. فرضيه تحقيق

(پاسخ محقق به سؤالی که از دو یا چند متغیر و ترسیم رابطه فیمابین آنهاتشکیل گردیده و محقق آزمون آنها را می خواهد دنبال کند.)

11. محدودیت‌های تحقیق

1.   محدودیت­ها مواردی است که از کنترل محقق خارج است.

2.   محدویت ها موانع دسترسی محقق به اطلاعات هستند.

3.   محدودیت دانش محقق در زمینه­های مربوط، از محدودیت­های تحقیق به شمار می­روند و رسیدن به قطعیت لازم برای او را مشکل می­سازند.

4.   محدویت­های ناشی از نداشتن زمان و بودجه­ی­ لازم نیز از محدودیت­های تحقیق به­ شمار می­روند.

12. روش تحقيق و تحلیل

(روشی که محقق برای انجام تحقیق، اثبات فرضیه­ها و تحقق هدف تحقیق بصورت علمی انتخاب نموده است.)

13. محیط تحقیق

(جامعه آماری یا محیطی که محقق برای جستجوی هدف تحقیق خود انتخاب و داده­های خود را در آن جستجو می­نماید.)

14. جامعه نمونه تحقیق

(محیط نمونه با ذکر روش نمونه گیری و انتخاب نمونه با ترسیم معیارها، وضعیت و شرایط نمونه که بتواند روایی تحقیق را تضمین کند.)

15. ادبيات نظری تحقيق

(تئوری­ها و دیدگاه­هایی که می تواد در خدمت تحقیق، تبیین مبانی و روند تاریخی مستقر بر متغیر­های پژوهش باشد.)

16. داده­پردازی

(به بیان چگونگی و روند عملیاتی سازی موضوع تحقیق و قابل سنجش نمودن از داده­های جمع­آوری شده و آماده سازی آن به همراه فرآیند پردازش و تحلیل داده­ها گفته می­شود.) 

17. آمارهای کمی

(در صورت استفاده از روش­های آماری در داده پردازی و آزمون فرضیاتی که محقق از آن بهره­ برده در اشکال و جداول مربوطه ارائه تا پایانی نتایج مقاله را فراهم آورد.)

18. نتیجه آزمون فرضیات

(هر یک از فرضیات یا هدف تحقیق باید در این بخش نتیجه­گیری و رد و یا اثبات آن ترسیم گردد).

19. تجویز و پیشنهادات

(پیشنهاداتی را که محقق بر اساس نتایج تحقیق بدست آورده و یا اجرای آن را توصیه و تجویز می­نماید.)

20. منابع و مآخذ

(ثبت منابع متقن علمی که محقق از آنها در تنظیم مقاله بهره برده است که بایستی بر اساس روش APA تنظیم و نوشته شود.)

 ب- موارد مهم از دیدگاه کیفی و محتوایی

1.   انطباق عنوان با محتوای تحقیق

(میزان توجه هر چه بیشتر بخشهای مختلف تحقیق و وابستگی واتکا آن به عنوان و موضوع تحقیق که در متن و داده­های نهایی متبلور است.)

2.   نوآوری در مقاله

( محتوای مقاله دارای داده و نتایجی جدید و نوین بوده که می­تواند زمینه تحول، تغییر فعال و خلاقیت در روند تصمیم­سازی در نزد جامعه مخاطب مقاله را فراهم نماید.)

3.   دارا بودن ارزش و توسعه دانش راهبردی

(نتایج و داده­های تحقیق با اهداف گسترش دانش انطباق داشته و راهبردهای پیشنهادی به توسعه دانش در زمینه­ی موضوع تحقیق کمک  می­کنند.)

روش تایپ و آماده کردن مقاله

       باعنايت به اهميت تحقيق وپژوهش دردوره هاي تحصيلي مقاطع مختلف، دانشجويان محترم موظف هستند مقالات و پژوهش هاي دانشجويي خود را در چارچوب اصول، موازين و استانداردهاي علمي انجام دهند. در ادامه، اصول و موازين تهيه مقالات علمي- پژوهشي اعلام مي گردد.

 راهنــــمــاي تهــــيّـه مقــــاله

1.     یک نسخه پرینت کاغذی از مقاله تهیه شده و بهمراه CD  حاوی فایل مقاله با فرمتWord، ارائه گردد.

2.     مقاله هاي ارسالي بايد داراي بخش هاي زير باشد:

1-2- صفحــة اول مقــاله شامــل:

* عنوان كامل مقاله

* چكيده مقاله به زبان فارسي شامل:

موضوع مقاله،روش تحقيق،تجزيه وتحليل و نتيجه گيري (مجموعاً حدود 200كلمه) و كليدواژه ها(حداكثر 5واژه)، نام نويسنده يا نويسندگان،رشته تحصيلي و سال ورود به دانشگاه. 

2-2- صفحــة دوم تا انتهــاي مقـاله شامـل:

 * مقدمه

* بحث و بررسي شامل:

    بيان مسأله و اهميت آن،مروري برپيشينه تحقيق، ادبيات و چارچوب نظري، پرسش ها و فرضيه هاي پژوهش (در صورت وجود)، روش تحقيق، تكنيك هاي تجزيه و تحليل اطلاعات و يافته هاي پژوهش.             

*نتيجه گيري

*ارايه پيشنهادها

* فهرست منابع و مآخـذ

3.     روش ارجاعات در متن مقاله:

1-3- شماره صفحه مورد ارجاع و شماره مرجع درفهرست منابع،درميان قلاب ذكر شود؛ اين دو به ترتيب زير با دونقطهازهم جدا مي شوند.]شماره صفحه:شماره مرجع[ 

2-3- درتمام ارجاعات از اعداد فارسي استفاده مي شود.[214:9]

3-3- استناد به متن كتب مقدس (قرآن،تورات،انجيل و...) و قوانين موضوعه درميان قلاب و براساس تقسيمات يا شماره هاي خاص آنها صورت مي گيرد.214]:بقره:قرآن كريم[]قانون اساسي:ماده86،بند3 [ 

4.     يادداشت هاي نويسنده يا مترجم در پاورقي آورده مي شود.

5.     معادل هاي واژگان درمتن و بين دوكمان ذكر مي شود.

6.  درپايان مقاله، منابع مورداستفاده درمتن مقاله به ترتيب شماره اي كه در داخل متن آمده، به شرح زير آورده شود:

1-6- كتاب: نام خانوادگي،نام.(سال انتشار)/نام كتاب با حروف ايتاليك،  نام مترجم ،محل انتشار ،نام انتشارات. 

2-6- مقاله : نام خانوادگي،نام.(تاريخ انتشار)."عنوان مقاله داخل گيومه" ، نام نشريه با حروف ايتاليك؛ دوره (جلد)، محل انتشار.   

3-6- موارد بدون نام،بدون تاريخ  يا بدون محل نشر به ترتيب باعبارت : بي نا،بي تا و بي جا، مشخص مي گردد.   

4-6- اگركتابي داراي چند مجلد باشد تنها مجلداتي كه بدان ها ارجاع شده فهرست خواهد شد؛ اما اگر مجلدات مختلف مورد ارجاع باشد بايد مشخصات هريك جداگانه فهرست شود.

5-6- بين شماره هاي مجلدات يا چاپ هاي يك اثر در فهرست منابع نبايد فاصله باشد. 

6-6- در فهرست منابع به ترتيب، ابتدا منابع فارسي سپس منابع عربيو پس از آن منابع انگليسي،فرانسوي،آلماني و.... و پس از آن منابع اینترنتی ذكر مي شود. 

7-6- مؤلف مي تواند منابعي را كه درمقاله بطور مستقيم مورد ارجاع نبوده، اما درتهيه مقاله استفاده شده است، تحت عنوان كتاب شناسي پس از فهرست منابع ذكر كند. 

8-6- درمورد گزارش ها و ساير منابع نيز اطلاعات كافي و كامل ارايه شود. 

7.     مقاله ها در محيط نرم افزاري  Wordدرحدود 20صفحه و باقلم لـوتـوس 14   B Lotus)(تايپ شود.

 

چگونه یک کتاب و یا مقاله را نقد کنیم؟

 

1.    حجم نقد از7صفحة A4 بيش تر نباشد. (هرصفحه 250-200 كلمه باقلم لوتوس 14) 

2.    معرفي كتاب يا پژوهش نبايد بيش از يك چهارم آن را به خود اختصاص دهد. 

3.    درنقد كتاب ها و نوشته ها رعايت سه گونه نقد ذيل ضروري است: 

الف)نقد شكلي: شامل كاستي هاي چاپ، چارچوب، فصل بندي و سازمان دهي مطالب.

ب)نقد روشي: شامل بررسي متدها، ابزار، شاخص سازي، فرضيه ها، نمونه گيري و...

ج)نقد محتوايي: در اين بخش ميزان توفيق يا عدم توفيق نويسنده،در دستيابي به اهداف و يافته هاي موردنظر نويسنده، مورد نقد قرار مي گيرد. 

4.   معرفي و نقد با نرم افزار Wordحروف چيني شده باشد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:22  توسط ---  | 

ساختار مقاله تحقیقی

 

با توجه به درخواست تعدادی از همکاران در ارتباط با  نگارش  و ساختار  مقاله علمی (تحقیقی) ،  نحوه ی نگارش یک مقاله  و مواردی که بایستی به آن توجه شود ، به صورت خلاصه در جدول زیر ارائه می گردد.

اجزاء

محتویات پیشنهادی

عنوان

محدود ،مشخص از نظر زمان ،مکان و مقطع تاریخی،کوتاه ،گویا ،جذاب ،فاقد کلمات زائد و کمتر از 12کلمه،متغیرها ،نحوه ارتباط آنها،جامعه مورد پژوهش،استفاده از مناسب ترین کلمات

چکیده

شامل :بیان هدف ،متغیرها،روش تحقیق ،نوع طرح تحقیق ، آزمودنی ها و نحوه انتخاب آنها ،ابزار اندازه گیری ،یافته ها ،نتایج،کمتر از 120 کلمه باشد

مقدمه

شامل :هدف ،مسأله ،فرضیه یا فرضیه ها ،جایگاه مسأله مورد پژوهش با پژوهش های مربوطه

بیان مسأله

صریح و روشن ، معرفی کلی پژوهش انجام شده شامل:چهار چوب مسأله و ویژگی های آن،مبانی تئوریکی ،علت انتخاب مسأله ، اهداف، ابعاد مختلف مسأله ،اهمیت وضرورت انجام پژوهش ، چیستی مسأله ،تعریف متغیرهای اصلی (اصطلاحات کلیدی)به صورت مفهومی و عملیاتی ،جایگاه مساله پژوهش در رابطه با پژوهش های مربوط به آن،تاثیر نتایج پژوهش در وضع فعلی جامعه ،اشاره به پژوهش های قبلی ،بیان آنچه طی پژوهش انجام می شود.طرح مشکل در ابتدا

روش تحقیق (روش اجرا)

نحوه گردآوری داده ها شامل :ویژگی های جامعه مورد نظر ، نمونه آماری ،حجم نمونه و منطق انتخاب آنها،روش نمونه گیری و علت انتخاب روش،ابزار جمع آوری اطلاعات،گروههای موجود در طرح و نحوه کنترل متغیرها،اعتبار وپایایی،روش تحلیل داده ها ودلیل انتخاب آزمون های آماری

یافته های پژوهش

توصیف مختصر داده ها ،نتایج آزمون های آماری ،طرح مقدار آزمون، درجه آزادی ، سطح احتمال ،فرضیه های تأیید شده و تأیید نشده ،استفاده از جدول ، شکل ونمودار، شرح  آمار توصیفی و استنباطی لازم 

بحث و نتیجه گیری

خلاصه ای از مساله و یافته های حاصل ،ارتباط بین یافته ها و فرضیه های پژوهش ،تبیین و تفسیر یافته ها ،تفاوت و شباهت بین نتایج حاصل با پژوهش های قبلی ،تعمیم یافته ها و اشاره به زمینه های کاربردی آنها،اشاره به محدودیت ها و موانع 

پیشنهادات

پیشنهادات متناسب با موضوع برای کاربرد نتایج  ،توصیه برای تحقیقات آینده

یادداشت ها

شیوه استاندارد ندارد .محقق در کل اثر ازرویه واحدی پیروی نماید. ارجاع مطالب در متن به این  شیوه :( نام خانوادگی صاحب اثر :سال انتشار ،صفحه )

فهرست منابع

 

 

اشاره به اسناد و مدارک علمی برحسب نام خانوادگی مولفان و به صورت الفبایی بدون ذکر شماره. تاریخ انتشار اثر ،عنوان اثر ، مکان ،نام انتشارات(ناشر) ،نام اثر درشت یا مورب نوشته شود ،محتوا با منابع همخوانی داشته باشد.

پیوست ها در صورت لزوم

جداول،نمودارها ،نمونه آزمون اجرا شده

                                                                        

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:20  توسط ---  | 

طرز تهیه یک مقاله علمی جذاب «چگونه یک مقاله علمی را خواندنی تر بنویسیم»؟

 

 

تألیف: فرانسیس فان روی، امین اس بریدان

ترجمه: دکتر وحید حق‌پناه, دکتر خدیجه ادبی

 

مارتین گرگوری بیش از یک دهه پیش در  مجله «نیچر» نوشت: «دو نوع نوشتار‌ علمی وجود دارد. یک نوع برای جلب خواننده و نوع دیگر فقط برای این‌که مورد ارجاع قرار گیرد و این نوع دوم مانند یک بیماری عفونی به سرعت در حال گسترش است».


به نظر می‌رسد در این مقطع زمانی نیز تغییرات بسیار محدودی ایجاد شده است. هنوز هم حجم زیادی از مقالات علمی‌منتشره فقط توسط دانشمندان و محققانی که به موضوع مقاله علاقه‌مند هستند، مورد مطالعه قرار می‌گیرد و افرادی که به مطالعه گذرای مقالات علمی می‌پردازند، بیشتر به صفحات علمی روزنامه‌ها و مجلات علمی عام مراجعه می‌کنندبا وجود مقالات فراوانی که در مورد نحوه نگارش صحیح و قابل فهم برای جلب توجه خواننده‌ها وجود دارد، دانشمندان نباید از فقدان راهنماهای مناسب برای نحوه نگارش مقالات گلا‌یه داشته باشند. بسیاری از ژورنالیست‌ها و نویسندگان حرفه‌ای این دو کتاب استاندارد در مورد نحوه نگارش مقاله خوب و علمی را مورد توجه قرار می‌دهند: اجزای سبک‌های نگارشی (استانک، وایت  1959) و درباره خوب نوشتن (زینسر 1976) حال آن‌که این کتاب‌ها و کتاب‌های مشابه‌شان برای بسیاری از دانشمندان ناشناخته‌اند. با وجود این‌که این کتاب‌ها نحوه نگارش صریح مقالات علمی را به طور دقیق بیان نمی‌کنند ولی از جهت بیان نحوه صحیح سازماندهی مطالب و نگارش مقالات شیوا و حاوی اطلاعات مفید، بسیار با ارزشند.

مهم‌تر این‌که این قبیل کتاب‌ها حامل یک پیام مهم هستند که نویسندگان باید مطالب را برای خوانندگان بنویسند نه برای خودشان. البته هنوز هم بسیاری از مقالات علمی و پزشکی، حاوی مطالب طولانی و مبهمی هستند که بیشتر خوانندگان و حتی آن‌هایی را که آگاهی مناسبی به موضوع دارند نیز گمراه می‌کنند.

مسلماً محدودیت‌هایی در شکل و ساختار مقالات علمی وجود دارد. در یک مقاله علمی علاوه بر در نظر گرفتن نکاتی که مورد نظر مجلات علمی مختلف است باید مقدمه، مواد و روش‌ها، نتایج و بحث در مورد نتایج در ارتباط با تئوری اولیه آورده شود. ماهیت مقالات علمی بیان نتایج و بحث بدون خطا (bias)، محدودیت‌هایی را در نحوه نگارش مقاله ایجاد می‌کند: بیان نتایج در جملات با فعل مجهول (passive) به آن شکل غیر شخصی می‌دهد و لزوم به کار بردن مراجع مختلف نیز مانع می‌شود که متن مقاله به خوبی دنبال شود. با این وجود، این قوانین به قدری انعطاف‌پذیر هستند که بتوان مقاله‌ای نوشت که حاوی مطالب مفید و جالب توجه باشد.

 

10 فرمان برای نگارش علمی و جذاب

1.  یک تفکر قدیمی در معماری وجود دارد که می‌گوید شکل اشیا از عملکردشان پیروی می‌‌کند. این تفکر در نگارش هم وجود دارد. بسیاری از دانشمندان عقیده دارند هیچ چیزی مهم‌تر از نتایج مقالاتشان نیست. اما واقعیت این است که اولین عملکرد مقاله انتقال پیام به خواننده و متقاعد کردن وی به ارزشمند بودن تحقیق انجام شده است بنابراین بهتر است قبل از شروع به نوشتن، در مورد پیام موضوع تأمل شود. حتی بهتر است پیش از نوشتن عنوان مقاله، راجع به نتایج مقاله نیز اندیشیده شود. دانشمندان امروزی کمتر به بیان نتایج خام می‌پردازند و هدفشان تفسیر و بحث بهتر نتایج است (Horton,1995).

یک نویسنده ممکن است موضوعی را در ذهن خود روشن و واضح تصور کند و نیازی به توصیف و تفسیر حس نکند در صورتی‌ که خواننده ممکن است اصلاً چنین تفکری نداشته باشد. تمام تردید‌ها توسط خوانندگان مختلف از این تفکر نویسنده ناشی می‌شود که مطلبی که در اثر بحث و گفتگوی زیاد برای وی مسجل و بدیهی شده است برای خواننده نیز واضح و روشن است. گاهی اوقات، نتایجی که مربوط به موضوع اصلی نیستند هر قدر هم که جالب باشند، بهتر است حذف شوند و اگر این نتایج حذف شده مفید و اساسی باشند بهتر است در یک مقاله دیگر مطرح شوند.
 
یک نوشتار باید یک پرسش اصلی را پاسخ دهد و بی‌توجهی به این موضوع از دلایل شایع بی‌میلی خوانندگان نسبت به مطالب است  .(Lambert et al 2003) این پرسش باید مشخص، جدید، مورد علاقه و استقبال جامعه علمی باشد(Perneger & Hudelson, 2004) .

خوانندگان مجلات فوق تخصصی به توضیحات اضافه و طولانی درباره موضوع مورد بحث علاقه‌ای ندارند، در حالی ‌که در مجلات عمومی، برای  ایجاد پس زمینه علمی مناسب برای خوانندگان نیاز به توضیحات تکمیلی احساس می‌شود. به طور کلی دانشمندان باید خود را جای خوانندگان گذاشته و عمق و جزئیات لازم مطلب را از دیدگاه خوانندگان بررسی کنند.


2.  مورد دیگر استفاده از شیوایی و فن بیان مناسب در حین پیروی از اسلوب مقاله‌نویسی است.David Reese  چنین عنوان می‌کند که در یک مقاله پزشکی، علمی یا هر نوع دیگر، نویسنده باید با استفاده از لغات متداول سعی کند که خواننده را نسبت مطلب نوشته‌شده متقاعد سازد. در عین حال، علی‌رغم تلاش برای فصاحت مطالب، هرگز مشاهدات و حقایق ارایه‌شده در مقالات نباید تحت تأثیر فن خطابه قرار گیرند.

به عنوان مثال در یک مقاله ضرورتی برای استفاده از صفات و قیدهای پیچیده وجود ندارد و در صورتی ‌که بیان نتایج و بحث منطقی و روان باشند، خواننده نیازی به لغات نامفهوم و غیر ضروری جهت درک بهتر مطلب احساس نمی‌کند. کلمات غیر ضروری بهتر است حذف شود. یک نگارش پرتوان، معمولاً مختصر و فشرده است. این موضوع در مورد نوشته‌های عمومی نیز مصداق دارد. هر قدر در یک نوشته ترکیبات طولانی‌ و پیچیده و توضیحات اضافی در پرانتز بیشتر باشد، خوانندگان و حتی علاقه‌مندان به موضوع را از ادامه مطالعه باز می‌دارد. بهترین و مطمئن‌ترین کار برای جلب توجه خواننده‌ها بیان مطالب به صورت صریح، قطعی و مشخص است.


3.  خوانندگان انتظار دارند هر نوع اطلاعات خاص موجود در یک مقاله را در محل مخصوص آن پیدا کنند. در صورتی‌ که جابجایی‌های زیادی در محل‌های ارایه اطلاعات ایجاد شود، مثلاً برخی نتایج بدون آن‌که در قسمت یافته‌های مقاله ذکر شده باشند در بحث مورد ارزیابی و تفسیر قرار گیرند، خواننده را سردرگم می‌کنند. مطالبی که قرار نیست در قسمت بحث مطرح شود بهتر است از قسمت نتایج حذف شود.


4.  عنوان مهم‌ترین عبارت یک مقاله است. اگر خواننده‌ای اهمیت نوشته‌ای را از عنوان آن برداشت نکند به خواندن آن ادامه نمی‌دهد. عنوان‌های طولانی حامل اطلاعات بیشتری هستند ولی توجه کمتری جلب می‌کنند، به‌خصوص در افرادی که با نگاه سریع و گذرا از روی عناوین موجود در فهرست مجلات، مقاله مورد نظرشان را انتخاب می‌کنند. عنوان‌های کوتاه جذاب‌تر هستند ولی ممکن است مفهوم کامل را نرسانند. عناوینی که از لغات ایهام‌دار استفاده می‌کنند، جذابیت بیشتری برای خوانندگان دارند، ولی نباید به تبیین محتوای اطلاعاتی مطلب بپردازند. در نهایت در هنگام انتخاب عنوان مناسب، باز هم بهتر است نویسنده خود را در جایگاه خواننده قرار دهد.


5.  خلاصه مقاله نیز دارای اهمیتی تقریباً مساوی با عنوان است، گاهی تنها بر اساس خلاصه مقاله یک خواننده تصمیم می‌گیرد مقاله را بخواند یا آن را کنار بگذارد. هر قدر هم یک مطلب حاوی اطلاعات قیمتی و مهم باشد، در صورتی‌ که در خلاصه مطرح نشده باشد، خواننده علاقه‌ای به ادامه دادن مطالعه پیدا نمی‌کند. خلاصه مقاله به دو شکل نوشته می‌شود؛ نوع آزاد که شامل یک پاراگراف است و بیشتر در مقالات مولکولی و بیولوژی سلولی استفاده می‌شود و نوع ساختاری که هر چهار قسمت مقاله در آن رعایت می‌شود و بیشتر در مقالات کلینیکال استفاده می‌شود. در مورد این‌که بهتر است خلاصه پیش از نوشتن مقاله تهیه شود یا پس از اتمام آن، بهتر است که هر دو روش یک‌بار مورد ارزیابی و آزمایش قرارگیرد و سپس روش مناسب‌تر را انتخاب کنیم.


6.  بین بررسی متون و مقدمه مقاله اختلاف زیادی وجود دارد، مقدمه نباید تا جایی که امکان دارد به مرور متون بپردازد هدف اصلی آن طراحی یک نقشه است که نویسنده ابتدا به طور عام لزوم بررسی موضوع را عنوان می‌کند و سپس با نشان دادن روش‌ها به یک سؤال اصلی که همان هدف مقاله است، می‌رسد. یک تاریخچه کوتاه که اهمیت مطالعه را عنوان می‌کند و اطلاعات قبلی موجود در این زمینه را بیان کرده و نقایص موجود را نمایان می‌سازد، عموماً در مقدمه آورده می‌شود.


7.  قسمت مواد و روش‌ها در مقاله باید به طور تخصصی و با جزئیات کامل مطرح شود. به نحوی که محققان دیگر نیز بتوانند آن را انجام دهند. یک اشتباه شایع در این قسمت، بیان نشدن برخی جزئیات ضروری است که خواننده را از درک صحیح روش انجام مطالعه باز می‌دارد، بنابراین قرار دادن خود به جای خواننده در این قسمت نیز بسیار مفید خواهد بود. شرکت‌هایی که محصولات آن‌ها مورد استفاده قرار گرفته به طور خلاصه باید لیست شوند.


8.  نتایج باید با یک نظم و توالی منظم ارایه شوند، بیان نتایج باید از توالی منطقی پیروی کند و نه از ترتیب زمانی. در غیر این ‌صورت درک آن‌ها مانند چیدن قطعات پازل در کنار هم است که می‌تواند بسیار گیج‌کننده باشد. از ارایه نتایج غیر ضروری که تأثیر چندانی در بحث ندارند باید پرهیز شود تا خواننده سردرگم نشود و پیام اصلی نیز کم‌رنگ‌تر نشود. هدف از نوشتن یک مقاله تحقیقاتی، ارایه یک فرضیه و بحث و تفصیل و تفسیر در مورد آن است. بنابراین بحث یک مقاله باید کاملاً روان و مرتبط با نتایج و با تفسیرهای کامل و ذکر منابع مختلف باشد. تفکرات و اندیشه‌های تحقیقاتی باید با دلایل مستدل و مستند حمایت شوند و به طور کاملاً واضح و روشن مورد ارزیابی قرار گیرند تا خواننده بتواند با آن ارتباط برقرار کند.


9. در نهایت، افزایش تعداد مقالات تحقیقاتی و مقالات مروری نشان‌دهنده افزایش فشار بر محققان است تا در زمینه‌های مورد علاقه خود همگام با مقالات روز باشند. اگرچه روزانه بر تعداد الگوها و راهنماها برای نوشتن یک مقاله گویا و قابل درک افزوده می‌شود، دانشمندان از میان حجم زیادی از مقالات از همین الگو‌ها جهت انتخاب مقاله مورد نظرشان استفاده می‌کنند. دانشمندان کماکان مقالات را، در صورتی که به عنوان آن‌ها علاقه‌مند باشند یا پرسش و پاسخ‌های مهمی را در برداشته باشند، مطالعه می‌کنند و هر قدر یک مطلب بهتر و منطقی‌تر نوشته شود خوانندگان بیشتری را جذب می‌کند و بیشتر مورد ارجاع سایر مقالات واقع می‌شود.


10.   و بالاخره این که در نظر گرفتن دو نکته هنگام مقاله‌نویسی بسیار مهم است: پیام اصلی و خواننده مقاله، چرا که تمام هدف نویسنده متقاعد کردن خواننده به ارزش و اهمیت تحقیق انجام شده است و اگر او به خواننده‌ها بی‌توجهی کند، خواننده‌ها نیز به نوشته‌های او بی‌توجهی می‌کنند.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:19  توسط ---  | 

ويژگی‌های يک مقاله برای انتشار در نشريات علمی - پژوهشی

 

1- مقدمه

در اين نوشته به ويـژگی‌هـای کلّی يک مقاله علمی - پژوهشی برای انتشــار در نشرياتـی که مقـالات آنها مـورد داوری قرار می‌گيرند (Refereed Journals) پرداخته شده است. اين نشريات يا مجلّه‌ها پس از دريافت مقاله آن را برای داوری نزد سه يا چند نفر از داوران که به موضوع مورد بحث مقاله آشنايی دارند ارسال می‌دارند. پس از دريافت نظرات و پيشنهادات داوران، در صورتی که مقاله قابلّيت انتشار داشته باشد، نشريه مقاله مورد بحث را منتشر می‌نمايد. چارچوب‌های آورده شده در اين نوشته نيز می‌تواند برای مقاله‌های ارسالی برای همايش‌های علمی که مقالات آنها داوری می‌شوند مورد توجّه قرارگيرد.

 

2- معيارهای يک مقاله علمی - پژوهشی

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.

 

الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن

• تمام موضوعات مطرح شده‌اند.

• استدلال‌ها و بحث‌ها در کليت متن مرتبط هستند.

• منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شده‌اند.

• منطق و پيوستگی بين استدلال‌ها رعايت شده است.

 

ب- برخورداری از يک سازمان منسجم:

• مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است.

• عنوان‌ها و زير‌عنوان‌های مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شده‌اند.

• نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است.

 

پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله:

• تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد.

• دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده مي‌شود.

• مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شده‌اند.

• استدلال‌ها و اثبات‌ها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شده‌اند.

• شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد.

• ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفته‌اند.

• ارتباط لازم بين ادبيات تحقيق و موضوع مورد تحقيق مقاله ارائه شده است.

 

3- ساختار عمومی مقاله

يک مقاله تحقيقی به طور کلی می‌تواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد.

 

ترتيب

 

 موضوع

 

 شرح

 

 

1

 

 عنوان مقاله

 

 - پرهيز از عنوان‌های کلی و روزنامه‌ای؛

 

 

- استفاده از صفت و موصوف‌های لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛

 

 

- دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛

 

 

-  فشرده و مختصر و يادآوردنی؛

 

 

-  پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار

 

-  توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله.

 

 

2

 

 نام نويسنده/نويسندگان

 

 - مشخص کردن نام و رابطه عضويتی نويسنده يا نويسندگان.

 

 

3

 

 چکيده

 

 - دربرگيرنده

 

  (معرفی کلی و گويای تحقيق / بيان هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق ، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوری‌ها و دستاوردهای مقاله)؛

 

 

- پرهيز جدی از آوردن مراجع، فرمول و علامت‌های ويژه؛

 

 

- رعايت کوتاهی و فشرده بودن ( در حد يک بند و سقف 200 تا 250 کلمه)؛

 

 

- توجه به اين نکته که تعداد افرادی که چکيده را می‌خوانند بسيار بيشتر از کسانی است که مقاله را می‌خوانند.

 

 

4

 

 کليد واژه‌ها

 

 -  تا سقف پنج کلمه و يا اصطلاح

 

 

5

 

 مقدمه

 

 -  تعريف مسئله و قلمرو تحقيق؛

 

 

-  طرح اهميت تحقيق؛

 

 

-  طرح سوابق تاريخی موضوع؛

 

 

-  طرح طبقه‌بندی‌ها و شاخه‌های مرتبط با موضوع؛

 

-  ارائه تعاريف اصطلاخات اصلی و علائم و اختصارات؛

 

-  مروری کلی بر بقيه مقاله.

 

-  اين بخش می‌تواند با بخش بعدی ترکيب شود.

 

 

6

 بررسی ادبيات موضوع/ سابقه تحقيق

 

 -  طرح سابقه بر اساس يک نظم زمانی/ ديدگاهی/مکتب فکری يا هر طبقه‌بندی ديگر؛

 

 

-   طرح ارتباط ادبيات مورد بررسی با موضوع تحقيق؛

 

 

-   بيان نقاط قوّت، ضعف و محدوديت‌های ادبيات موضوع؛

 

 

-   صرف نظر از طرح مطالب شخصی و تعصب آميز؛

 

-    طرح يافته‌های موافق و مخالف در ادبيات؛

 

-    ارائه روند و سير تحقيق و طرح جهت‌گيری آن؛

 

-    نقد و بررسی تئوری‌های طرح شده؛

 

-  مشخص کردن محدوده زمانی مورد بررسی؛

 

-   برقراری ارتباط بين ادبيات موضوع با موضوع مورد تحقيق.

 

 

7

 بدنه اصلی مقاله

 

 - متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق و مطالعه نظير روش و متدولوژی،فرضيات،مدل رياضی.

 

 

8

 نتايج

 

 -    ارائه خروجی‌های آزمايش‌ها، مدل‌ها يا محاسبات.

 

 

 

9

 بحث در باره نتايج

 

 -      استخراج اصول،روابط و ارائه تعميم‌های ممکن؛

 

 

-    ارائه تحليل مدل يا تئوری؛

 

 

-    ارائه ارتباط بين نتايج و تحليل‌ها.

 

 

 

 

 10

 جمع بندی و نتيجه‌گيری

 

 -    طرح نتايج مهم و پيامدهای آنها؛

 

 

-     بيان استثناء ها و محدوديت‌ها؛

 

 

-    طرح افق‌های تحقيقاتی برای ادامه و توسعه تحقيق.

 

 

 

11

 سپاسگزاری (در صورت نياز)

 

 -    قدردانی از مؤسسات و يا اشخاصی که در به ثمر رسيدن تحقيق و يا بهتر انجام شدن فعاليت‌های مربوط به مقاله تأثيرگذار بوده‌اند.

 

 

12

 منابع

 

 -     ارائه فهرست مرتب شده منابع.

 

 

 

13

 پيوست‌ها (در صورت نياز)

 

 -   ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله.

 

 

 

 

 

4- موارد ويرايشی

• رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛

• شماره گذاری عنوان بخش‌ها و زيربخش‌ها؛

• شماره گذاری روابط و فرمول‌ها؛

• ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکل‌ها؛

• شماره گذاری جداول و شکل‌ها به طور جداگانه؛

• ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛

• رعايت دندانه‌گذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛

• پرهيز از شکسته‌شدن کلمات در دو خط متوالی (نظير "می" در آخر خط و "شود" در ابتدای خط بعدی)؛

• پرهيز از کپی‌کردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها.

 

5- نکات ويژه

• سعی جدی در ثبات رويه‌های اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکل‌ها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله                           شماره‌ها با متن يا روابط)؛

• الگوبرداری از ساختار آخرين مقالات منتشر شده در نشريه يا ژورنال هدف (نشريه‌ای که قصد داريد مقاله خودرا برای انتشار ارسال داريد)؛

• ارائه مقاله کامل شده به اشخاص مطّلع و مرتبط با موضوع مقاله و دريافت نظرات آنان و انجام عمل بالعکس در مورد آنان؛

• واگذاری تهيه مقالات مروری به محققان با تجربه و نويسندگانی که در زمينه مورد بررسی صاحب نظر بوده و لااقل چند مقاله در اين رابطه منتشر نموده‌اند؛

• اطمينان از دسترسی به مقالات مرجع مربوط به موضوع مقاله به ويژه مقالات جديد؛

• رعايت امانت، صداقت و اخلاق از اصول مهم هر فعاليت علمی و تحقيقی است. مراعات نمودن اين اصول از ضرورت بسيار بالائی برخوردار است.

 

6- کلام پايانی

نوشـته حاضر با دريافت نظرات اصلاحی و پيشـنهادی شما به طور قطــع بهتر و کاملتر خواهـد شد. نويسنده در انتــظار دريافت تجارب و ديدگاه‌های نقادانه و عالمانه شما در باره موضوع اين نوشتار است. بديهی است در نسخه‌های بعدی نکات متذکر شده شما با ذکر نامتان لحاظ خواهد شد.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:14  توسط ---  | 

 

 

 

چگونه مقاله علمی بنویسیم؟

1.مقدمه

مقاله علمی معمولاً در نتیجه پژوهش منطقی، ژرف و متمرکز نظری، عملی یا مختلط، به کوشش یک یا چند نفر در یک موضوع تازه و با رویکردی جدید با جهت دستیابی به نتایجی تازه، تهیه و منتشر می‏گردد. (اعتماد و همکاران، 1381، ص2) چنین مقاله‏ای در واقع گزارشی است که محقق از یافته‏های علمی و نتایج اقدامات پژوهشی خود برای استفاده سایر پژوهشگران، متخصصان و علاقه‏مندان به دست می‏دهد.

تهیه گزارش از نتایج مطالعات و پژوهش‏های انجام شده، یکی از مهم‏ترین مراحل پژوهشگری به شمار می‏رود؛ زیرا اگر پژوهشگر نتواند دستاوردهای علمی خود را در اختیار سایر محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه هم که مهم باشد، به پیشرفت علم کمکی نخواهد کرد؛ چون رشد و گسترش هر عملی از طریق ارائه و به هم پیوستن دانشِ فراهم آمده از سوی فردفرد اندیشمندان آن علم تحقق می‏یابد.

همان طور که پژوهشگر پیش از اقدام به پژوهش، نیازمند توجه و بررسی یافته‏های علمی پژوهشگران قبل از خود است تا بتواند یافته‏های علمی خود را گسترش بخشد، دیگران نیز باید بتوانند به یافته‏های پژوهشی او دسترسی پیدا کنند و با استفاده از آنها فعالیت‏های علمی خود را سازمان داده، در ترمیم و تکمیل آن بکوشند.

از امتیازهای مهم یک مقاله می‏توان به مختصر ومفید بودن، بِروز بودن و جامع بودن آن اشاره کرد؛ زیرا محقق می‏تواند حاصل چندین ساله پژوهش خود در یک رساله، پایان‏نامه، پژوهش، یا حتی یک کتاب را به اختصار در یک مقاله علمی بیان کند تا پژوهشگران دیگر بتوانند با مطالعه آن مقاله از کلیات آن آگاهی یابند و در صورت نیاز بیشتر، به اصل آن تحقیقات مراجعه کنند.

بدین منظور، امروزه نشریات گوناگونی در زمینه‏های مختلف علمی- پژوهشی نشر می‏یابد و مقاله‏های به چاپ رسیده در آنها، اطلاعات فراوانی را در اختیار دانش پژوهان قرار می‏دهند. لازم است محققان با شیوه تدوین مقالات علمی آشنا باشند تا بتوانند با استفاده از شیوه‏های صحیح، با سهولت، نتایج تحقیقات و مطالعات خود را به صورت مقاله در اختیار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن مقاله مستلزم رعایت اصولی در ابعاد مختلف محتوایی، ساختاری و نگارشی است.

2. ملاک‏های محتوایی مقاله(2)

یکی از مهم‏ترین ابعاد مقاله علمی، محتوای علمی و ارزشمندیِ کیفی آن است. مقاله باید یافته‏های مهمی را در دانش بشر گزارش نماید و دارای پیامی آشکار باشد؛ بنابراین پیش از تهیه مقاله، محقق باید از خود بپرسد که آیا مطالب او آن‏قدر مهم است که انتشار آن قابل توجیه باشد. آیا دیگران از آن بهره خواهند برد؟ و آیا نتایج پژوهش او، کار آنها را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟ (هومن، 1378، ص 82).

در اینجا به چندین اصل مهم از اصول و معیارهای محتوایی پژوهش علمی اشاره می‏گردد که توجه به آنها قبل از تهیه مقاله به ارتقای کیفیت آن کمک می‏نماید.

الف) فرایند «تفکر»: تفکر، تلاش برای معلوم کردن مجهول با استفاده از علوم موجود است. (غرویان، 1368، ص11) بنابراین اساسی‏ترین محور محتوایی یک پژوهش علمی، آن است که مجهولی را روشن نماید. بر این اساس، هر پژوهش علمی در پی پاسخ دادن به پرسش‏هایی است که تاکنون برای مخاطبان کشف نشده است. از این رو پژوهش علمی همیشه با طرح یک یا چند سئوال آغاز می‏شود که محقق در صدد پاسخگویی به آنهاست.

ب) منطقی بودن: منطق که راه درست اندیشیدن (تصور) و صحیح استدلال آوردن (تصدیق) را می‏آموزاند، (مطهری، 1372، ص 21) ابزار ضروری یک مقاله علمی است و محقق باید شایستگی لازم را در استدلال آوردن، تحلیل محتوا و نتیجه‏گیری داشته باشد. قواعد تعریف، طبقه‏بندی، استنباط‏های قیاسی و استقرایی، روش‏های مختلف نمونه‏برداری و غیره همه از ویژگی‏های منطقی یک مقاله علمی است که محقق باید به آنها توجه داشته باشد. (هومن، 1374، ص 19).

ج) انسجام و نظام‏دار بودن: مرتبط بودن اجزای مختلف مقاله با همدیگر، همچنین متناسب بودن آنها با عنوان مقاله و ارتباط عناوین فرعی با همدیگر، از جمله مواردی است که به تحقیق، یکپارچگی و انسجام می‏بخشد. بر این اساس، محقق باید عناوین فرعی مقاله خود را با نظمی منطقی از یکدیگر مجزا کرده، ارتباط بخش‏ها را مشخص نماید.

د) تراکمی بودن: از آنجا که هدف پژوهش پاسخ به سئوال هایی است که تا آن زمان دست کم از نظر محقق، پاسخی منطقی برای آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمی باید از یک سو به منظور کشف دانش جدید، و از سوی دیگر، برای تکمیل دانش، صورت پذیرد. بنابراین هدف اصلی یک مقاله، کشف یا تکمیل دانش بشری است، نه تکرار دوباره آن با عبارات مختلف. (هومن، 1374، ص 20).

ر) تناسب موضوع با نیازهای فعلی جامعه علمی: هر پژوهش علمی باید نیازهای اساسی جامعه علمی خود را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسایل برآید؛ بنابراین از طرح موضوعاتی که از اولویت تحقیقی برخوردار نیستند و جامعه علمی، بدانها نیاز ندارد، باید احتراز نمود.

س) خلاقیت و نوآوری: هر تحقیق علمی زمانی می‏تواند در ارتقای سطح دانش، موفق و موثر باشد که از فکری بدیع و خلّاق برخوردار باشد. مقالاتی که به جمع آوری صِرف بسنده می‏کنند، نمی‏توانند سهم عمده‏ای در پیشرفت دانش بشری داشته باشند.

ص) توضیح مطلب در حدّ ضرورت: از جمله مواردی که محقق در گزارش نویسی پژوهش خود (مقاله) باید بدان توجه کند، پرهیز از حاشیه‏روی و زیاده‏گوییِ افراطی است؛ همچنان که خلاصه‏گویی نباید به حدّی باشد که به ابهام و ایهام منجر شود؛ بر این اساس محقق باید به حدّی مطالب را تبیین کند که مقصود وی برای خواننده، روشن شود.

ط) متناسب بودن با نظریه‏ها: هر رشته علمی، متشکل از نظریه‏ها و قوانینی است که مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است؛ از آنجا که تحقیقات علمی در این پژوهشگاه در حیطه مشترک علوم انسانی- اسلامی است، یافته‏های به دست آمده در تحقیقات میدانی یا توصیفی نباید با اصول مبانی دینی و همچنین با قوانین کلی آن رشته تخصصی منافات داشته باشد.

ع) اجتناب از کلی گویی: هدف نهایی علم، صورتبندی یک «نظریه»(3) و «تبیین کردن»(4) یکی از اصول مهم نظریه است. (دلاور، 1371، ص 33) از این رو محقق باید بتواند مباحث علمی خود را به روشنی توضیح دهد و با زبان گویا آن را تبیین و از کلی گویی اجتناب نماید.

ف) گزارش روش‏شناسی تحقیق: «تحقیق»(5) فرایندی است که از طریق آن می‏توان درباره ناشناخته‏ها به جست و جو پرداخت و از آن، شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته‏ها «روش‏شناسی»(6) نامیده می‏شود. این سئوال که چگونه داده‏ها باید گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد، به طوری که ابهام حاصل از آنها به حداقل ممکن کاهش یابد؟» از موارد مهم تحقیق علمی است. (سرمد و همکاران، 1379، ص 22). یک تحقیق علمی زمانی می‏تواند مطالب خود را به اثبات برساند که از روش گردآوری مناسبی برخوردار، و آن روش‏ها در مقاله به خوبی بیان شده باشد.

3.ساختار مقاله علمی

نوشتن مقاله مستلزم داشتن طرحی مدوَّن است. در گزارش یک تحقیق نه تنها باید ارزش‏های محتوایی را مراعات کرد، بلکه باید از ساختار روشمندی نیز پیروی کرد. امروزه تحقیقات فراوانی انجام می‏شود، اما تنها بخش کوچکی از آنها در مقالات منتشر می‏گردد. یکی از دلایل آن، عدم مهارت محقق در تهیه و تدوین ساختاری مقاله علمی است.

ساختار مقاله و تهیه گزارش از یک پژوهش علمی، با توجه به روش به کار گرفته شده در پژوهش، متفاوت است. دانشمندان در یک تقسیم بندی کلی، روش‏های استفاده شده در علوم را به دو دسته تقسیم می‏کنند. روش‏های کمی که در آنها از داده‏های کمّی در تحقیق استفاده می‏شود (تحقیقات میدانی) و روش‏های کیفی که در آنها از داده‏های کیفی (تحقیقات کتابخانه‏ای) استفاده می‏شود.(سرمد و همکاران، 1379، ص 78).

مراحل گزارش یک پژوهش (مقاله) با توجه به روش اتخاذ شده در تحقیق، با تفاوت هایی بیان می‏گردد.

به دلیل یکسان بودن هر دو روش در مراحل مقدماتی، و برای پرهیز از تکرار در اینجا مراحل مقدماتی را به صورت مجزا می‏آوریم.

1.3.مراحل مقدماتی گزارش پژوهشی

1.1.3.موضوع یا عنوان مقاله

عنوان، مفهوم اصلی مقاله را نشان می‏دهد و باید به طور خلاصه، مضمون اصلی پژوهش را نشان دهد. عنوان مقاله باید جذاب باشد، یعنی به گونه‏ای انتخاب شود که نظر خوانندگان را که معمولاً ابتدا فهرست عناوین مندرج در یک مجله علمی را می‏خوانند به خود جلب نماید. همچنین عنوان باید کوتاه و گویا و تنها بیانگر متغیرهای اصلی پژوهش باشد. تعداد کلمات در عنوان را حداکثر دوازده واژه بیان کرده‏اند. (سیف، 1375، ص 12).

2.1.3. نام مؤلف یا مؤلفان و سازمان وابسته

بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف یا مؤلفان ذکر می‏شود و در سطر زیر آن، نام دانشگاه یا مؤسسه که هر یک از مؤلفان در آن مشغول به کارند، می‏آید. اگر پژوهش به وسیله دو یا چند نفر انجام بگیرد و همه آنها به یک دانشگاه یا مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه یک‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذکر می‏شود. اما اگر هر یک از مؤلفان به سازمان خاصی وابسته باشند، باید بعد از نام هر یک از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏ای که به آن وابسته‏اند، ذکر شود. ترتیب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال یکدیگر، معمولاً متناسب با میزان مشارکت آنان در انجام پژوهش است؛ اما اگر میزان مشارکت همه افراد در اجرای پژوهش یکسان باشد، اسامی آنان به ترتیب حروف الفبا در دنبال هم قرار می‏گیرد. (هومن، 1378، ص 84).

3.1.3.چکیده(7)

چکیده، خلاصه جامعی از محتوای یک گزارش پژوهشی است که همه مراحل و اجرای اصلی پژوهش را در خود دارد. هدف‏ها، پرسش‏ها، روش‏ها، یافته‏ها و نتایج پژوهش، به اختصار، در چکیده آورده می‏شود. در متنِ چکیده باید از ذکر هرگونه توضیح اضافی خودداری شود. مطالب چکیده باید فقط به صورت گزارش (بدون ارزشیابی و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضی تهیه شود.

چکیده در حقیقت بخشی کامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته می‏شود و نباید پیش از انجام گزارش، پژوهش تهیه شود. طول چکیده برای مقاله، بستگی به روش‏های خاص هر مجله دارد و معمولاً بین صد تا 150کلمه پیشنهاد شده است.

4.1.3.واژگان کلیدی(8)

معمولاً در انتهای چکیده، واژگان کلیدی پژوهش را بیان می‏کنند تا به خواننده کمک کنند، پس از خواندن چکیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. معمولاً با توجه به حجم و محتوای مقاله، پنج تا هفت واژه کلیدی در هر مقاله بیان می‏شود. (سرمد، 1379، ص 321).

2.3. ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش میدانی

روش‏ها و اصول کلی ناظر بر گزارش فعالیت پژوهشی شاخه‏های علوم، تقریبا به طور خاصی به کار می‏روند که همگی متکی بر «روش علمی»(9) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهیل در امر انتقال روش نتایج پژوهش، الگوی استاندارد شده‏ای را در اختیار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهیه گزارش پژوهشی خود، آن اصول را به کار گیرند و تقریبا همه مجله‏های معتبر علوم انسانی در تهیه و تنظیم نوشته‏های پژوهش خود از آنها پیروی می‏کنند. (هومن،1378،ص 10) که در زیر به اختصار به مراحل آن اشاره می‏گردد.

1.2.3.مقدمه(10)

هر مقاله علمی با یک مقدمه شروع می‏شود و آن، خلاصه‏ای از فصل اول و دوم پایان نامه‏ها و رساله‏هاست که به طور مختصر به بیان کلیات تحقیق و بررسی مختصری از پیشینه آن می‏پردازد؛ بنابراین در مقدمه مقاله مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنیادی و کاربردی به صورت مختصر بیان می‏گردد و سپس به بررسی سوابق پژوهشی که به طور مستقیم به موضوع تحقیق مرتبط است، پرداخته می‏شود. مقدمه باید یک منطق اساسی را در تحقیق بیان کند و به خواننده نشان دهد که چرا این تحقیق ادامه منطقی گزارش‏های پیشین است. در این بخش پس از نتیجه‏گیری از پژوهش‏های بررسی شده، محقق باید پرسش‏های پژوهش خود را به صورت استفهامی بیان کرده و به تعریف متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بپردازد. (هومن، 1378، ص 87).

2.2.3.روش(11)

هدف اساسی از بیان روش آن است که به گونه‏ای دقیق، چگونگی انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تکرار نماید و همچنین درباره اعتبار نتایج داوری کند؛ بنابراین مؤلف باید همه مراحل اجرا، از جمله آزمودنی‏ها، ابزارهای پژوهش، طرح پژوهش، روش اجرا و روش تحلیل داده‏ها را بیان کند.

الف) آزمودنی‏ها:(12) جامعه مورد مطالعه و ویژگی‏ها و مشخصات آن از نظر تعداد، سن، جنسیت، میزان تحصیلات و... همچنین چگونگی انتخاب آنها و در صورت گروه‏بندی شدن تعداد گروه‏ها و مقدار افراد هر گروه بیان می‏شود.

ب) ابزارها:(13) ابزارهای آزمایش، مثل پرسشنامه، تست و... پس از آن بیان می‏گردد. چنانچه ابزار سنجش، یک وسیله مشهور و استاندارد شده باشد، اشاره به نام آن کافی است، اما اگر یک مقیاس خودساخته باشد، باید چگونگی طراحی و تهیه آن و شواهد مربوط به اعتبار و روایی بودن آن گزارش شود.

ج) طرح پژوهش:(14) به نقشه کار پژوهشگر برای حل مسئله پژوهش، طرح گفته می‏شود. ابتدا متغیرهای مستقل، وابسته و تعدیل کننده و... بیان می‏شود، سپس طرح‏های پژوهشی، مثل طرح تک آزمودنیِ پیش‏تست- پس تست، تحلیل واریانس عاملی و...، که در روش به کار گرفته شده، بیان می‏گردد. همچنین تکنیک‏های کنترل متغیرهای نامربوط و ناخواسته، مانند تصادفی ساختن، همتاسازی و غیره مورد توجه قرار می‏گیرد.

د) شیوه اجرا:(15) در این قسمت همه مراحلی که آزمودنی و آزماینده در طول مطالعه انجام داده‏اند، به صورت گام به گام تشریح می‏گردد. گردآوری داده‏ها، دستورالعمل‏های اجرای پژوهش، چگونگی تشکیل گروه‏های آزمایشی و کنترل، چگونگی اجرای آزمایش و شیوه ثبت پاسخ‏ها و امثال آن، به طور خلاصه و دقیق توضیح داده می‏شود.

ر) تحلیل داده‏ها:(16) در این قسمت چگونگی طبقه‏بندی، مرتب کردن، خلاصه‏کردن و تحلیل‏کردن داده‏ها بیان می‏شود؛ همچنین روش‏های آماری توصیفی به کار گرفته شده مثل فراوانی‏ها، درصدها، نمودارها، مقادیر مرکزی و پراکندگی؛ و روش‏های آماری استنباطی، مثل اجرای آزمون t، z یاf، استفاده شده در تحقیق بیان می‏گردد. (هومن، 1378، ص 87 - 89).

3.2.3. نتایج (17)

در این بخش، توصیف کلامیِ مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده‏است، ارائه می‏شود. این توصیف کلامی با اطلاعات آماری مورد استفاده، کامل می‏شود و بهترین روش آن است که داده‏ها از طریق شکل و نمودار یا جدول، نمایش داده شوند. ساختار بخش نتایج، معمولاً مبتنی بر ترتیب منطقی پرسش‏ها یا فرضیه‏ها و نیز وابسته به تأیید شده بودن یا تأیید نشده بودن فرضیه‏هاست. ترتیب بیان نتایج نیز یا برحسب ترتیب تنطیم سؤال‏ها یا فرضیه‏های آنهااست، (سیف، 1375، ص 30) یا برحسب اهمیت آنها. روش متداولِ بیان نتایج، آن است که ابتدا مهم‏ترین و جالب‏ترین یافته‏ها و سپس به ترتیب، یافته‏های کم اهمیت‏تر ارائه می‏شود. (هومن، 1378، ص 90).

4.2.3.بحث(18) و تفسیر(19)

در این بخش، تمام اجزای گزارش تحقیق به هم ربط داده می‏شوند و محقق با ترکیب و پیوند بخش‏های مختلف، خواننده را به سوی یک نتیجه‏گیری کلی هدایت می‏کند. بنابراین لازم است شباهت‏ها و تفاوت‏های نتایج این پژوهش با پژوهش‏های قبلی روشن گردد و نیز معلوم شود که یافته‏های پژوهش، به روشن شدن مسئله مورد بررسی و زمینه دانش آن چه کمکی کرده‏است.

بنابراین توصیه می‏شود در این بخش، ضمن توضیح کوتاهی درباره مسئله پژوهش و بیان نتایج تحقیق، به تفسیر نتایج پرداخت. برای این کار باید این نتایج را با یافته‏های نتایج پیشین مقایسه کرد. آن‏گاه توضیح داد که پژوهش حاضر، به گسترش دانش زمینه مورد نظر چه کمکی کرده‏است، و در ضمن آن، کاربرد احتمالی آن را مشخص کرد و نقاط ضعف پژوهش را همراه با پیشنهادهایی برای پژوهشگرانی که در آینده می‏خواهند در این زمینه پژوهش، کار کنند، بیان کرد. (سیف، 1375، ص 33).

3.3.ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش توصیفی

اصول به کارگرفته شده در پژوهش‏های توصیفی باتوجه به روش‏های به کارگرفته شده، با اصول پژوهش‏های میدانی، مقداری متفاوت است. هر چند این اصول ممکن است با توجه به موضوع‏های مختلف تحقیقی و رشته‏های مختلف، تغییر نماید، ساختار کلی‏ای که تقریبا همه پژوهش‏های توصیفی باید در قالب آن درآیند، به شرح زیر است.

1.3.3.مقدمه

آنچه در مقدمه یک مقاله تحقیق کتابخانه‏ای قرارمی‏گیرد - همانند تحقیفات میدانی - کلیاتی است که محقق باید قبل از شروع بحث، آن را برای خواننده روشن نماید؛ مانند تعریف و بیان مسئله تحقیق، تبیین ضرورت انجام آن و اهدافی که این تحقیق به دنبال دارد. همچنین محقق باید خلاصه‏ای از سابقه بحث را - که به طور مستقیم مرتبط با موضوع است - بیان کند و در نهایت توضیح دهد که این مقاله به دنبال کشف یا به دست‏آوردن چه مسئله‏ای است؛ به عبارتی، مجهولات یا سؤال‏های مورد نظر چیست که این مقاله درصدد بیان آنهااست.

2.3.3.طرح بحث (متن)

در این بخش، مؤلف وارد اصل مسئله می‏شود. در اینجا باید با توجه به موضوعی که مقاله در پی تحقیق آن است، عناوین فرعی‏تر از هم متمایز گردند. محقق در تبیین این قسمت از بحث، باید اصول مهم قواعد محتوایی مقاله را مورد توجه قراردهد و سعی کند آنها را مراعات نماید؛ اصولی مانند: منطقی و مستدل بودن، منظم و منسجم‏بودن، تناسب بحث با عنوان اصلی، ارتباط منطقی بین عناوین فرعی‏تر در مسئله، خلاقیت و نوآوری در محتوا، اجتناب از کلی‏گویی، مستندبودن بحث به نظریه‏های علمی و دینی، جلوگیری از حاشیه‏روی افراطی که به انحراف بحث از مسیر اصلی می‏انجامد و موجب خستگی خواننده می‏شود و همچنین پرهیز از خلاصه‏گویی و موجزگویی تفریطی که به ابهام در فهم می‏انجامد، رعایت امانت حقوق مؤلفان، اجتناب از استناددادن به صورت افراطی، توجه‏داشتن به ابعاد مختلف مسئله و امثال اینها.

3.3.3.نتیجه‏گیری(20)

در این قسمت محقق باید به نتیجه معقول، منطقی و مستدل برسد. نداشتن تعصب و سوگیری غیرمنصفانه در نتیجه‏گیری، ارتباط‏دادن نتایج با مباحث مطرح شده در پیشینه، ارائه راهبردها و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده، مشخص‏کردن نقش نتایج در پیشبرد علوم بنیادی و کاربردی و امثال آن، از جمله مواردی است که محقق باید به آنهاتوجه داشته باشد.

4. ارجاعات(21)

اعتبار یک گزارش پژوهشی علاوه بر صحت و دقت داده‏ها و استدلال حاصل از آنها، به منابع و مراجعی است که از اطلاعات آنها در پژوهش استفاده شده است. ارجاعات از موارد مهم ساختار یک مقاله علمی است، به وسیله آن، چگونگی استفاده از اندیشه‏های دیگران را به خواننده معرفی می‏نماید. در این قسمت به دو بحث مهم ارجاعات اشاره می‏شود که یکی شیوه ارجاع دادن در متن است و دیگری شیوه ذکر منابع در پایان مقاله.

1.4.ارجاعات در متن(22)

نخستین چیزی که درباره استناددادن در متن باید مشخص بشود، این است که: چه چیزی باید مستند گردد؟ مک برنی(23) (1990) موارد استنادآوردن را به شرح زیر بیان داشته‏است:

الف) باید اندیشه‏هایی را که به دیگران تعلق دارند، مشخص کرد و با ذکر مأخذ نشان داد که از آنِ چه کسانی می‏باشند (امانت‏داری)؛

ب) هر زمان که افکار و اندیشه‏هایی با چهارچوب فکری کسان دیگری همخوانی دارند، موارد را باید با ذکر منبع مشخص کرد؛

ج) هر زمان که نظریه، روش یا داده‏ای موردبحث قرار می‏گیرد، منبع آن را باید ذکرکرد تا اگر خواننده خواست اطلاعات بیشتری درباره آن کسب کند، بتواند به آن مراجعه کند؛

د) باید نقل قول‏هایی را که از یک متن به صورت مستقیم و بدون دخل و تصرف، داخل گیومه آورده می‏شود، مستند ساخت. (مک برنی 1990، به نقل از سیف، 1375، ص 39).

بنابراین اطلاعاتی که برای خوانندگان، اطلاعات عمومی به حساب می‏آیند، لازم نیست مستند شوند. نویسنده، تنها در صورتی می‏تواند به آثار خود ارجاع، دهد که این ارجاع برای مطالعه بیشتر باشد و نقل از خود، معنا ندارد. همچنین در استنادکردن، حتی‏الامکان باید به منبع مستقیم یا ترجمه آن استناد کرد. تنها زمانی به منابع دیگران استناد می‏شود که محقق دسترسی مستقیم به اصل اثر را نداشته باشد که در آن صورت باید مشخص کرد که آن مطلب از یک منبع دست دوم گرفته شده است. (سیف، 1375، ص 40).

1.1.4.شیوه ارجاع در متن

هرگاه در متنِ مقاله مطلبی از یک کتاب یا مجله یا.. به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، نقل شود، باید پس از بیان مطلب، آن را مستند ساخت. این مستندسازی شیوه‏های مختلفی دارد که در اینجا به بخش‏هایی از آن اشاره می‏شود.

در استناد، نام مؤلف و صاحب اثر، بدون القاب «آقا»، «خانم»، «استاد»، «دکتر»، «پروفسور»، «حجت‏الاسلام»، «آیت‏اللّه‏» و امثال آن آورده می‏شود، مگر در جایی که لقب جزو نام مشخص شده باشد(24)، مانند خواجه نصیرالدین طوسی، آخوند خراسانی، امام خمینی، علامه طباطبایی. (دهنوی، 1377، ص 89).

الف) یک اثر با یک مؤلف:

پس از آوردن متن، داخل پرانتز: نام مؤلف، تاریخ انتشار، شماره صفحه به ترتیب می‏آید و پس از آن، نقطه آورده می‏شود؛ مانند: (منطقی، 1382، ص 27).

ب) یک اثر با بیش از یک مؤلف:

اگر تألیف دارای دو یا سه مؤلف باشد، نام آنها به ترتیب ذکر شده در اثر، به همراه سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ ولی در آثار با بیش از سه مؤلف، نام اولین مؤلف ذکر می‏شود و به دنبال آن عبارتِ «و همکاران» و سپس سال انتشار و شماره صفحه می‏آید؛ مانند: (سرمد، بازرگان و حجازی، 1379، ص 50) یا (نوربخش و همکاران، 1346، ص 75).

ج) آثار با نام سازمان‏ها و نهادها:

در صورتی که آثار به نام شرکت‏ها، انجمن‏ها، مؤسسات، ادارات و مانند اینها انتشار یابند، در استنادکردن، به جای نام مؤلف، نام سازمان می‏آید؛ مانند: (فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص 34).

د) دو یا چند اثر یک مؤلف:

هرگاه به دو یا چند اثر مهم اشاره شود، همه آنها در داخل پرانتز، و به ترتیب تاریخ نشر پشت سرهم می‏آیند؛ مانند: (والاس، 1980، ص 15؛ 1988، ص 27؛ 1990، ص 5). و اگر چند اثر یک مؤلف در یک سال منتشر شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمایز می‏گردند؛ مانند: (احمدی، 1365الف، ص22؛ 1365ب، ص 16).

ر) استناد آیات و روایات:

در استناد دادن به آیات، ابتدا نام سوره، سپس شماره آیه ذکر می‏شود. درباره روایات نهج‏البلاغه، ابتدا نام کتاب سپس شماره خطبه، نامه یا کلمات قصار ذکر می‏شود، و روایات غیر نهج‏البلاغه، نام گردآورنده روایات، تاریخ نشر، شماره جلد و صفحه می‏آید؛ مانند: (بقره، 39)؛ (نهج‏البلاغه، خطبه 33)؛ (مجلسی، 1403، ج 56، ص 198).

2.1.4.زیرنویس (پاورقی) توضیحی

توضیحات اضافی، یا توضیح اصطلاحاتی را که نویسنده برای حفظ انسجام متن نمی‏تواند آن را در متن بیاورد، می‏توان در زیر صفحه با مشخص‏کردن شماره آنها بیان کرد. نکته قابل توجه اینکه، این توضیحات باید حتی‏الامکان خلاصه ذکر شوند و نباید تکرار مطالب متن باشند. ترجمه آیات و روایات باید در متن مقاله‏های فارسی بیاید و در صورت نیاز، متن عربی آن در پاورقی ذکر شود. اما در جایی که آوردن متن عربی در متن ضروری باشد، به جهت پرهیز از تطویل در متن علمی، از آوردن ترجمه در متن، اجتناب می‏شود و به توضیح و تبیین آن اکتفا می‏شود.

در ترجمه متون توضیحاتی که مؤلف در زیرنویس آورده، باید عینا ترجمه شود و در صورتی که مترجم برای بیان اصطلاح یا تبیین مطلبی توضیحی را ضروری ببیند، می‏تواند آن را در پاورقی ذکرکند و در جلوی آن لفظ «مترجم» را -برای متمایز ساختن آن از توضیحات مؤلف- بیاورد.

3.1.4.معادل‏ها

کلمه‏های بیگانه در داخل متن حتما باید به فارسی نوشته شود و صورت خارجی آنها در پاورقی ذکر گردد و این، منحصر به اصطلاحات تخصصی یا اسامی اشخاص است. چنانچه در موارد خاصی لازم باشد که صورت خارجی آنها در داخل متن بیاید، باید آنها را مقابل صورت فارسی در داخل پرانتز نوشت. (غلامحسین‏زاده، 1372، ص 17).

نکته قابل‏توجه در استناد دادن معادل‏ها این است که اولاً در هر متن یا مقاله یا کتاب، فقط یک بار معادل انگلیسی آنها آورده می‏شود؛ ثانیا معادل‏های بکار گرفته شده باید یکنواخت باشند. و در صورت آوردن معادل‏های دیگر، مثل فرانسه، آلمانی، و... باید، در متن توضیحی درباره آن داده شود. در نوشتن اسامی اشخاص، ابتدا نام بزرگ، سپس حرف اول نام کوچک او با حروف بزرگ نوشته می‏شود مانند C،Jung .

2.4.ارجاع در منابع

محقق باید در پایان مقاله فهرستی از منابع و مراجعی که در متن به آنها استناد کرده است، به ترتیب حروف الفبای نام خانوادگی در منابع فارسی (عربی یا انگلیسی در صورت استفاده) بیاورد. مقصود از فهرست منابع، به دست دادنِ صورت دقیق و کامل همه مراجعی است که در متن مقاله به آنها استناد شده‏است. هدف از ارائه این فهرست، نشان دادن میزان تلاش پژوهشگر در بررسی و استفاده از منابع گوناگون، احترام به حقوق سایر نویسندگان و مؤلفان و نیز راحتی دستیابی خواننده به منابع موردنظر است؛ علاوه براینکه تمامی مراجع و مآخذی که در متن به آنها استناد شده، باید در فهرست منابع آورده شود، پس در بخش منابع، فقط منابعی آورده می‏شود که در متن به آنها استناد شده است.

در ذکر هر منبع، حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروری به نظر می‏رسند که در همه ارجاعات مشترک‏اند:

1. نام مؤلف یا مؤلفان؛ 2. تاریخ انتشار اثر؛ 3.عنوان اثر؛ 4. نام شهر(ایالت)؛ 5. نام ناشر.

جداسازی این اطلاعات از هم با نقطه (.) و جداسازی اجزای مختلف هر یک از آنها با ویرگول (،) صورت می‏گیرد.

1.2.4.ارجاع کتاب در منابع

الف) در ارجاع کتاب با یک مؤلف، اطلاعات ضروری ذکر شده در بالا ذکر می‏شود، در صورتی که اثر تجدیدچاپ شده‏باشد، پس از عنوانِ کتاب، شماره چاپ آن می‏آید، مانند:

جوادی آملی، عبداللّه‏ (1372). هدایت در قرآن (چاپ سوم). تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.

در ارجاعات انگلیسی در صورتی که چاپ جدید مجددا ویرایش شده‏باشد، علامتِ ای‏دی (ed) با شماره ویرایش(25) آن، داخل پرانتز آورده می‏شود، مانند:

.Wadsworth:CA،Belmont.An introdoction to the history of psychology (2nded).(1993) .R .B،Hergenhahn

ب) در ارجاع منابع دارای دو مؤلف یا بیشتر، اسامی مؤلفان به ترتیبِ نامِ ذکرشده در کتاب، ذکر می‏شود و بین نام‏خانوادگی و نام آنها ویرگول و بین اسامی مؤلفان نقطه ویرگول (؛) می‏آید؛ مانند:

سرمد،زهره؛ بازرگان،عباس و حجازی، زهره(1379). روش‏های تحقیق در علوم رفتاری (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.

ج) در معرفی کتاب‏های ترجمه شده، پس از ذکر نام مؤلف و تاریخ اثر، نام مترجم و تاریخ انتشار ترجمه ذکر می‏شود. در آثاری که تاریخ نشرشان مشخص نیست، داخل پرانتز به جای تاریخ نشر، علامت سؤال (؟) می‏آید؛ مانند:

صدرالدین شیرازی، محمد(1375). شواهد الربوبیه، ترجمه جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.

د) در معرفی کتاب‏هایی که با عنوان سازمان‏ها یا نهادها منتشر شده‏اند، به جای نام اشخاص، نام مراکز ذکر می‏شوند: مرکز اسناد و مدارک علمی، وزارت آموزش و پرورش، (1362). واژه‏نامه آموزش و پرورش: فارسی - انگلیسی، انگلیسی - فارسی. تهران. نشر مؤلف.

ر) کتاب‏هایی که به جای مؤلف، ویراستاری یا به صورت مجموعه مقالاتی بوده که به وسیله افراد مختلف نوشته شده‏است؛ اما یک یا چند نفر آنها را گردآوری کرده‏اند، بدین صورت می‏آیند:

شفیع‏آبادی، عبداللّه‏ (گردآورنده)، (1374). مجموعه مقالات اولین سمینار راهنمایی و مشاوره. تهران. انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

2.2.4.ارجاع مقاله در منابع

برای ارجاع به مقاله‏هایی که در مجله‏های علمی-تخصصی به چاپ می‏رسند، ابتدا نام مؤلف یا مؤلفان، پس از آن، تاریخ انتشار اثر، بعد عنوان مقاله، و به دنبال آن، نام مجله و شماره آن ذکر می‏شود، سپس شماره صفحات آن مقاله در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسی و pp در انگلیسی آورده می‏شود؛ مانند:

حداد عادل، غلامعلی (1375). آیا انسان می‏تواند عینی باشد. فصلنامه حوزه و دانشگاه، ش9، صص 41-35.

3.2.4.ارجاع پایان‏نامه و رساله در منابع

در ارجاع رساله‏ها و پایان‏نامه‏ها، پس از ذکر عنوان، باید ذکرشود که آن منبع پایان‏نامه کارشناسی ارشد یا رساله دکترا و به صورت چاپ نشده، است؛ سپس باید نام دانشگاهی را که مؤلف در آن فارغ‏التحصیل شده‏است، آورد:

ایزدپناه، عباس (1371). مبانی معرفتی مشّاء و اهل عرفان، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، چاپ نشده دانشگاه قم.

4.2.4.ارجاع از یک روزنامه در منابع

در معرفی مقاله‏هایی که در خبرنامه‏ها و روزنامه‏ها به چاپ می‏رسد، یا استنادهایی که از متن سخنرانی اشخاص در یک روزنامه آورده می‏شود، همانند ارجاع مقاله در مجله، تمام اطلاعات ضروری را آورده سپس سال انتشار، روز و ماه، نام روزنامه و شماره صفحه را ذکر می‏کند. مانند:

محقق کجیدی، محمدکاظم (1375، 21مهر)، موانع ساختاری توسعه بخش کشاورزی، روزنامه کیهان، ص6.

5.2.4.ارجاع فرهنگ‏نامه و دائرة‏المعارف در منابع

در ارجاع دائرة‏المعارف‏ها نام سرپرست آورده شده و سپس بقیه اطلاعات ضروری، همانند کتاب به ترتیب می‏آید؛ مانند:

بجنوردی، سیدکاظم و همکاران (1377)، دائرة‏المعارف بزرگ اسلامی (چاپ دوم)، تهران: مرکز دائرة‏المعارف بزرگ اسلامی.

6.2.4.ارجاع کنفرانس‏ها، سمینارها و گزارش‏ها

ارائه گزارش از همایش‏ها و سمینارها باید به شکل زیر بیان گردد: (سلطانی، 1363، ص19).

همایش بین‏المللی نقش دین در بهداشت و روان (1380). چکیده مقالات اولین همایش بین المللی نقش دین در بهداشت روان، تهران: دانشگاه علوم پزشکی ایران.

7.2.4.نقل منابع الکترونیکی (اینترنت)

امروزه نقل از منابع اینترنتی یکی از منابع ارجاع است که در ذکر آن، اطلاعات ضروری به ترتیب زیر بیان می‏گردد (ترابیان، 1987، ترجمه قنبری، 1380).

بارلو، جان پی (1996). درخت یوشع می‏لرزد، در مجله CORE (روی خط اینترنت)، ج8، ش 1، (1992)، نقل شده تاریخ 25 مارس 1996، قابل دسترسی در:

Corel.08.g2.:pub/Zines/CORE-Zine File:Ptp.etext.org Directory

5. آیین نگارش

چنان‏که بیان شد، محقق باید ابعاد سه گانه محتوایی، ساختاری و نگارشی مقاله را مورد توجه قرار دهد. آنچه تاکنون بیان شد، خلاصه‏ای از اصول محتوایی و ساختاری یک مقاله علمی بود. اکنون به بررسی اصول کلی آیین نگارش که رعایت آن در تحریر مقاله علمی ضروری به نظر می‏رسد، می‏پردازیم.

الف) متن علمی تا حدّ ممکن باید مختصر و مفید باشد. به همین جهت لازم است از آوردن نقل قول‏های غیرضروری و حجم‏افزا، تفنن‏های شاعرانه و ذوقی، بیان‏های عاطفی واحساسی و گزافه‏نویسی اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏های مبهم، مغلق و پیچیده و واژه‏های نامأنوس باید احتراز گردد.

ج) باید از ذکر بندهای طولانی و جمله‏های بلند خودداری شود.

د) مطالب باید ساده، روان، جذاب و به گونه‏ای صریح و روشن بیان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروری است امانت‏داری را با ذکر مشخصات دقیق منبع رعایت نمود. هر چند در این باب نباید به دام افراط و تفریط - که حمل بر فضل فروشی یا سهل‏انگاری است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته که شامل یک اندیشه و مطلب خاصی است، باید در یک بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) باید از به کاربردن کلمات مترادف به جهت افزایش حجم اجتناب شود.

ط) باید از به کاربردن افراطی حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهیز گردد.

ع) باید از به کاربردن تعبیرهای نامناسب و عامیانه و استعمال الفاظ ناروا، رکیک و غیراخلاقی احتراز شود.

دونکته را در آیین نگارش باید به صورت مجزا بررسید: یکی رسم‏الخط فارسی و دیگری آیین نشانه‏گذاری است که مختصرا به آنها اشاره می‏شود:

1.5. رسم‏الخط فارسی

خط، چهره مکتوب زبان است و همانند زبان، از مجموعه اصول و قواعدی پیروی می‏کند. از آنجا که خط نقش مهمی در اصالت و غنای فرهنگ یک جامعه دارد، نباید شیوه‏ای را برگزید که نسل‏های جدید در استفاده از منابع کهن و ذخایر فرهنگی خود، دچار مشکل جدی شوند. بنابراین نباید چهره خط فارسی به صورتی تغییر کند که مشابهت خود را با ذخایر فرهنگی قدیمی از دست بدهد.

فرهنگستان زبان وادب فارسی که یک نهاد رسمی است و طبق قانون، وظیفه نظارت، تدوین، تنظیم و تصویب قواعد و ضوابط خط فارسی را به عهده دارد، اصول و قوانینی را در این باره تصویب کرده است که ما در این بخش از مقاله، با عنایت به مصوبات این فرهنگستان، نکات رسم‏الخطی را به اختصار بیان می‏کنیم.

1.1.5. قواعد املایی برخی واژه‏ها(26)

الف) واژه‏هایی که همواره به صورت جدا نوشته می‏شود، عبارت‏اند از «ای»، مانند: ای خدا؛ «همین» و «همان» مانند: همین جا، همان کتاب؛ «هیچ»: مانند: هیچ یک؛ «می» و «همی»، مانند: می‏رود و همی گوید.

ب) واژه‏هایی که همواره جدا نوشته می‏شود، اما استثناء دارند:

«این» و «آن» همواره جدا نوشته می‏شوند، مگر در: آنچه، آنکه، اینکه، اینها، آنها، اینجا، آنجا، وانگهی.

«چه» همواره جدا نوشته می‏شود، مگر در: چرا، چگونه، چقدر، چطور، چنان.

«بی» همواره جدا نوشته می‏شود، مگر آنکه کلمه، بسیط‏گونه باشد، مثل: بیهوده، بیخود، بیراه، بیچاره، بینوا، بیجا.

«هم» از کلمه پس از خود جدا نوشه می‏شود، مگر در:

1. کلمه، بسیط‏گونه باشد، مثل: همشهری، همشیره، همسایه، همدیگر، همچنین، همچنان، همین، همان.

2. جزء دوم، تک هجایی باشد، مثل: همدرس، همسنگ، همکار، همراه.

3. جزء دوم با حرف مصوّت «آ» شروع شود، مثل: همایش، هماورد، هماهنگ.

«به» همواره جدا نوشته می‏شود، مگر در:

1. وقتی بر سر فعل یا مصدر بیاید (بای زینت)، مثل: بگفتم، بروم، بنماید، بگفتن.

2. به صورت بدین، بدان، بدور، بدیشان به کار رود.

3. هرگاه صفت بسازد: بخرد، بشکوه، بهنجار، بنام.

ج) واژه‏هایی که همواره جدا نوشته می‏شود، اما استثنا دارند:

«که» همواره جدا از کلمه قبل نوشته می‏شود، مگر در: بلکه، آنکه، اینکه.

«چه» از کلمه پیش از خود جدا نوشته می‏شود، مگر در: آنچه، چنانچه.

«را» همواره جدا نوشته می‏شود، مگر در: چرا، مرا.

«تر»، «ترین» همواره جدا نوشته می‏شود، مگر در: بهتر، مهمتر، کمتر، بیشتر.

د) واژه‏هایی که همواره به ماقبل متصل می‏شوند، اما استثنا دارند:

«ها» همواره به کلمه ماقبل می‏چسبد، مگر در:

1. بخواهیم صورت مفرد کلمه مشخص شود، مثل: کتاب‏ها، درس‏ها.

2. کلمه به «ه» غیرملفوظ ختم شود، مثل: میوه‏ها، خانه‏ها.

2.1.5.علایم همزه

الف) اگر حرف پیش از آن مفتوح باشد، روی کرسیِ «ا» نوشته می‏شود، مگر آنکه پس از آن مصوّت

«ای»، «او» یا «ب» باشد که در این صورت روی کرسی «ی » نوشته می‏شود:

رأفت، تأسف، مأنوس، شأن و خلأ، ملأ، مبدأ، منشأ.

رئیس، لئیم، رئوف، مئونت، مطمئن، مشمئز.

ب) اگر حرفِ پیش از آن مضموم باشد، روی کرسی «و» نوشته می‏شود، مگر آنکه پس از آن مصوّتِ «او» باشد که در این صورت روی کرسی «ی» نوشته می‏شود:

رؤیا، رؤسا، مؤسسه، مؤذّن، مؤثر، مؤانست، لؤلؤ، تلألؤ، شئون، رئوس.

ج) اگر حرفِ پیش از آن مکسور باشد، یا ساکن ولی در وسط کلمه قرار داشته باشد، روی کرسی «ی» نوشته می‏شود و همچنین کلمات دخیل فرنگی همواره با کرسی «ی » نوشته می‏شوند:

لئام، رئالیست، سئول، نئون، مسئله، جرئت، هیئت، و در توأم استثنا است.

د) اگر حرفِ پیش از آن مکسور و در آخر کلمه باشد، روی کرسی (ی ) نوشته می‏شود: متلألی‏ء.

ر) اگر حرفِ پیش از آن ساکن و یا یکی از مصوّت‏های بلندِ «آ»، «او» یا «ای» بوده و در آخر کلمه نوشته شود، بدون کرسی نوشته می‏شود: جزء، سوء، شی‏ء، بط‏ء، سماء، ماء، املاء، انشاء.

س) در صورتی که همزه پایانی ماقبل ساکن (بدون کرسی) یا همزه پایانی ماقبل مفتوح (با کرسی «ا») و یا همزه پایانی ماقبل مضموم (با کرسی «و»)به یای وحدت یا نکره متصل شود، کرسی«ی» می‏گیرد و کرسی قبلی آن نیز حفظ شود:

جزئی، شیئی، منشائی، مائی، لؤلؤئی.

ص) اگر حرفِ پیش از آن مفتوح یا ساکن و پس از آن حرف «آ» باشد، به صورت ـآ و آ نوشته می‏شود:

مآخذ، لآلی، قرآن، مرآت.

الف) نشانه کسره اضافه در خط فارسی آورده نمی‏شود، مگر برای رفع ابهام در کلماتی که دشواری ایجاد می‏کند: اسبِ سواری/ اسب سواری.

ب) برای کلمات مختوم به های بیان حرکت، در حالتِ مضاف، از علامت «ء» (ی کوتاه شده شبیه همزه) استفاده می‏شود: خانه من، نامه من، نوشته او.

ج) «ی» در کلمه‏های عربیِ مختوم به «ی» (که «آ» تلفظ می‏شود) دراضافه به کلمه بعد از خود به «الف» تبدیل می‏شود: عیسای مسیح، موسای کلیم، هوای نفس، کبرای قیاس.

4.1.5. واژه‏ها و عبارات مأخوذ از عربی

الف) «ة» در عبارات مأخوذ از عربی به چند صورت می‏آید:

1) اگر در آخر کلمه تلفظ شود، به صورت «ت» نوشته می‏شود: رحمت، جهت، قضات، برائت، مراقبت.

2) اگر در آخر کلمه تلفظ نشود، به صورت «ه» یا «ـه» نوشته می‏شود: علاقه، معاینه، مراقبه، نظاره، آتیه.

3) در ترکیبات عربی رایج در فارسی به صوت «ة» یا «ـة» نوشته می‏شود:لیلة‏القدر، ثقة‏الاسلام، خاتمة‏الامر، دایرة‏المعارف؛ استثنا در کلمات حجت الاسلام، آیت اللّه‏.

ب) «و» که در برخی از کلمه‏های عربی به‏صورت «آ» تلفظ می‏شود. در فارسی به صورت «الف» نوشته می‏شود، مگر در مواردی که رسم‏الخط قرآنی آن مراد است: زکات، حیات، مشکات.

ج) «الف کوتاه» همیشه به صورت «الف، نوشته می‏شود، مگر در برخی حروف اضافه و اسامی خاصی که «الف» در آخر کلمه می‏آید و ترکیباتی که عینا از عربی گرفته شده است: شورا، مولا، تقوا، اسماعیل، رحمان، هارون، یاسین.

الی، حتی، عیسی، یحیی، مرتضی، اعلام‏الهدی، بدرالدّجی، سدرة‏المنتهی، طوبیلک.

5.1.5. تنوین

آوردن تنوین (در صورتی که تلفظ شود) در نوشته‏های رسمی و نیز در متون آموزشی الزامی است و به صورت‏های زیر نوشته می‏شود:

الف) تنوین نصب همیشه به صورت «ا / ـا» نوشته می‏شود و اگر کلمه مختوم به همزه باشد، همزه آنها روی کرسی «ی » می‏آید و سپس تنوین روی «الف» بعد از آن قرار می‏گیرد:

نسبتا، واقعا، موقتا، عجالتا، طبیعتا، عمدا، جزئا، استثنائا، ابتدائا.

ب) تنوین رفع و جر در همه جا به صورت « ــٌ » و « ــٍ » نوشته می‏شود و فقط در ترکیبات مأخوذ از عربی که در زبان فارسی رایج است، به کار می‏رود: مشارٌالیه، مضافٌ‏الیه، منقولٌ‏عنه، مختلفٌ‏فیه، متفقٌ‏علیه، بعبارةٍ‏اُخری، ای‏نحوٍکان.

آوردن تنوین در کلمه‏های فارسی اشتباه است: گاها، زبانا.

6.1.5.ترکیبات

مراد در اینجا کلمات مرکب و مشتق می‏باشد که به صورت زیر آورده می‏شود:

1.6.1.5.کلمات مرکبی که الزاما پیوسته نوشته می‏شوند:

الف) مرکب‏هایی که بسیط گونه‏اند:

آبرو، الفبا، آبشار، نیشکر، رختخواب، یکشنبه، سیصد، یکتا، بیستگانه.

ب) جزء دوم با «آ» آغاز شود و تک هجایی باشد:

گلاب، پساب، خوشاب، دستاس.

ج) هرگاه کاهش یا افزایش واجی یا ابدال یا ادغام یا جابه‏جایی آوایی در داخل آنها روی داده باشد:

چند، هشیار: ولنگاری، شاهسپرم، نستعلیق، سکنجبین.

د) مرکبی که دست کم یک جزء آن، کاربرد مستقل نداشته باشد: غمخوار: رنگرز، کهربا.

ر) مرکب‏هایی که جدانوشتن آنها التباس یا ابهام معنایی ایجاد می‏کند: بهیار (به یار)، بهروز (به روز)، بهنام (به نام).

س) کلمه‏های مرکبی که جزء دوم آنها تک هجایی باشد و صورت رسمی یا نیمه رسمی یا جنبه سازمانی، اداری و صنفی یافته باشد: استاندار، بخشدار، کتابدار، قالیشو، آشپز.

2.6.1.5.کلمات مرکبی که الزاما جدا نوشته می‏شود:

الف) ترکیب‏های اضافی (شامل موصوف و صفت یا مضاف و مضاف الیه)

ب) جزء دوم با «الف» آغاز شود: دل‏انگیز، عقب‏افتادگی، کم‏احساس.

ج) حرف پایانی جزء اول با حرف آغازی جزء دوم، همانند یا هم مخرج باشد:

آیین‏نامه، پاک‏کن، کم‏مصرف، چوب‏بری، چوب‏پرده، نظام‏مند.

د) مرکب‏های اتباعی و نیز مرکب‏های متشکل از دو جزء مکرر: سنگین‏رنگین، پول‏مول، تک‏تک، هق‏هق.

ر) مصدر مرکب و فعل مرکب: سخن‏گفتن، نگاه‏داشتن.

س) مرکب‏هایی که یک جزء آنها کلمه دخیل فرنگی باشد: خوش‏پز، شیک‏پوش: پاگون‏دار.

ص) عبارت‏های عربی که شامل چند جزء باشد: مع‏ذلک، من‏بعد، علی‏هذا، ان‏شاءاللّه‏، باری‏تعالی، علی‏ایّ‏حال.

ط) یک جزء از واژه‏های مرکب، عدد باشد: پنج‏تن، هفت‏گنبد، هشت‏بهشت، نه‏فلک، ده‏چرخه.

ع) کلمه‏های مرکبی که جزء اول آنها به «های» بیان حرکت ختم شود؛ مگر اینکه در ترکیب، «ها» حذف شده به جای آن، «گ» میانجی بیاید: بهانه‏گیر، پایه‏دار، کناره‏گیر، تشنگان، خفتگان، هفتگی، بچگی.

ف) کلمه با پیوسته‏نویسی، طولانی یا نامأنوس یا پردندانه شود: عافیت‏طلبی، مصلحت‏بین، پاک‏ضمیر، حقیقت‏جو.

ق) یک جزء کلمه مرکب، صفت مفعولی یا صفت فاعلی باشد: اجل‏رسیده، نمک‏پرورده، اخلال‏کننده، پاک‏کننده.

ک) یک جزء آن اسم خاص باشد: سعدی‏صفت، عیسی‏دم، عیسی‏رشته، مریم‏بافته.

ل) جزء آغازی یا پایانی آن بسامد زیاد داشته باشد: نیک‏بخت، هفت‏پیکر، شاه‏نشین، سیه‏چشم.

م) هرگاه با پیوسته‏نویسی، اجزای ترکیب معلوم نشود و احیانا ابهام معنایی پدید آید: پاک‏نام، پاک‏دامن، پاک‏رأی.

3.6.1.5.کلمات مرکبی که به دو صورت نوشته می‏شود:

به جز کلماتی که الزاما پیوسته یا جدا نوشته شود، کلمات مرکب دیگر تابع قاعده خاصی نیست و به دو صورت نوشته می‏شود که به برخی از آنها اشاره می‏شود:

الف) پسوند «وار» در برخی کلمات جدا و در برخی دیگر پیوسته نوشته می‏شود: طوطی‏وار، فردوسی‏وار، طاووس‏وار، بزرگوار، سوگوار، خانوار.

ب) نوشتن کلمه «باسمه‏تعالی» و «بسمه‏تعالی» به هر دو صورت جایز است.

ج) اگر واژه مرکب، عدد یک داشته باشد، نوشتن آن به هر دو صورت جایز است: یکسویه، یک سویه؛ یکشنبه، یک شنبه؛ یکسره، یک‏سره؛ یکپارچه، یک‏پارچه.

7.1.5.نکات تکمیلی در رسم‏الخط

الف) جمع واژه‏های فارسی با «ات» غلط می‏باشد، مانند گزارشات، پیشنهادات، که صحیح آن گزارش‏ها، پیشنهادها می‏باشد.

ب) کلمه عربی با علامت عربی جمع بسته می‏شود، مانند: اطلاعات، وجوه، سطوح

ج) پسوند «یت» مصدرساز عربی، برای کلمات فارسی به کار نمی‏رود؛ مثل: رهبریت، شهریت که صحیح آن رهبری و شهری بودن است.

2.5.نشانه‏گذاری‏ها(27)

از آنجا که در جملات مکتوب، عواملی همچون مکث، تکیه، آهنگ و لحن کلام یا اشاره‏ها -که در سخن‏گفتن استفاده می‏شود- وجود ندارند تا گوینده را در انتقال مقصودش یاری دهند، برای رفع ابهام و روشن‏ترکردن مقصود نویسنده و روان خواندن نوشته، از علایم نقطه‏گذاری استفاه می‏شود. استفاده از علایم ویرایش، بیشتر تابع لحن کلام و سبک نویسنده است، با وجود این، گاهی از اصول و قواعدی پیروی می‏کند که سعی می‏شود موارد مهم آنها بیان گردد.

1.2.5 ویرگول (،)

ویرگول نشانه مکث کوتاه است که با توجه به نوع متن و نوع مخاطب، برای درست و روان خواندن نوشته، در حد اعتدال به کار برده می‏شود. در برخی موارد استفاده از آن ضرورت دارد که به برخی از آنها اشاره می‏گردد:

الف) در بین دو کلمه که احتمال دارد خواننده آنها را به هم اضافه کند:

امام، امت اسلام را زنده کرد.

ب) در دو طرف عطف بیان و بدل نیز معمولاً به کار می‏رود:

شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، درباره مسائل جاری گفت...

ج) بین چند کلمه یا گروه که در کنار هم بیایند و از نظر دستوری دارای یک نقش باشند، از ویرگول استفاده می‏شود و دو واحد آخری با «و» به هم عطف می‏شوند:

مردی مؤدب، فروتن، مهربان و نیکوکار بود.

د) میان عبارت‏ها و جمله‏های غیرمستقل یا وابسته:

معمولاً پیش مردم ظاهربین، دانشمند واقعی کسی است که...

ر) برای جداکردن اجزای آدرس‏ها:

قم، بلوارامین، روبروی راهنمایی و رانندگی، مؤسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه.

س) برای جداکردن ارقام در جمله:

به این موضوع در صفحه‏های 70، 95، 115 و 420 اشاره شده است.

ص) بعد از کلمه‏ها و عبارت‏های ربطی مانند:

با این همه، به هر حال و... و قیدی، مانند: اولاً، ثانیا، بلی، خیر و...

2.2.5.نقطه‏ویرگول (؛)

نقطه ویرگول برای مکث‏های طولانی‏تر و حدّفاصل بین ویرگول و نقطه است و به نقطه نزدیکتر است که موارد کاربرد آن به شرح زیر است:

الف) قبل از کلمه‏ها و عبارت‏های توضیحی مانند: (مثلاً، یعنی، اما و...) اگر به مفهوم جمله قبل برگردد:

شیخ‏الرئیس گفته است که: «از گاو می‏ترسم؛ برای اینکه گاو شاخ دارد و عقل ندارد»؛ یعنی اینکه از قدرتمند کم عقل باید گریخت.

ب) اجزای وابسته به یک موضوع کلّی، هرگاه به صورت جمله‏های متعددِ ظاهرا مستقل بیان شود:

فراق، کوه را هامون کند؛ هامون را جیحون کند؛ جیحون را پرخون کند؛ پس با این دل ضعیف چون کند؟

ج) هرگاه در بین اجزای قسمت‏های مختلف یک جمله، ویرگول‏های متعدد به کار رفته باشد، نقطه ویرگول برای جدا کردن مجموعه آن قسمت‏ها از یکدیگر به کار می‏رود:

محمد، احمد، حسن؛ علی و محمود را زدند.

د) هرگاه موضوع یک جمله کامل، فهرست‏وار دسته‏بندی شده باشد، پس از پایان هر دسته، نقطه ویرگول، و در آخرین دسته، نقطه می‏آید؛ مانند:

ساختمان واژه‏های فارسی، چند صورت است:

1) ساده: گل، دل، خرد؛

2) پیشوندی: همدل، بینوا، نادان؛

3) پسوندی: کارگر، شنونده؛

4) مرکب: گلخانه، دلنواز، سخنگو؛

5) گروهی: بی دست و پا، آب از سرگذشته.

3.2.5.نقطه (.)

نشانه مکث کامل است که در پایان جمله‏های خبری و امری می‏آید و موارد کاربرد آن به شرح زیر است:

الف) پس از توضیحات پاورقی‏ها، جدول‏ها، نمودارها.

ب) در پایان جمله و پس از ذکر مشخصات منابع که در متن استناد شده است؛ مانند:

(مطهری، 1377، ص 25).

ج) برای مشخص کردن حرف‏های اختصاری، لازم است پس از هر حرف (به جز حرف آخر) نقطه گذاشته شود؛مانند:

ه.ق (هجری قمری)، ق.م (قبل از میلاد)

4.2.5.دونقطه (:)

نشانه توضیح است و به جای کلمه‏ها و عبارت‏های توضیحی (نظیر، مانند، مثل، ازقبیل و...) به کار می‏رود، بدین معنی که آنچه بعد از دونقطه آمده توضیح مثالِ قبل است؛ مانند:

تنها ره سعادت: ایمان، جهاد، شهادت.

الف) قبل از نقل قول‏ها دو ْنقطه می‏آید:

او در کتاب خود گفته است: «شما بودید که رفتید...».

ب) برای جداکردن رقم‏های جزئی از کلی نیز از دونقطه استفاده می‏کنند (در متن‏های فارسی رقم کلی در سمت راست و رقم جزئی سمت چپ می‏آید)، مثلاً جلد سوم صفحه چهل و یک، را به صورت، «3 :41» نشان می‏دهند.

ج) گذاشتن دونقطه پس از عنوان‏های کتاب، مقاله، عنوان اصلی، فرعی و امثال آن لازم نیست.

2.5.علامت سؤال (؟)

در پایان جمله‏های پرسشی مستقیم، علامت سؤال می‏آید؛ همچنین موارد دیگر استفاده از علامت

سؤال عبارت است از:

الف) پس از جمله‏های استفهام انکاری:

چه کسی می‏داند چه خواهد شد؟

ب) بعد از کلمه‏ها یا عبارت‏هایی که به جای جمله پرسشی بیایند:

کدام بهتر است: علم یا ثروت؟

ج) برای بیان مفهوم تردید یا استهزا این علامت در داخل پرانتز (؟) استفاده می‏گردد:

آقای محمدی، استاد نمونه دانشگاه تهران (؟) به مشهد رفته است.

د) هرگاه چند جمله سؤالی پشت سر هم قرار گیرند، معمولاً در پایان تک تک آنها نشانه پرسش می‏آید:

هیچ معلوم نیست از کجا آمده‏اند؟ چه آورده‏اند؟ به کجا می‏روند؟

ر) اگر در ضمن جلمه خبری، جمله‏ای پرسشی نقل شود، باید جمله پرسشی حتما در داخل گیومه قرار گیرد:

طفیلی را پرسیدند که «اشتها داری؟»؛ گفت: منِ بیچاره در جهان همین متاع دارم.

6.2.5.گیومه «»

نشانه‏ای است که برای «مشخص کردن» در موارد زیر به کار می‏رود:

الف) هرگاه عین عبارت نویسنده یا گوینده‏ای نقل شده باشد:

او پرسید «آیا کتابخانه ملی را دیده‏ای؟»

ب) هرگاه برای تأکید یا به دلیل دیگر خواسته شود کلمه یا عبارتی در متن مشخص و متمایز شود مانند:

گفتم «کتاب» را بیاور.

ج) آوردن عنوان مقاله‏ها، سخنرانی‏ها، فصل‏ها، مجله‏ها، اشخاص، کتاب‏ها و... در متن- جایی که در چاپ حروف کج (ایرانیک) به کار نرفته- در داخل گیومه می‏آید.

7.2.5.پرانتز ()

برای جداکردن توضیح‏های نسبتا اضافی به کار می‏رود؛ توضیح هایی از قبیل:

الف) عبارت‏های تکمیل‏کننده و توضیح‏دهنده:

امامان معصوم(ع) احکام دینی را گاهی از راه الهام (نه وحی که خاص پیغمبر است) می‏گرفتند.

ب) معنای لغت‏ها و کلمه‏ها:

جلد پنجم و ششم فرهنگ معین به اعلام (اسم‏های خاص) اختصاص دارد.

ج) تاریخ‏ها:

صائب (986-1081 ه ق) از برجسته‏ترین شاعران سبک هندی است.

د) ذکر مثال‏ها:

روش‏های تحقیق به کار گرفته شده (مثل پیمایشی) در متن...

ر) ارجاع‏ها و ذکر منابع در متن:

(جوادی آملی، 1377، ص 54).

س) برای آوردن علایم اختصاری در متن:

(ق.م)؛ (ره)

8.2.5. خط فاصله (-)

نشانه جداسازی است و بیشتر در دو طرف جمله یا عبارت معترضه می‏آید تا آن را از متن اصلی جمله جدا کند، خط فاصله در جداکردن، از ویرگول قوی‏تر و از پرانتز ضعیف‏تر است؛ به این معنی که خواننده حتما مطلب بین دو ویرگول را باید بخواند، ولی مطلب دو خط فاصله را می‏تواند نخواند. تفاوت آن با پرانتز در این است که عبارت بین دو خط فاصله، جزء جمله به شمار می‏رود و در روال طبیعی جمله می‏توانیم آن را بخوانیم، ولی عبارت داخل پرانتز، توضیحی زاید بر متن است و ممکن است از نظر ترتیب کلمات به گونه‏ای نباشد که بتوانیم آن را بخوانیم (غلامحسین‏زاده، 1372، ص 50):

نهضت بیداری مسلمان‏ها در بسیاری از کشورهای اسلامی -برخلاف آنچه که تصور و تبلیغ می‏شود- فرزند انقلاب نیست، برادر آن است.

الف) در آغاز بندهای کوتاه فرعی که بدون شماره‏گذاری یا دسته‏بندی عددی و حرفی بعد از دو نقطه قرار می‏گیرند: کارمند خوب کسی است که:

- اهداف کارش را بداند؛

- نیازهایش را بشناسد و...

ب) برای پیونددادن یک ترکیب دو وجهی:

فرهنگ ایرانی-اسلامی؛ قطار تهران-مشهد

ج) به معنی «تا» در بین دو عدد:

ساعت 9-8 درس دارم.

6.تایپ مقاله

امروزه تقریبا اکثر مجلات علمی، مقالات خود را به صورت تایپ شده می‏پذیرند، بدین روی و برای تکمیل شدن بحث، برای آشنایی مؤلفان محترم، برخی از اصول تایپ، بیان می‏گردد.

الف) عنوان مقاله در وسط سطر و با فاصله چهار سانتی‏متر از بالا با قلم یاقوت، شماره شانزده تایپ می‏گردد.

ب) نام مؤلف در زیر عنوان و در وسط سطر و با فاصله 5/1 سانتی متر، با قلم ترافیک، شماره ده تایپ می‏شود.

ج) رتبه علمی و محل خدمت مؤلف یا مؤلفان با علامت ستاره () یا شماره در پاورقی همان صفحه و با قلم لوتوس نازک شماره دوازده که متناسب با قلم پاورقی است، تایپ می‏گردد.

د) عناوین فرعی مقاله با شماره‏های تفکیک‏کننده مانند: 1.، 2.، 3.، و...، با قلم لوتوس سیاه، شماره چهارده تایپ می‏گردد.

ر) عناوین فرعی‏تر با شماره‏های تفکیک کننده 1.1، 2.1 و... با قلم لوتوس سیاه، شماره سیزده تایپ می‏گردد.

س) متن مقاله با قلم لوتوس نازک، شماره چهارده تایپ شده و ابتدای هر پاراگراف یا بند با کمی تورفتگی (اشپون) با فاصله 5/0 سانتی متر آغاز می‏گردد.

ص) فاصله بین سطرهای متن 5/1 سانتی متر و فاصله آنها از عنوان‏های فرعی دو سانتی متر است.

ط) فاصله حاشیه صفحه‏ها از هر طرف دو سانتی متر و از بالا و پایین نیز دو سانتی متر است و فاصله آخرین سطر با پاورقی یک سانتی متر است.

ع) نقل قول‏های مستقیم در داخل گیومه با قلم لوتوس نازک، شماره دوازده تایپ می‏گردد.

ف) شماره صفحات در گوشه سمت چپ و بالای صفحه تایپ می‏گردد.

ق) مقاله فقط بر یک طرف صفحه تایپ می‏شود.

ک) باید در تایپ مقاله از به کاربردن قلم‏های متنوع و متفاوت اجتناب شود.

ل) قلم انگلیسی لازم برای تایپ پاورقی، Times Mediumبا شماره هشت است و همین قلم برای انگلیسی در متن و منابع با شماره ده استفاده می‏شود.

7. ویرایش متن

ویرایش متن بر عهده ویراستار است که باید طبق قوانین مربوط به نشر و ضوابط علمی صورت دهد. هرچند ویرایش، وظیفه محقق نیست، برای آشنایی محققان، به توضیحی اجمالی در این رابطه می‏پردازیم:

هر اثر تحقیقی دو نوع ویرایش می‏شود: ویرایش فنی و ویرایش محتوایی.

1.7.ویرایش فنی

در ویرایش فنی مسائلی از قبیل به دست دادن ضبط لاتینی نام‏ها یا معادل فرنگی اصطلاحات فنی، تعیین محل تصاویر، اشکال و جدول‏ها، مراعات شیوه مناسب برای معرفی مشخصات کتاب‏شناسی، تهیه فهرست مندرجات، فهرست تفصیلی، واژه‏نامه، فهارس دیگر، تنظیم صفحه عنوان و صفحه حقوق، اعراب گذاری‏های لازم، تبدیل مقیاس‏ها و سنوات، توضیح لازم برای برخی از اصطلاحات، معرفی اجمالی بعضی از اعلام در صورت نیاز انجام می‏شود.

2.7. ویرایش محتوایی

هر نوع کاستی و نادرستی نحوی و زبانی در این ویرایش اصلاح می‏شود. اگر اثر تحقیقی، متن تصحیح شده باشد، به بدخوانی‏های مصحح توجه و با مراجعه به منابع - در صورت همکاری مصحح و در اختیار قرار دادن منابع- از درستی واعتبار توضیحات و تعلیقات وی اطمینان حاصل می‏شود. در مورد آثار ترجمه شده مطابقت تمام وکمال ترجمه با متن اصلی لازم است (دهنوی، 1377، ص 100).

8.پیوست‏ها

اگر مقاله علمی دارای مطالبی باشد که در گزارش پژوهش علمی ضروری نیست، مؤلف آن را در پیوست‏ها، ضمیمه مقاله می‏نماید. به‏طور کلی آنچه پرسشنامه را در درک، ارزشیابی و تکرار پژوهش یاری می‏کند، مانند نسخه کاملی از آزمون‏ها یا پرسش نامه‏های چاپ نشده و شاخص‏های آماری آنهاو...، می‏تواند در پیوست آورده شود.

در این بخش، برخی از پیوست‏های مربوط به این مقاله آورده شده است:

1.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات میدانی (شماره 1).

2.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به تحقیقات کتابخانه‏ای (شماره 2).

3.8.فرم ارزیابی مقاله مربوط به ترجمه (شماره 3).

4.8.نشانه‏های ویراستاری.

منابع

- احمدی گیوی، حسن، حاکمی، اسماعیل؛ شکری، یداللّه‏ و طباطبایی، محمود (1368). زبان و نگارش فارسی. تهران سمت.

- اعتماد، شاپور؛ حیدری، اکبر؛ سربلوکی، محمدنبی و مهرداد، سید مرتضی (1381). معرفی نظام ارزیابی مجلات علمی. تهران، مرکز تحقیقات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری.

- ترابیان، کیت(1987). راهنمای نوشتن مقالات در طول ترم: پایان نامه‏های کارشناسی ارشد و دکتری. ترجمه محسن قنبری(1380). قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).

- دلاور، علی(1371). روش‏های تحقیق در روان‏شناسی و علوم تربیتی. چاپ سوم. تهران، دانشگاه پیام نور.

- دهنوی، حسین(1377). روش تحقیق. چاپ سوم. قم، نشر معروف.

- سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1379). روش‏های تحقیق در علوم رفتاری. چاپ سوم. تهران، برگه.

- سیف، علی‏اکبر(1375). روش تهیه پژوهشنامه در روان‏شناسی و علوم تربیتی. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.

- غرویان، محسن(1368). آموزش منطق. چاپ اول. قم، مؤسسه انتشارات دارالتعلیم.

- غلامحسین‏زاده، غلامحسین (1372). آیین نگارش و ویرایش. تهران، سمت.

- فرهنگستان زبان وادب فارسی (1382). دستور خط فارسی. چاپ دوم. تهران، آثار فرهنگستان.

- مطهری، مرتضی(1372). آشنایی با علوم اسلامی. چاپ پنجم. قم، دفتر انتشارات اسلامی.

- هومن، حیدرعلی(1374). شناخت روش علمی در علوم رفتاری. چاپ دوم. تهران، پارسا.

- هومن، حیدرعلی(1378). راهنمای تدوین گزارش پژوهشی: رساله و پایان نامه تحصیلی، تهران، پارسا.

 


1. عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

2. در پیوست مقاله؛ سه نمونه از فرم‏های ارزیابی برای آشنایی محققان با ملاک‏های محتوایی و ساختاری آورده شده است.

3. Theory.

4. Explanation .

5. Research.

6 .Methodology.

7 .Abstract.

8 .Key Words.

9.Scientif Method.

10.Introduction.

11.Method.

12. Subjects.

13.Instruments .

14.Research Design.

15 . Procedure

16.Deta Analysis.

17 . results.

18.Discussion.

19.Interpretation .

20.Canclusio.

21.Referrals.

22. Citation.

23. Mc burney.

24. راه تشخیص آن در کتاب فهرست مستند «اسامی مشاهیر و مؤلفان» اثر کتابخانه ملی آمده است.

25. Edition.

26. لازم به یادآوری است تمام آنچه در بخش رسم‏الخط بیان می‏شود، برگرفته از کتاب فرهنگستان زبان و ادب فارسی (1382) می‏باشد به جز آنجایی‏که ارجاعِ مجزا داده شده است.

27. تمام مباحث مربوط به نشانه‏گذاری‏ها از دو کتاب «زبان و نگارش فارسی» تألیف دکتر حسن احمدی گیوی و همکاران و کتاب «آیین نگارش و ویرایش» اثر دکتر غلامحسین غلامحسین‏زاده از انتشارات «سمت» گرفته شده‏است.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:12  توسط ---  | 

چگونه اطمینان حاصل کنیم که مقاله ی ما از نظر داوران مورد پذیرش قرار می گیرد؟

   بخش­های مختلف در یک مقاله­ی علمی-پژوهشی

  با وجود بخش­های ذیل در یک مقاله می­توان اطمینان لازم برای جلب نظر مساعد داوران را حاصل نمود. در این مسیر یک دیدگاه شکلی و یک دیدگاه محتوایی وجود دارد. بطوری­که در  دیدگاه شکلی بخش­های زیر از اهمیت برخوردار هستند.

  الف- ساختار مقاله علمی – پژوهشی از دیدگاه شکلی

1. چكيده

(شامل موضوع تحقیق، هدف، روش تحقیق، تجزیه و تحلیل، و نتیجه تحقیق بطور موجز و حداکثر در 250 کلمه باشد.)

2. معرفی محققین

سطح تحصیلات و رشته تحصیلی و گرایش محقق و محل تدریس یا اشغال)

3. كليد واژگان

(واژگان مهم و اساسی تحقیق که دفعات تکرار و یا تأثیر آن بر تحقیق فراوان و در زمره متغیرهای تحقیق است.)

4. مقدمه

(مدخلی مفهومی و تبیینی است که بتواند تحقیق را معرفی و خواننده را با موضوع آشنا و نزدیک نموده و انگیزش محقق را شفاف سازد.)

5. بيان مسئله

(مساله و مشکل تحقیق را به خوبی و بطور آشکار بیان نموده، و مسائل و زمینه­های بروز مشکل را ترسیم نماید.)

6. اهمیت تحقيق

ضرورت انجام تحقیق و جایگاه و اهمیت آن را از منظر محقق و نهادهای کاربر و سازمان مربوطه توضیح دهد.)

7. اهداف تحقيق

(هدف اصلی و یا دیگر اهداف تحقیق را که این مقاله به دنبال انجام آن است، بطور واضح و بدون ابهام بیان کند.)

8. متغیرها، پیشینه و مفاهیم تحقیق

(ذکر کتب، رسانه­ها، پایان­نامه­ها و مقالاتی که بطور مستقیم با موضوع مورد بررسی مرتبط بوده و در غنا و فرآیند تحقیق نقش داشته باشد.)

9. سئوالات تحقيق

سؤال یا سؤالاتی که محقق بایستی از درک مشکل، آن را فهم نموده و متناسب با اهداف تحقیق، مبنای پژوهش او قرار گیرد.)

10. فرضيه تحقيق

(پاسخ محقق به سؤالی که از دو یا چند متغیر و ترسیم رابطه فیمابین آنهاتشکیل گردیده و محقق آزمون آنها را می خواهد دنبال کند.)

11. محدودیت‌های تحقیق

1.   محدودیت­ها مواردی است که از کنترل محقق خارج است.

2.   محدویت ها موانع دسترسی محقق به اطلاعات هستند.

3.   محدودیت دانش محقق در زمینه­های مربوط، از محدودیت­های تحقیق به شمار می­روند و رسیدن به قطعیت لازم برای او را مشکل می­سازند.

4.   محدویت­های ناشی از نداشتن زمان و بودجه­ی­ لازم نیز از محدودیت­های تحقیق به­ شمار می­روند.

12. روش تحقيق و تحلیل

(روشی که محقق برای انجام تحقیق، اثبات فرضیه­ها و تحقق هدف تحقیق بصورت علمی انتخاب نموده است.)

13. محیط تحقیق

(جامعه آماری یا محیطی که محقق برای جستجوی هدف تحقیق خود انتخاب و داده­های خود را در آن جستجو می­نماید.)

14. جامعه نمونه تحقیق

(محیط نمونه با ذکر روش نمونه گیری و انتخاب نمونه با ترسیم معیارها، وضعیت و شرایط نمونه که بتواند روایی تحقیق را تضمین کند.)

15. ادبيات نظری تحقيق

(تئوری­ها و دیدگاه­هایی که می تواد در خدمت تحقیق، تبیین مبانی و روند تاریخی مستقر بر متغیر­های پژوهش باشد.)

16. داده­پردازی

(به بیان چگونگی و روند عملیاتی سازی موضوع تحقیق و قابل سنجش نمودن از داده­های جمع­آوری شده و آماده سازی آن به همراه فرآیند پردازش و تحلیل داده­ها گفته می­شود.) 

17. آمارهای کمی

(در صورت استفاده از روش­های آماری در داده پردازی و آزمون فرضیاتی که محقق از آن بهره­ برده در اشکال و جداول مربوطه ارائه تا پایانی نتایج مقاله را فراهم آورد.)

18. نتیجه آزمون فرضیات

(هر یک از فرضیات یا هدف تحقیق باید در این بخش نتیجه­گیری و رد و یا اثبات آن ترسیم گردد).

19. تجویز و پیشنهادات

(پیشنهاداتی را که محقق بر اساس نتایج تحقیق بدست آورده و یا اجرای آن را توصیه و تجویز می­نماید.)

20. منابع و مآخذ

(ثبت منابع متقن علمی که محقق از آنها در تنظیم مقاله بهره برده است که بایستی بر اساس روش APA تنظیم و نوشته شود.)

 ب- موارد مهم از دیدگاه کیفی و محتوایی

1.   انطباق عنوان با محتوای تحقیق

(میزان توجه هر چه بیشتر بخشهای مختلف تحقیق و وابستگی واتکا آن به عنوان و موضوع تحقیق که در متن و داده­های نهایی متبلور است.)

2.   نوآوری در مقاله

( محتوای مقاله دارای داده و نتایجی جدید و نوین بوده که می­تواند زمینه تحول، تغییر فعال و خلاقیت در روند تصمیم­سازی در نزد جامعه مخاطب مقاله را فراهم نماید.)

3.   دارا بودن ارزش و توسعه دانش راهبردی

(نتایج و داده­های تحقیق با اهداف گسترش دانش انطباق داشته و راهبردهای پیشنهادی به توسعه دانش در زمینه­ی موضوع تحقیق کمک  می­کنند.)

روش تایپ و آماده کردن مقاله

       باعنايت به اهميت تحقيق وپژوهش دردوره هاي تحصيلي مقاطع مختلف، دانشجويان محترم موظف هستند مقالات و پژوهش هاي دانشجويي خود را در چارچوب اصول، موازين و استانداردهاي علمي انجام دهند. در ادامه، اصول و موازين تهيه مقالات علمي- پژوهشي اعلام مي گردد.

 راهنــــمــاي تهــــيّـه مقــــاله

1.     یک نسخه پرینت کاغذی از مقاله تهیه شده و بهمراه CD  حاوی فایل مقاله با فرمتWord، ارائه گردد.

2.     مقاله هاي ارسالي بايد داراي بخش هاي زير باشد:

1-2- صفحــة اول مقــاله شامــل:

* عنوان كامل مقاله

* چكيده مقاله به زبان فارسي شامل:

موضوع مقاله،روش تحقيق،تجزيه وتحليل و نتيجه گيري (مجموعاً حدود 200كلمه) و كليدواژه ها(حداكثر 5واژه)، نام نويسنده يا نويسندگان،رشته تحصيلي و سال ورود به دانشگاه. 

2-2- صفحــة دوم تا انتهــاي مقـاله شامـل:

 * مقدمه

* بحث و بررسي شامل:

    بيان مسأله و اهميت آن،مروري برپيشينه تحقيق، ادبيات و چارچوب نظري، پرسش ها و فرضيه هاي پژوهش (در صورت وجود)، روش تحقيق، تكنيك هاي تجزيه و تحليل اطلاعات و يافته هاي پژوهش.             

*نتيجه گيري

*ارايه پيشنهادها

* فهرست منابع و مآخـذ

3.     روش ارجاعات در متن مقاله:

1-3- شماره صفحه مورد ارجاع و شماره مرجع درفهرست منابع، درميان قلاب ذكر شود؛ اين دو به ترتيب زير با دونقطه ازهم جدا مي شوند.]شماره صفحه:شماره مرجع[ 

2-3- درتمام ارجاعات از اعداد فارسي استفاده مي شود.[214:9]

3-3- استناد به متن كتب مقدس (قرآن،تورات،انجيل و...) و قوانين موضوعه درميان قلاب و براساس تقسيمات يا شماره هاي خاص آنها صورت مي گيرد.214]:بقره:قرآن كريم[ ] قانون اساسي:ماده86،بند3 [ 

4.     يادداشت هاي نويسنده يا مترجم در پاورقي آورده مي شود.

5.     معادل هاي واژگان درمتن و بين دوكمان ذكر مي شود.

6.  درپايان مقاله، منابع مورداستفاده درمتن مقاله به ترتيب شماره اي كه در داخل متن آمده، به شرح زير آورده شود:

1-6- كتاب: نام خانوادگي،نام.(سال انتشار)/نام كتاب با حروف ايتاليك،  نام مترجم ،محل انتشار ،نام انتشارات. 

2-6- مقاله : نام خانوادگي،نام.(تاريخ انتشار)."عنوان مقاله داخل گيومه" ، نام نشريه با حروف ايتاليك؛ دوره (جلد)، محل انتشار.   

3-6- موارد بدون نام،بدون تاريخ  يا بدون محل نشر به ترتيب باعبارت : بي نا،بي تا و بي جا، مشخص مي گردد.   

4-6- اگركتابي داراي چند مجلد باشد تنها مجلداتي كه بدان ها ارجاع شده فهرست خواهد شد؛ اما اگر مجلدات مختلف مورد ارجاع باشد بايد مشخصات هريك جداگانه فهرست شود.

5-6- بين شماره هاي مجلدات يا چاپ هاي يك اثر در فهرست منابع نبايد فاصله باشد. 

6-6- در فهرست منابع به ترتيب، ابتدا منابع فارسي سپس منابع عربي و پس از آن منابع انگليسي،فرانسوي،آلماني و.... و پس از آن منابع اینترنتی ذكر مي شود. 

7-6- مؤلف مي تواند منابعي را كه درمقاله بطور مستقيم مورد ارجاع نبوده، اما درتهيه مقاله استفاده شده است، تحت عنوان كتاب شناسي پس از فهرست منابع ذكر كند. 

8-6- درمورد گزارش ها و ساير منابع نيز اطلاعات كافي و كامل ارايه شود. 

7.     مقاله ها در محيط نرم افزاري  Word درحدود 20صفحه و باقلم لـوتـوس 14   B Lotus) ( تايپ شود.

 

چگونه یک کتاب و یا مقاله را نقد کنیم؟

 

1.    حجم نقد از7صفحة A4 بيش تر نباشد. (هرصفحه 250-200 كلمه باقلم لوتوس 14) 

2.    معرفي كتاب يا پژوهش نبايد بيش از يك چهارم آن را به خود اختصاص دهد. 

3.    درنقد كتاب ها و نوشته ها رعايت سه گونه نقد ذيل ضروري است: 

الف)نقد شكلي: شامل كاستي هاي چاپ، چارچوب، فصل بندي و سازمان دهي مطالب.

ب)نقد روشي: شامل بررسي متدها، ابزار، شاخص سازي، فرضيه ها، نمونه گيري و...

ج)نقد محتوايي: در اين بخش ميزان توفيق يا عدم توفيق نويسنده، در دستيابي به اهداف و يافته هاي موردنظر نويسنده، مورد نقد قرار مي گيرد. 

4.   معرفي و نقد با نرم افزار Wordحروف چيني شده باشد.

 

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:6  توسط ---  | 

راهنماي نگارش فهرست منابع  به سبك ونكوور

 

تاريخچه : اولين بار در سال 1978 گروه كوچكي از سردبيران مجلات پزشكي در ونكوور بريتيش كلمبيا براي تهيه راهنماي نگارش مقالات ارائه شده در مجلات پزشكي گرد هم جمع شدند. اين گروه به نام گروه ونكوور شناخته شد. حاصل اين گردهمايي در سال 1979 مشتمل بر راهنماي نگارش فهرست منابع توسط كتابخانه ملي پزشكي آمريكا ارائه شد. با  توسعه اين گروه,  كميته بين المللي سردبيران مجلات پزشكي شكل گرفت.  اين كميته ويرايشهاي متعددي از " قوانين يكدست و هماهنگ جهت نوشته هاي ارائه شده به مجلات زيست پزشكي " تهيه و چاپ كرد كه بطور كامل در سال 1997 تجديد نظر شد و ويرايش اصلي و نهايي آن در سال 2001 به اتمام رسيد.

هم اكنون بيش از 500 نشريه حوزه علوم پزشكي از اين قوانين پيروي مي كنند، و در ايران نيز بسياري از مجلات علمي – پژوهشي اين شيوه را به كار مي برند. علايم و نقطه گذاريهاي ارائه شده در سبك ونكوور بر اساس استاندارد بين المللي ANSI [1]  است كه توسط كتابخانه ملي پزشكي آمريكا [2]  براي تهيه كليه پايگاههاي اطلاعاتي خود به كار مي رود.

نشاني  اينترنتي اين كميته:   http://www.icmje.org/

 

اصول مربوط به شيوه ونكوور

·        فهرست منابع، بايد حاوي مشخصات منابعي باشد كه درتهيه  نوشته خود مورد استفاده قرار داده ايد، مثل كتاب، مقاله چاپ شده در يك مجله، جزوه آموزشي و يا حتي مطلبي در محيط وب (اينترنت).

·        اين مشخصات بايد به صورتي نوشته شوند كه خوانندگان متن شما بتوانند به سهولت منبع مورد نظر را يافته و به اصل آن رجوع نمايند.

·        فهرست منابع تهيه شده را بايد در پايان متن خود قرار دهيد.

·        ترتيب نوشتن منابع در اين فهرست، به ترتيب استفاده يا ظهور آنها در متن و با استفاده از اعداد در داخل پرانتز مشخص مي شود به عبارتي ديگر به هر منبع مورد استفاده يك عدد اختصاص مي يابد.

·        وقتي كه به هر منبع ، عددي اختصاص مي دهيد، هرباركه در متن مجددا مي خواهيد  به آن منبع استناد كنيد، بايد همان عدد را درج نماييد. 

·        به عنوان يك قاعده كلي، اين اعداد بعد از نقطه و كاما در آخر هر جمله و داخل پرانتز قرار مي گيرند.

·        علائم نقطه گذاري بسيار مهم هستند چون هريك داراي مفهومي از نظر استانداردهاي بين المللي هستند.

·        وقتي در بخشي از متن به چند منبع ( كه شماره هاي آنها، متوالي و پشت سر هم است ) استناد كنيد، از خط فاصله ( - ) براي توالي اولين عدد و آخرين عدد استفاده كنيد. مثل : (8-3)

·        وقتي در بخشي از متن، به چند منبع ( كه شماره هاي آنها پشت سرهم نيست) مي خواهيد استناد كنيد، بين هر شماره با شماره بعدي، يك علامت ويرگول و بدون فاصله قرار دهيد. مثل:  (8، 7، 6 ، 2 ) يا ( 10، 7، و 5-2 )   

 

 

الف - چگونه مشخصات منابع مورد استفاده را در فهرست منابع درج كنيم         

 

كتاب انگليسي: مشخصات كتاب به شكل زير نوشته مي شود:

نام خانوادگي نويسنده (فاصله) حرف يا حروف اول نام كوچك(نقطه) نام كتاب(نقطه)شماره ويرايش(نقطه) محل نشر(: ) ناشر(; ) سال انتشار(نقطه)

مثال:

Ringsven MK, Bond D. Gerontology and leadership skills for nurses. 2nd ed. Albany (NY): Delmar Publishers; 1996.

نكات مهم:

1.    اگر نويسندگان كتاب، شش نفر يا كمتر از شش نفر بودند، بايد نام همه آنان درج شود. در هنگام تايپ اسامي، بين هر اسم، يك ويرگول و سپس يك فاصله قرار دهيد. پس از تايپ آخرين اسم، به جاي ويرگول، نقطه بگذاريد.

2.    اگر اسامي افراد بيش از شش نفر باشد، ابتدا نام شش نفر اول را تايپ كرده و پس از درج يك ويرگول و يك فاصله، عبارت ‘et al” را تايپ كنيد سپس يك نقطه و يك فاصله درج نماييد.

3.    اسامي افراد به همان ترتيب درج آنها در كتاب تايپ شوند.

4.    شماره ويرايش مثل: 2nd ed ; 4th ed ; 3rd ed;              

5.    ممكن است به جاي  نويسنده، ويراستار يا سازماني مسئول تهيه اثر باشد، به مثالهاي زير توجه كنيد.



Martin JB, Kasper DL, et al, editors. Harrison’s principles of internal medicine. 14th ed. New York: McGraw Hill; 1998.

ويراستار /گردآورنده به عنوان نويسنده
Norman IJ, Redfern SJ, editors. Mental health care for elderly people. New York: Churchill Livingstone; 1996.

 سازمان به عنوان نويسنده و ناشر
Institute of Medicine (US). Looking at the future of the Medicaid program. Washington: The Institute; 1992.

 

 مشخصات بخشي يا فصلي از كتابي كه بوسيله يك يا چند نويسنده نوشته شده است:

نام خانوادگي نويسنده فصل ( فاصله) حرف اول نام كوچك (نقطه) نام فصل (نقطه) (In ) (: ) نام خانوادگي نويسنده يا ويراستار كتاب (فاصله) حرف اول نام كوچك (نقطه) نام كتاب (نقطه) شماره ويرايش (نقطه) محل نشر (: ) ناشر(; ) سال انتشار(نقطه)صفحه اول(خط تيره) صفحه آخر فصل(نقطه)

به مثالهاي زير توجه كنيد:

Phillips SJ, Whisnant JP. Hypertension and stroke. In: Laragh JH, Brenner BM, editors. Hypertension: pathophysiology, diagnosis, and management. 2nd ed. New York: Raven Press; 1995. p. 465-78.

Blaxter P. Social health and class inequalities. In: Carter C, Peel J, editors. Equalities and inequalities in health. 2nd ed. London: Academic Press; 1976. p. 165-78.

نكات مهم

1.    اولين حرف نام نويسنده، ويراستار ، عنوان و همچنين كلمات و نامهاي خاص را با حروف بزرگ تايپ كنيد.

2.    محل نشر يعني اولين شهري كه در پايين صفحه عنوان كتاب نوشته شده است . اگرنام  بيش از يك شهر وجود دارد، فقظ نام اولين شهر را درج كنيد. از به كار بردن كلماتي مانند USA يا Britania  و نظاير آن خودداري كنيد.

3.    اسم ناشر را بطور كامل و خوانا بنويسيد.

4.    براي شماره صفحه نخست حرف P (نقطه) را تايپ كنيد و سپس شماره صفحات منبع مورد استفاده را بنويسيد. مثل:

p. 122-9

p. 1129-57

          زماني كه از صفحات مختلف يك منبع استفاده كرده ايد و شماره صفحات هم پشت سرهم و متوالي نيست، مشابه مثال زير عمل كنيد: 

p. 333,338,340-5

5.    چنانچه كتاب مورد استفاده از چند جلد تشكيل شده ، شماره جلد را پس از تاريخ انتشار و قبل از صفحات بنويسيد. بجاي استفاده از كلمه Volume (جلد) ، از كوتاه شده آن يعني Vol استفاده كنيد. مثل:

New York: Academic press; 2003. Vol. 2 p. 134-48

مقاله انگليسي :  مشخصات مقاله به شكل زير نوشته مي شود:

نام نويسندگان

عنوان مقاله

نام خانوادگي نويسنده(فاصله)حرف اول نام كوچك(تقطه)عنوان مقاله(نقطه)نام مجله(فاصله)سال انتشار(فاصله)ماه(; )جلديا دوره انتشار(شماره)(: ) شماره صفحات

مثال:

Fisher GA, Sikic BI. Drug resistance in clinical oncology and hematology. Introduction. Hematol Oncol Clin North Am 1995 Apr;9(2):58-63

نام مجله

سال و ماه انتشار

جلد و شماره

شماره صفحات

 

 

 

 


نكات مهم:

1.  اگر نويسندگان مقاله، شش نفر يا كمتر از شش نفر بودند، بايد نام همه آنان درج شود. در هنگام تايپ اسامي، بين هر اسم، يك ويرگول و سپس يك فاصله قرار دهيد. پس از تايپ آخرين اسم، به جاي ويرگول، نقطه بگذاريد.

2. اگر اسامي افراد بيش از شش نفر باشد، ابتدا نام شش نفر اول را تايپ كرده و پس از درج يك ويرگول و يك فاصله، عبارت ‘et al” را تايپ كنيد سپس يك نقطه و يك فاصله درج نماييد.

3. اولين حرف نام نويسنده (ها)، عنوان و همچنين كلمات و نامهاي خاص را با حروف بزرگ تايپ كنيد.

4. نوشتن جلد و شماره مجله ضروري است.

5. عنوان مجله  را مطابق سبك مدلاين Medline به صورت مخفف بنويسيد. در واقع شيوه نگارش مشخصات مقاله در پايگاه اطلاعاتي مدلاين به سبك استاندارد ونكوور است . نشاني  اينترنتي پايگاه مدلاين:    www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed

به مثالهاي زير توجه كنيد:

 Br J Urology    به جاي British Journal of Urology

N Eng J Med    به جاي  New England Journal of Medicine

Am J Hum Genet  به جاي  American Journal of Genetics

مثالهاي ديگر براي مقاله چاپ شده در مجلات:

Volume with supplement ضميمه يك جلد  
Shen HM, Zhang QF. Risk assessment of nickel carcinogenicity and occupational lung cancer. Environ Health Perspect 1994;102 Suppl 1:275-82.

Issue with supplementضميمه يك شماره     
Payne DK, Sullivan MD, Massie MJ. Women's psychological reactions to breast cancer. Semin Oncol 1996;23(1 Suppl 2):89-97.

Volume with partبخشي از يك جلد        
Ozben T, Nacitarhan S, Tuncer N. Plasma and urine sialic acid in non-insulin dependent diabetes mellitus. Ann Clin Biochem 1995;32(Pt 3):303-6.

Issue with part بخشي از يك شماره
Poole GH, Mills SM. One hundred consecutive cases of flap lacerations of the leg in ageing patients. N Z Med J 1994;107(986 Pt 1):377-8.

.

منابع الکترونيکی :  عبارتند از: نرم افزار Software؛  صفحات وب Web Pages ؛ مجلات الكترونيكي Electronic Journals ؛ كتابهاي الكترونيكي Electronic Books و پايگاههاي اطلاعاتي Databases .

منابع اينترنتی ثابت نيستند. يعنی ماهيت اطلاعات در اينترنت متغير بوده و ممکن است هر لحظه نشانی يک سايت تغيير کند و يا هر روز اطلاعات جديدی وارد صفحات سايتها شود که ممکن است کاملا" متفاوت از اطلاعات پيشين باشد .

·        اگر صفحه اينترنتي داراي نويسنده است مانند مثال زير عمل كنيد.

Kilmartin M. Women in GP: a strategy for women GPs. 2003. RACGP Online. Available at: URL:http://www.racgp.org.au/. Accessed Jul 30, 2003.

1.     نويسنده :  Kilmartin M.

2.     عنوان صفحه(مدرك):  Women in GP: a strategy for women GPs. و سال انتشار مطلب 2003

3.     عنوان وب سايت:  RACGP Online.

4.     درج عبارت Available at:”   و سپس نشاني اينترنتي

5.     تاريخ مشاهده صفحهAccessed Jul 30, 2003.

 

 

يك مثال ديگر :

McCook A. Pre-diabetic Condition Linked to Memory Loss. 2003. Available at: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_11531.html. Accessed Sep16, 2004.

اگر صفحه اينترنتي نويسنده ندارد،  ابتدا عنوان مطلب را درج كنيد:

High blood pressure in pregnancy. 2001. Available at: http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/heart/hbp/hbp_preg.htm Accessed Oct 21, 2002

 

مقاله يك مجله الكترونيكي موجود در پايگاه اطلاعاتي تمام متن ProQuest

·        براي درج مشخصات مقاله يك مجله الكترونيكي موجود در پايگاههاي اطلاعاتي مختلف مانند مثال زير عمل كنيد.

·        درج مشخصات مقاله مجله الكترونيكي مشابه مواردي است كه براي درج مشخصات مقاله انگليسي به كار مي بريد. تنها تفاوت، درج  عبارت [serial online]  به معناي نشريه الكترونيكي و ذكر نام پايگاه اطلاعاتي مانند proquest; Elsevier; ScienceDirect; Blackwell Synergy  و نظاير آن است

Rockwood K, Graham JE, Fay S. Goal setting and attainment in Alzheimer's disease patients treated with donepezil. J Neurol Neurosurg Psychiatry [serial online] 2002; 73(5):500-507. Available from: Proquest , Accessed Dec 19, 2003.

كتاب  الكترونيكي:

اگر از متن كتابي استفاده مي كنيد كه به شكل CD است ، مانند مثالهاي زير عمل كنيد:

The Oxford English dictionary [book on CD-ROM]. 2nd ed. New York: Oxford University Press; 1998.

Martindale: the complete drug reference [book on CD-ROM]. Englewood,CO: Micromedex; 1999. Based on: Parfitt K, editor. Martindale: the complete drug reference. London: Pharmaceutical Press; 1999.

اگراز متن كتابي استفاده مي كنيد كه در محيط اينترنت است، مشابه مثالهاي بالا بنويسيد و به جاي عبارت [book on CD-ROM]  عبارت [book online] را جايگزين كنيد.

مكاتبات با پست الكترونيكي

Smith P. New research projects in gastroenterology [online]. E-mail to Matthew Hart (mh@hospital.wa.gov.au) Feb 5, 2000.

         

ذکر منابع مورد استفاده علاوه بر يك تكليف ، فوايد ديگري نيز دارد از جمله :

 

موجب افزايش اعتبار علمی نويسنده و نيز نوشته او می شود.

اخلاق نگارش ( رعايت امانت در استفاده از نوشته ديگران ) نيز  رعايت می شود.

اطلاعات و منابع بيشتری را در اختيار خوانندگان و پژوهشگران بعدی قرار می دهد.

اطميناني در خواننده نسبت به صحت و درستی نوشته ارائه شده ايجاد می کند.

 

كتاب فارسي: مشخصات كتاب فارسي به شكل زير نوشته مي شود:

نام خانوادگي نويسنده (فاصله) حرف يا حروف اول نام كوچك(نقطه) نام كتاب(نقطه)شماره ويرايش(نقطه) محل نشر(: ) ناشر(; ) سال انتشار(نقطه)

مثال: (با يك نويسنده)

حسيني، ابوالقاسم. اصول بهداشت رواني. مشهد: دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1371.

 

فريد حسيني، رضا. پاتوفيزيولوژي بيماريهاي رماتيسمي و خود ايمني. مشهد: آستان قدس رضوي، 1365.

با دو نويسنده:

امتيازي، گيتي ; كريمي، محسن. مباني زيست مولكولي و مهندسي ژنتيك. ويرايش 2 . اصفهان: ماني، 1375.

 بيش از سه نويسنده:

فرهودي، ابوالحسن و همكاران. بيماريهاي نقص ايمني، تشخيص و درمان . تهران: علمي، 1365.

ترجمه يك اثر:

لانگمن، جان. رويان شناسي پزشكي لانگمن. ترجمه كورش عظيمي، مهدي صرافي. تهران: انديشه روشن، 1379.

 

گليك، برنارد; پاسترناك، جك. بيوتكنولوژي مولكولي: اصول و كاربرد DNA نوتركيب. ترجمه جواد بهروان. مشهد: دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني مشهد، 1382.

 

كتاب چند جلدي با عنواني عام و عنوانهاي خاص هر جلد:

هاريسون، تنسلي راندولف. اصول طب داخلي. ج 3: بيماريهاي دستگاه گوارش. ترجمه محمد ناظم. تهران: چهر 1365.

چنانچه جلدها عنوان جداگانه نداشته باشد، ج 2 يا ج 3 را پس از تاريخ نشر قرار دهيد و سپس شماره صفحات را بنويسيد.

 

 

فصلي يا بخشي از يك كتاب كه داراي نويسنده است:

فرهنگ، مهرداد. بيماريهاي آلرژيك كودكان. در: مسايل روزمره طب اطفال. گردآورنده محمد توكلي. تهران: دانشجو، 1364.

 

 

         

 مقاله فارسي:

حاجي ترخاني، اميرحسن. جامعه پزشكي و استفاده از اطلاعات علمي. مجله دانشگاه علوم پزشكي ايران، سال اول، ش 2 (تابستان 1372) : 72-76

 

پايان نامه:

گلعلي پور، محمد جعفر. " سير تكامل طبيعي و غير طبيعي مشتقات قوس اول برونشيال در جنين." پايان نامه دكتراي تخصصي، دانشكده پزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1374.

 



[1] The American National Standards Institute (ANSI)

[2] ‌National Library of Medicine ( NLM)

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 14:4  توسط ---  | 

 شيوه نامه  مقاله نويسي

الف) انواع مقاله

1.     مقاله­ي ادبي و توصيفي

در اين نوع نوشته­ها، نويسنده به شرح و توصيف صحنه­ها پرداخته و با استفاده از صنايع ادبي و خيال­پردازي و با توسل به آرايه­هاي ادبي صحنه را آنچنان توصيف کرده و به تصوير مي­­کشد که خواننده يا شنونده مي­تواند آن صحنه­ها را به روشني در ذهن خود ترسيم کند.

موضوع نوشته­هاي ادبي و توصيفي، ممکن است منظره­اي از طبيعت، صحنه­ي يک عمليات يا تشريح روحيات، افکار و تخيلات يک شخص باشد.

2.     مقاله­ي طنز

در نوشته­ي طنز، هدف اصلي انتقاد است، ولي اين انتقاد آميخته به شوخي و ريشخند است و لحن گفتار، صورت فکاهي و خوشايندي دارد و گاهي مسائل به صورت عکس بيان مي­شود. مثلاً رذايل اخلاقي، ستايش شده و فضائل اخلاقي مذموم قلمداد مي­شود.

طنز نويس از نارسايي­ها و ناروايي­هاي جامعه رنج مي­برد و به جاي آنکه رنج خود را به زبان شکوه يا پند و اندرز ظاهر سازد، در قالب مزاح و تمسخر مي­ريزد. بنابراين طنز، گيراترين و کوبنده ترين اثر انتقادي است و خصيصه وارونه نمايي و بزرگ نمايي از ارکان طنز است. از قدما، در آثار عبيد زاکاني و از متأخران در قطعات علامه دهخدا و آثار کيومرث صابري معروف به «گل آقا» نمونه­هاي دل انگيزي از نظم و نثر طنز را مي­توان خواند.

3.     علمي – استدلالي

در اين گونه آثار، اساس کار بر پايه­ي منطق و برهان استوار است، نه تخيّل و عاطفه. در مقالات علمي، نويسنده با توجه به براهين علمي و پژوهش عميق در منابع دست اول و اصلي به نظريه­اي دست مي­يابد و در کل مقاله در پي اثبات آن است. به طور کلي مقاله علمي – استدلالي داراي مؤلفه­هاي ذيل است:

1)    نويسنده بر موضوع مقاله احاطه­ي کامل دارد.

2)         اساس کار بر دقت در پژوهش و تفحص در نظريات مهم مربوط به موضوع استوار است.

3)    در نقل گزارش و گزارش دهي از منبع اصلي، امانت رعايت مي­شود.

4)    مطالب به قلم نويسنده­ي مقاله تدوين مي­شود و تنها در حد ارجاعات مهم و کوتاه به نقل قول مستقيم پرداخته مي­شود.

5)     سراسر استدلال و تحليل است.

6)    تعاريف و اصطلاحات مخصوص دارد که در قالب کليد واژه در ابتداي مقاله قرار مي­گيرد.

7)    داراي چکيده، کليد واژه، مقدمه و نتيجه است.

8)    از منابع ادبي بسيار کم و به ندرت استفاده مي­شود.

9)         منابع مورد استفاده دست اول و اصلي هستند. مسلماً منابع دست اول در هر علمي با منابع اصلي علوم ديگر متفاوت است.

4.     مقاله انتقادي

در اين گونه نوشته­ها، نويسنده براي ترويج علم، معنويت، اخلاق و ارشاد جامعه به سوي ترقي و تکامل و تنوير افکار عمومي، از نيروي قلم خود استفاده کرده، دردهاي جامعه را آسيب­شناسي مي­کند و راه­هاي درمان را پيش پا مي­گذارد. مقاله انتقادي گاه خطاب به جامعه و گاه خطاب به يک ارگان، يک تفکر و يا شخص خاص است و موضوعي را نشانه­ مي­گيرد که بر اساس روش نادرست ارائه شده يا از راه صحيح بازمانده است.

اساس يک مقاله انتقادي، عدل و انصاف و اطلاعات دقيق در مورد موضوع است. اگر استناد از کتاب يا يک اثر علمي يا ادبي است، بايد با بي طرفي کامل،  و بررسي وجوه مثبت و منفي اثر انجام شود. در مقالات انتقادي بايد اثر مورد بازبيني قرار گيرد نه صاحب اثر. براي انتقاد درست و سازنده توجه به برخي نکات لازم است از جمله:

1.     استقلال رأي:

هيچ گاه پيش از خواندن يک کتاب يا نوشته نبايد پيش داوري کرد يا تحت تأثير کسي قرار گرفت. بلکه پس از مطالعه کامل مطلب و احراز نکات مثبت و منفي آن مي­توان به بررسي و داوري پرداخت.

2. توجه به معيارهاي خاص در هر موضوع:

اظهارنظر درباره­ي هر موضوعي بايد با معيارهاي خاص همان موضوع صورت گيرد. بنابراين براي انتقاد در هر موضوع علمي، منتقد بايد به قوانين آن علم يا فن و اصطلاحات مخصوص آن آشنا باشد. اگر منتقد درباره­ي موضوعي، آگاهي کامل ندارد، نبايد در آن خصوص اظهار نظر کند.

         3. رعايت امانت در نقل قول:

يک نوشته انتقادي هر گاه بخواهد به نکته­اي خاص از يک کتاب اشاره کند، بايد عين آن مطالب بدون کوچکترين تغييري چون حذف ابتدا يا انتهاي مطلب يا تحريف متن با شماره صفحه.

          4. توجه به محتوا و لفظ

براي بررسي محتوا بايد انگيزه و دامنه­ي اطلاعات مؤلف را از نحوه­ي بيان او بدست آورد و مقدار ابتکارنظر و خلاقيت وي در نقد و نظريه پردازي احراز شود.

ب) زبان مقاله

زبان به عنوان يک فرايند پيچيده به سه سطح زبان مکالمه، زبان دانش و زبان تخيل تقسيم مي­شود. زبان گفتار و مکالمه در روابط شخصي و فردي به کار مي­رود و وابسته به موقعيت زماني و مکاني است. در اين نوع زبان، تقيد دستوري وجود ندارد و حذف بعضي عناصر در مکالمه مشکلي ايجاد نمي­کند. زبان تخيل نيز در هنر ادبيات و مقولاتي به کار مي­رود که با تخيل سر و کار دارند. اين زبان نيز مثل زبان مکالمه، شخصي است. اما آنچه ساختار لفظي مقالات علمي را تشکيل مي­دهد زبان دانش است. زبان علم به هيچ عنوان شخصي و فردي نيست و به زمان و مکان منحصر نمي­شود. مثلا هر مقاله يا مکتوبي که نگاشته مي­شود، بايد بتوان همه جا و همه وقت آن را خواند و فهميد. زبان علم با اطلاعات سر و کار دارد و در پي انتقال معناست. شفافيت، رسايي و گريز از ابهام و ايهام از ديگر ويژگي­هاي زبان علم است.

زبان فارسي معيار، شکل ساده و درست زبان است که مجموعه­ي تحصيل کردگان، ارباب فرهنگ و رسانه­هاي گروهي با آن سخن گفته و متون درسي به آن زبان نوشته مي­شوند. ويژگي­هاي زبان معيار از اين قرار است:

1.     ساده گرايي:

ساده گرايي نبايد با سطحي گرايي يکسان شمرده شود. روشن نوشتن و بار دشوار فهمي را از دوش خواننده برداشتن از جمله مهم ترين مؤلفه­هاي مقاله علمي است. زبان معيار امروز بيشتر از جملات ساده بهره برده و جملات پيچيده در آن به حداقل مي­رسد.

2.     محتواگرايي:

امروزه در زبان، گرايش به محتوا و ارائه مضمون به رساترين شکل ممکن، امري هنجار شده است. مسلماً بيان محتوا و اصل مطلب بايد رسا و درعين حال علمي و متکي بر اصطلاحات و زبان هر علم باشد.

3.     محاوره گريزي:

در تمامي زبان­ها دو گونه­ي زباني وجود دارد: زبان گفتار و زبان نوشتار. فارسي معيار از زبان شکسته­ي گفتاري مي­پرهيزد و خلاصه گويي و شکسته­گويي را در خود نمي­پسندد.

 ج) مراحل نگارش مقاله علمي

   1)يافتن موضوع

   2)يادداشت برداري از منابع

   3)تنظيم و اصلاح يادداشت­ها

   4)تهيه متن نهايي مقاله

   5)تعيين عنوان

5.     يافتن موضوع

پژوهشگر بايد راجع به موضوعي که انتخاب مي­کند آگاهي کامل داشته و از موضوعات وابسته به موضوع اصلي نيز اطلاع لازم را داشته باشد. همچنين شيوه­ي بيان هر موضوع بايد متناسب با ادبيات و اصطلاحات آن علم باشد. نويسنده قبل از پرداختن به بحث بايد ادبيات خود را با موضوع مورد بحث تنظيم کرده؛ از اصطلاحات علمي آن، اطلاع کامل يابد. مسلما توان نوآوري در بيان موضوع و نقاد بودن از مسلمات يک مقاله نويس است چرا که تبعيت بي چون و چرا از متن و نظر يک نويسنده، ذهن خلاق را سرکوب کرده و امکان نظريه­پردازي را سلب مي­کند.

يافتن موضوع، اولين قدم براي تدوين مقاله به شمار رفته و جهت گيري کل مقاله بسته به انتخاب موضوع آن است؛ چه اگر موضوع مقاله کلي باشد، تمام محتواي آن به کلي گويي، حاشيه پردازي و عدم انسجام محتوا مبتلا مي­شود .موضوع مقاله بايد متناسب با سطح علمي پژوهشگر و جهت پاسخگويي به يک سوال مهم علمي بوده و جنبه­ي کليت و تکراري بودن نداشته باشد.

6.     تفکر درباره­ي موضوع و تنظيم طرح

نگارش طرح، مهم­ترين مرحله جهت آغاز مقاله است . پس از انتخاب موضوع، مطالعات مقدماتي پژوهشگر در کتب منبع تحقيق آغاز شده و بخش­هاي مختلف مقاله از همديگر تفکيک مي­شوند. بنابراين با ذکر نام طرح براي مقاله، نبايد در انتظار فصل بندي منظم مقاله نويس بود بلکه تنها مشخص کردن تيترها و درو نمايه­ها يا چارچوب­هاي  اصلي مقاله کفايت مي­کند.

7.     يادداشت برداري از منابع

منابع مورد نظر مقاله بايد متناسب با موضوع آن باشد. بدين معنا که بايد در منابعي به جستجو پرداخت که بطور مستقيم به موضوع پرداخته و نويسنده کتاب راجع به آن موضوع نظريه­پرداز باشد. نويسنده موظف است قبل از پرداختن به موضوع، منابع دست اول را شناسايي کرده و در حد شاهد مثال از منابع دست دوم بهره گيرد. مقاله نويس پس از مشخص کردن طرح خود به يادداشت برداري از منابع اصلي موضوع پرداخته و در معرفي­اش تمام خصوصيات منبع را اعم از نام نويسنده، کتاب، شماره صفحه و خصوصيات نشر يادداشت مي­کند تا در جمع بندي مقاله از حيث استناد و پانويس­ها دچار مشکل نشود. 

8.     تنظيم و اصلاح يادداشت­ها و تهيه­ي متن نهايي

در اين مرحله فيش­ها به ترتيب عناوين مقاله تنظيم شده و مطالب فيش­ها به قلم نويسنده بازنويسي مي­شود. بايد توجه شود که نقل قول مستقيم از کتب، بايد به قلم محقق درآمده و به ندرت به صورت مستقيم مورد استفاده قرار گيرد؛ چرا که مقاله بايد حاصل قلم و سيلان ذهني محقق باشد. نقل قول مستقيم بايد کوتاه بوده و به مواردي منحصر شود که نظريه­اي مهم نقل مي­شود. همچنين مقاله نبايد جنبه تلخيص کتب را داشته باشد بلکه بايد آيينه­اي از فهم و درک نويسنده از موضوع بوده و توسط مؤلف مقاله و با قلم وي به نگارش درآيد. پس متن نهايي مقاله با آنچه در فيش­ها آمده کاملاً متفاوت بوده و تماماً حاصل فکر و استدلال نويسنده با استفاده از کتب مرجع است.

9.     تعيين عنوان

عنوان، محتواي مقاله و يافته­هاي اصلي را مشخص مي­کند و بايد داراي مشخصه­هاي زير باشد:

1)     جامع و مانع باشد. يعني دقيقاً موضوع را مشخص کند، حد و مرز داشته باشد و نويسنده در طول مقاله از حد و مرز عنوان خارج نشده و  از حاشيه روي پرهيز نمايد.

2)     مختصر و گويا بوده و کلمات اضافي و غير مبهم در آن نباشد.

3)     عبارات ترکيبي و چند کلمه­اي، جايگزين عبارات کوتاه­تر و يک کلمه­اي شود.

4)     در موضوعات علمي، عنوان بايد علمي باشد و از صنايع ادبي و ابهام آميز در تعيين عنوان پرهيز شود.

5)     از به کارگيري عناوين کليشه­اي اجتناب شده و از عناوين نو و جذاب براي جذب مخاطب استفاده شود.

 د) ارکان مقاله نويسي

          1. وحدت موضوع؛ مقاله بايد حول يک موضوع مشخص نوشته شود. نبايد مرتب از اين شاخه به آن شاخه پريد و مخاطب را در ميان داده­هاي متفاوت و حاشيه­اي سرگردان کرد.

2) وحدت زمان؛ نويسنده بايد زمان مقاله را از ابتدا تا انتها ثابت نگاه دارد؛ اگر قرار است رويدادي در دوران حاضر بررسي شود، نبايد در ميان مقاله به بررسي جوانب همان موضوع در عصر قاجار پرداخت. البته اين امر منافاتي با آوردن شاهد مثال­ها و مقايسه­هاي تاريخي ندارد.

3. وحدت مکان: مکان مقاله بايد ثابت نگاه داشته شود. اگر مقاله­اي درباره­ي يک پديده­ در ايران نوشته مي­شود، نبايد در پايان از تحليل همان موضوع در شيلي سر در آورد.

4. شيوايي و رسايي: شيوايي مقاله در گرو ساده­نويسي است. بايد تلاش کرد از جملات رسا، گويا و در حد امکان کوتاه استفاده شود. البته سطح نگارش مقاله و انتخاب نوع قلم بايد دقيقاً با نياز و فهم مخاطب هماهنگ باشد مثلاً در نگارش مقالات علمي در هر حيطه­اي بايد مباحث فني مورد استفاده قرار گيرد. اما نوشتن براي سطح عامه جامعه، قلمي پيراسته از هر گونه تعبير خاص و علمي را مي­طلبد.

5. انسجام: اين ويژگي به تمام بخش­هاي يک نوشتار مربوط مي­شود. کلمات و جملات در يک مقاله، مانند حلقه­هاي زنجير به هم بسته­اند. نويسنده بايد با هنر نويسندگي و قدرت استدلال خود موضوع را بپروراند و خواننده را به نتيجه­ي دلخواه برساند. هر گونه آشفتگي و پراکندگي در ساختار مقاله، نويسنده­ را در بيان هدف خويش ناکام خواهد گذاشت.

هـ) ساختار مقاله

1. عنوان

2. نام پژوهشگر

3. چکيده

4. کليد واژه

5. مقدمه

6. متن اصلي

7. جمع بندي و نتيجه گيري و ضمائم

8. فهرست منابع

1. عنوان: عنوان مقاله بيانگر درو نمايه­ي مقاله است که در اولين صفحه ذکر مي­شود (رجوع شود به توضيحات ص دوم)

2. نام پژوهشگر: پس از عنوان، نويسنده­ي مقاله، نام و مشخصات خود و نام استاد راهنما، دانشگاه يا حوزه و سنوات علمي را در صفحه­اي جدا ذکر مي­کند.

 3. چکيده نويسي:

چکيده نويسي يک مقاله مي­تواند به چند روش انجام گيرد.

چکيده توسط مولف : در اين نوع از چکيده نويسي ، مولف با توجه به تمام محتواي مقاله، تيترها و ميان تيترها ي آن ، شمايي علمي ازکل مقاله ترسيم مي کند که مشتمل بر محتواي اصلي مقاله ، نتايج مهم آن و همه  آن چيزي است که مولف به خاطر آن به نوشتن  مقاله پرداخته است . مخاطب با مطالعه چکيده­ي مولف، بايد از محتواي اصلي مقاله ، هدف و نتايج آن آگاه شود .

چکيده توسط ديگري : در اين شيوه، شخص ديگري با حذف مطالب زايد به ترتيبي که کلمات و عبارات اصلي متن و مفاهيم محوري نويسنده تا حد امکان حفظ شود، چکيده را تنظيم مي­کند. اين روش بيش تر در کوتاه کردن مقالات و سخنراني ها براي درج در روزنامه ها يا نشر در ساير وسايل ارتباط جمعي به کار مي رود.

کليد واژه: هر مقاله بايد داراي کليد واژه باشد که در ابتداي مقاله قرار مي­گيرد. واژگان کليدي شامل واژه­هايي است که خواننده قبل از مطالعه بايد با آنها آشنايي داشته باشد. واژگان کليدي يک مقاله حداکثر ده واژه بوده که بايد با مراجعه به اصطلاح نامه­ها در هر علم و متناسب با موضوع انتخاب شودو توسط منابع لغوي و اصطلاحي در حد کوتاه معنا شوند. مسلما تعاريف واژگاني در تحقيق و مقاله با يکديگر متفاوتند. در تحقيق همه ابعاد يک واژه معنا مي­شوند اما در مقاله به همان بعدي اشاره مي­شود که مستقيماً مربوط به محتواي مقاله است.

مقدمه: در مقدمه بايد از پيشينه و سابقه کار­هايي که در ارتباط با عنوان مقاله تاکنون انجام شده سخن گفت و سپس به توضيح موضوع مورد بحث پرداخت.

متن اصلي: متن مقاله که براساس طرح­ريزي مطالب، منظم مي­شود در ابتدا به معرفي موضوع و ابعاد آن پرداخته و نظرات موافق و مخالف راجع به موضوع را به بحث و بررسي مي­کشاند. مهم­ترين مشخصه متن اصلي مقاله، تحقيق و بررسي مؤلف پيرامون موضوع مورد بحث است که به قلم مقاله نويس درآمده و بازتاب انديشه­هاي او است.

متن اصلي از تيترها و ميان تيترهاي متعدد تشکيل شده و در ذيل هر تيتر مطالب به صورت منظم و در قالب­بندهاي (پاراگراف­هاي) متعدد بيان مي­شود که در زير توضيح بند  يا پاراگراف مي­آيد.

بند: اگر مقاله را يک پيام مرکب براي مخاطب در نظر بگيريم، بند قسمتي از يک پيام مرکب محسوب مي­شود که در ذهن نويسنده است. در هر بند قسمتي از اين پيام آورده مي­شود. بند چيني به اين معني است که پيام ما ابتدا در ذهن نويسنده تقطيع شده و سپس در کتاب، طبق چينش منطقي و پيوستگي معاني به همان تقطيع عمل شود. واضح است که نگارش متن­هاي پيوسته و طولاني براي مخاطب نيز خسته کننده است. متن بند چيني شده به خواننده نيز کمک مي­کند تا در دريافت پيام­هاي نويسنده به يک نظم ذهني مناسب دست يافته و از مطالعه اثر لذت ببرد. رعايت نظم و انضباط در انتقال پيام­ها در گرو بندچيني صحيح است.

 نکاتي در مورد «بند»

              1.  هر بند از يک جمله اصلي (هسته) آغاز مي­شود و بقيه بند به تأييد، رد، شفاف سازي، و شرح همان جمله­ي کليدي مي­پردازد. بقيه بند را بدنه يا وابسته به هسته مي­نامند. مثلاً اگر در اول بند بياوريد «شهيد چمران تمام عظمت روحي خود را مديون حس شهادت طلبانه­ي خويش بود» مخاطب مي­داند که بقيه­ي بند در شرح شهادت طلبي شهيد چمران خواهد بود.

              2.  وجود هر بند بايد مطلبي مهم به مقاله بيافزايد طوري که با حذف آن،  بدنه­ي مقاله آسيب بيند.

              3.  بند نبايد خيلي طولاني باشد.

              4.  مطلبي که در يک بند بيان مي­شود نبايد در بند ديگر تکرار شود.

              5.  ميان بندها بايد پيوستگي کامل باشد تا رشته­ي کار از دست نرفته و مقاله به حاشيه نويسي سقوط نکند.

              6.  هر بند بايد جنبه­اي از مطلب اصلي (موضوع) را در خود گنجانده باشد.

              7.  در ابتداي بند، «واو» يا «که» نمي­آيد و استفاده از اين حروف عطف نشان مي­دهد که بند مستقل نيست و بايد با بند قبل ادغام شود.

نتيجه گيري: هر مقاله بر اساس يک سوال علمي آغاز شده و فرضيه­هاي موجود راجع به موضوع را مي­کاود و به سرانجام مي­رساند.

ممکن است نتيجه گيري در پايان مقاله و پس از بهره گيري از دلايل مختلف آورده شودو حتي امکان دارد نويسنده با مهارت نظام منظور خود را در لابه­لاي بندهاي مطلب بگنجاند؛ اما به هر صورت مقاله بايد داراي نتيجه­گيري باشد. تفاوت مهم مقاله و يادداشت همين جاست؛ زيرا در يادداشت لزوماً نتيجه­گيري خاصي وجود ندارد بلکه بيشتر تذکر و يادآوري يک موضوع است. نتيجه مقاله بايد حاوي پيام حذف مقاله بوده و نتيجه تحقيقات مؤلف را به نمايش بگذارد بنابراين بيان خلاصه مقاله در اين قسمت جايگاهي نداشته و نتيجه را بيان نمي­کند.

فهرست منابع: پايان هر نوشتار بايد فهرست منابع آن ذکر شود. به اين منظور مشخصات تمام اسنادي که مورد ارجاع نويسنده بوده به ترتيب حروف الفباي نام خانوادگي مؤلف نوشته مي­شود. اگر نام نويسنده مشخص نباشد به جاي آن، اولين حرف عنوان کتاب و اگر نويسنده، انجمن يا سازمان است به جاي نام نويسنده نوشته مي­شود.

مثال: 1) منصوري، رضا، توسعه­ي علمي ايران، چاپ دوم، تهران، اطلاعات، 1382

مثال 2) کتابي که نام نويسنده ذکر نشده: تحولات ايران، تهران، سروش، 1374، ص 120.

مثال 3) کتابي که مؤلف آن انجمن يا سازمان است: دانشگاه تهران، توسعه­ي علم و آسيب­ها، تهران، سروش، ص 1383.

پانويس: اتقان علمي يک اثر به استنادهاي قوي و صحيح آن است. براي اشاره به منابعي که در متن مقاله ياتحقيق از آنها نقل قول شده است، پانويس يا پي نوشت ارائه­ي مي­شود. در تحقيقات درسي و رساله­هاي علمي هر صفحه و مطالبي که در آن صفحه مي­آيد داراي پانويس است. بدين صورت که در پايين صفحه خطي کشيده مي­شود و در ذيل آن ارجاعات متن به صورت شماره بندي ذکر مي­شود. اما در مقالات بهتر است پي نوشت مورد استفاده قرار گيرد. براي ارائه­ي پي­نوشت بايد تمام ارجاعات متن شماره­گذاري شده و در پايان مقاله به صورت شماره­بندي مستند شود.

پانويس يا پي­نوشت شامل اطلاعاتي است که از فيش کتابشناسي ارائه مي­گردد و البته براي شرح مطالب و توضيح اصطلاحات نيز از پانويس استفاده مي­شود.

نکاتي درباره پانويس

1.     پي­نوشت­ها در مقاله پشت سرهم شماره­گذاري مي­شود.

2.     براي ذکر منبع، ابتدا نام خانوادگي بعد نام نويسنده، به دنبال آن عنوان، نام ناشر، محل نشر، تاريخ انتشار و شماره صفحه­اي که مطلب از آن نقل شده است، به ترتيب ذکر مي­شود.

3.     در پانويس اگر براي اولين بار به ماخذي اشاره ­شود، بايستي منبع به صورت کامل نوشته شود. مثلا کرماني، احمد، تاريخ انحطاط مجلس اصفهان، دانشگاه اصفهان، چاپ دوم، 1356، ص 60.

4.     پس از اولين استناد اگر بخواهيم دوباره به همان مرجع ارجاع داده شود، چنانچه:

الف‌.  بلافاصله به همان منبع استناد گردد، بدين صورت نوشته مي­شود: همان، ص 20

ب‌.    و اگر  با فاصله  استناد شود، دو شکل دارد:

1) همان اثر مؤلف مورد استفاده است، در اين صورت چنين نوشته مي­شود: احمد محمد الاسلام کرماني، صفحه­ي 60

2) کتاب ديگري از همان نويسنده مورد استناد است، در اين صورت  خلاصه عنواني که قبلاًٌ ذکر شده آورده مي­شود: جلال آل احمد، زن زيادي، ص 18 

         اگر استناد از يک نشريه يا روزنامه است: حسن احمديان، حقوق اقليت­ها در نظام علومي، کيهان، آذرماه 87، ص 14.

5.   اگر نقل مطلب غير مستقيم باشد يعني از مأخذي نقل شده که آن نيز از مأخذ ديگري استفاده کرده است: بدين صورت پي­نوشت مي­شود: يحيي دولت­آبادي، شرح مدرسه ادب، نقل شده توسط حسين محبوبي، تاريخ مؤسسات، نشر دانشگاه تهران، 1370، ص 13.

 و) چند نکته­ي نگارشي

1.     توازن بخش­هاي مختلف نوشته حفظ شود. نبايد يک بخش مهم­تر از بخش­هاي ديگر به شمار رفته و ساير بخش­ها مورد غفلت و کم لطفي قرار گيرد.

2.     سبک نگارش تا آخر حفظ شود. سبک رسمي نبايد تبديل به غير رسمي و بالعکس شود.

3.     سطح مخاطب در نظر گرفته شود تحصيلات، سن، طبقه­ي اجتماعي، جهان بيني و ...

4.     ملاحظات دستوري در جملات و شماره­گذاري و علائم سجاوندي (ويرايش ادبي) رعايت شود.

5.     به ويرايش علمي (منطقي و علمي بودن مباحث و صحت مطالب) توجه شود.

6.     تناسب تيتر و متن، ارجاع دقيق، استفاده از منابع معتبر و ... فراموش نشود.

7.     قلم نگارش بايد يکدست و متناسب با طبقه­ي علمي مخاطب باشد.

 

چند نکته کلی:

1. مقالات ارسالي بايد پیرامون یکی از موضوعات و محورهای مسابقات  باشد.

2. مقالات ارسالي نبايد قبلاً در جاي ديگري چاپ یا ارائه شده باشد.

3. حجم مقالات نبايد حداکثر از 25 صفحه تجاوز کند.

4. مقالات مي‌بايست مشتمل بر چکيده فارسي (حداکثر10 سطر) و کليد واژه‌ها، مقدمه، بيان مسئله، روش تحقيق، پيشينه تحقيق، بدنه اصلي، نتيجه‌گيري و فهرست منابع باشد.

5. مقالات ارسالي مي‌بايست در قالب نرم‌افزار word بوده و قلم فارسي آنB Mitra  با سايز 13 باشد.

6. صفحه اول مقالات ارسالي بايد داراي عنوان کامل مقاله به همراه نام نويسنده، رتبه، سابقه علمي، چکيده فارسي و کليد واژه‌هاي فارسي (حداکثر 5 واژه) باشد.

7. منابع مي‌بايست به صورت درون‌متني ارائه‌شده و فهرست کامل منابع مورد استفاده با مشخصات کامل کتاب‌شناختي آنها به ترتيب الفبايي نام خانوادگي در انتهاي مقاله آورده شود.

 

الف: الگوي نقل قول مستقيم از منبع در متن مقاله:

منابع فارسی و عربی : (نام خانوادگي نويسنده، سال انتشار منبع، شماره جلد: شماره صفحه)

مثال: (محمدي، 1382، ج 1: 55) و يا (محمدي، 1382: 55)

منابع لاتين: (صفحه، جلد، سال نشر، نام خانوادگي مؤلّف)؛ مثال: (Plantinga,1998, p.71)

 

ب: الگوي نقل قول غيرمستقيم از منبع در متن مقاله به صورت:

(نام خانوادگي نويسنده، سال انتشار منبع) مي‌باشد. مثال: (محمدي، 1382)

- تکرار ارجاع يا اسناد مثل بار اول بيان ‌شود و از کاربرد کلمات همان، پيشين و... (Ibid,…) خودداري شود.

- چنانچه از نويسنده‌اي در يك ‌سال بيش از يك اثر انتشار يافته باشد، با ذكر حروف الفبا پس از سال انتشار، از يكديگر متمايز شوند.

- تمام توضيحات اضافي و همچنين، معادل انگليسي اسامي خاص يا اصطلاحات با عنوان «يادداشت‌ها»، در انتهاي متن مقاله آورده شود (ارجاع و اسناد در يادداشت‌ها مثل متن مقاله، روش درون‌متني خواهد بود).

 

ج: الگوي نقل منبع از كتاب در پايان مقاله به صورت زير مي‌باشد:

نام خانوادگي، نام نويسنده يا نويسندگان .(سال انتشار كتاب). عنوان كتاب. مترجم در صورت ترجمه. شهر يا كشور محل انتشار: نام انتشارات. نوبت چاپ.

مثال: هارت‌ناك، يوستوس (1351)، ويتگنشتاين، ترجمة منوچهر بزرگمهر، تهران: انتشارات خوارزمي.

Nozick,Robert(1981), PhilosophicalExplanations, Oxford : Oxford University Press.

 

د: الگوي نقل منبع از مقالات، مجلات و ساير نشريات به صورت زير مي‌باشد:

نام‌ خانوادگي و نام نويسنده (سال انتشار)، «عنوان مقاله»، نام نشريه، شمارۀ نشريه.

مثال: موحّد، ضياء (1376)، «تمايزات مبنايي منطق قديم و جديد»، فصل‌نامة مفيد، ش10.

Shapiro, Stewart (2002), "Incompleteness and Inconsistency", Mind, vol. 111.

جدول (١): اندازه و نوع قلم‌ها

اندازه قلم

نام قلم

موقعيت استفاده

11

B Mitra

متن جداول و شکل‌ها و مراجع

10

B Mitra Bold

عناوين جداول و اشکال

13

B Mitra

متن

11

B Mitra Bold

چکيده و کلمات کليدی

13

B Mitra

نام مؤلفان

12

B Traffic Bold

عناوين بخش‌ها

18

B Traffic Bold

عنوان مقاله

 

- اندازه صفحات بايد برابر A4 و حدود بالا، پايين، چپ و راست صفحات به ترتيب برابر با 2 ، 5/2 ، 2 و 2 سانتی‌متر انتخاب شود.

- مقالات به صورت يك‌ستونی تهيه ‌شود.

- برای قلم لاتين همواره از Times New Roman استفاده شود که اندازه آن همواره (به غير از عنوان و چکيده) يک واحد کمتر از اندازه قلم فارسی در هر موقعيت مورد استفاده، خواهد بود.

- فاصله سطرها در عنوان، چکيده و متن مقاله معمولی (Single) است.

 

شرایط ارسال مقاله:

- مسئوليت حقوقي مقالات از حيث مطالب ارائه‌شده به عهده نويسنده و يا نويسندگان می باشد.

- مسئوليت صحت علمي و ويرايش ادبي نیز برعهده نويسندگان مي باشد.

- پذيرش اوليه مقاله منوط به رعايت شيوه نامه تدوين مقالات ‌و پذيرش نهايي و چاپ منوط به تأييد هیئت علمی همایش  است و در هر صورت نتيجه به نويسنده اعلام خواهد شد.

- پذيرش برخي از مقالات منوط به انجام اصلاحات پيشنهادي از جانب داوران مي‌باشد.

- تصميم نهايي در مورد پذیرش، ارائه و چاپ مقاله به عهده كميته علمي داوری همایش  است.

-  در صورت ارسال پستی لازم است لوح فشرده حاوی فایل مقاله در قاب و بسته بندي قابل اطمينان قرار گرفته و ضميمه متن چاپي ارسال گردد.

- حجم مقالات، از  25 صفحة حروفچيني‌شده  تجاوز نكند.

- مقاله ارسالي در هيچ نشريه و همايش چاپ يا ارائه نشده باشد.

- مقالات پذيرفته شده در مجموعه مقالات چاپ خواهد شد.

- نشانی کامل نويسندگان شامل محل کار و پست الکترونيک در زيرنويس صفحه اول نوشته می‌شود. مشخصات انگليسی مؤلفان مقاله می‌تواند زير اسامی آنان و پيش از چکيده انگليسی درج شود.

- مقاله از روش تحقیق مطلوب برخوردار بوده و چگونگي تبيين موضوع نيز به خوبي مشخص شود.

- به طور مشخص در ادبيات مقاله ازآخرين نظريه‌ها و ديدگاه‌هاي علمي وآكادميك راجع به موضوع استفاده شود.

- محقق در تهيه و تدوين مقاله صرفاً به توليد مباني نظري و ادبيات موضوع اكتفا نكند و ارائه راهكارهاي عملي را مدنظر قرار دهد.

- محقق بر پيوند راهكارهاي ارائه شده در راستاي تبيين انتظارات مورد نظر اقدام به تهيه و تدوين مقاله نمايد

- توجه نمودن به مطالعات كاربردي بگونه‌اي كه نتايج و خروجي بصورت ريز، روشن و شفاف باشد

- اعلام وصول و نتايج داوري از طريق سايت همایش  به اطلاع ارسال كنندگان مقالات خواهد رسيد.

- مقالات ارسالي بايد كاملاً جنبه پژوهشي داشته و در حوزه هاي مربوط به محورهای اعلام شده باشد.

 

نحوه بررسي و پاسخگويي:

- كليه مقالات ارسالي در كميته علمي تخصصي با حضور صاحب‌نظران در حوزه تخصصي ذيربط مورد بررسي قرار گرفته و نتايج داوري در خصوص وضعيت هر مقاله به اطلاع محقق خواهد رسيد.

ارزيابي مقالات:

- مقالات متناسب با مولفه‌هاي كيفيت، نوآوري، استفاده از منابع معتبر، هماهنگي و انسجام مطالب، كاربردي بودن، تحليل محتوا و نتيجه‌گيري علمي و منطقي ارزيابي خواهد شد.

- در ضمن متناسب با ارزيابي صورت پذيرفته از نويسنده يا نويسندگان مقالات به نحو مقتضي تقدير بعمل خواهد آمد.

شرايط ارسال مقاله:

مقالات ارسالي مي بايسد پيرامون يکي از موضوعات و محورهاي اعلام شده باشد.

مقالات ارسالي قبلا در جاي ديگري چاپ يا ارائه نشده باشد.

حجم مقالات نبايد حداکثر از 25 صفحه تجاور کند.

مقالات با رعايت ساختار مقالات علمي مشتمل بر عنوان مقاله، چکيده، وا‍ژگان کليدي، مقدمه، بيان مسئله،‌روش تحقيق، پيشينه تحقيق، بدنه اصلي، نتيجه گيري، و فهرست و منابع تهيه گردد.

مقالات در محيط نرم افزار word با قلم  B mitra اندازه 13 تايپ گردد.

مشخاصات کامل نويسندگان مقاله شامل نام و نام خانوادگي ، تحصيلات، شماره تماس، آدرس کامل پستي و نشاني پست الکترونيکي همراه با مقاله ارسال گردد.

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 13:57  توسط ---  | 

روش تحقیق

استاد : خانم عباس پور

2 پژوهشگر معروف خارجی ( جان بست – فرد ان کرلینجر)

پژوهشگران معروف ایران (‌حسن پاشاشریفی – علی دلاور – نجفی زند – ساروخانی )

 

پژوهش :

پژوهش اسم مصدر پژوهیدن به معنای جستجو کردن – تفحص کردن و خواستن و بررسی جستجوهای علمی است .

پژوهش از نظر جان دیوئی :

پژوهش فرآیند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین میباشد .

کرلینجر :

پژوهش بررسی نظام یافته کنترل شده و تجربی و انتقادی در مورد پدیده های طبیعی است . که روابط احتمالی بین این پدیده ها بوسیله نظریه یا فرضیه هدایت می شود .

حسن پاشا شریفی :

پژوهش فرآیند رسیدن به پاسخ سئوال پژوهشی است

علی دلاور :

پژوهش مجموعه فعالیتهای منظمی است که هدف آن کشف حقیقت یا رسیدن از علم اندک به علم بیشتر می باشد . خواه با آزمایش صرف خواه با روشهای دیگر

وایزنورد برگر و ریتز:

پژوهش از نظر سیستماتیک کند و کاوی است که به منظور کشف قانون قابل پذیرش مطرح می باشد .

دایره المعارف علوم اجتماعی :

پژوهش فعالیت فشرده ای است که مستلزم کشف اطلاعات جدید و کشف روابط جدید در یک نظریه به منظور تصمیم نتایج آن می باشد .

تاکمن :

پژوهش را کوششی سیستماتیک به منظور فراهم آوردن پاسخ به تعدادی سئوال تعریف کرده است . پژوهش دارای دو بخش نظری و عملی می باشد . بخش نظری آن مربوط به جنبه های ذهنی و فکری پژوهش می باشد . و بخش عملی ان کسب داده ها و واقعیت ها و یافتن روابط علت و معلولی آزمون حدسها و فرضیه های موجود در مقابل واقعیت ها می باشد .

چنین پژوهشی باید از خصوصیاتی برخوردار باشد :

1-    افزایشی بودن ( یعنی از تکرار دانسته های قبلی پرهیز نموده و دانشی به معلومات قبلی بیفزاید .

2-    تجربی بودن ( یعنی از وجود امکان آزمایش عملی و عینی فرضیه های ذهنی در مقابل واقعیت ها برخوردار باشد . )

3-    منظم بودن

4-    تعمیم پذیری ( عمومیت داشته باشد )

5-    تخصصی بودن

6-    منطقی و عینی بودن

جان بست :

پژوهش تجزیه و تحلیل و ثبت عینی و سیستماتیک مشاهدات کنترل شده است که ممکن است به پروراندن قوانین کلی اصول و یا نظریه هایی منجر شود

مشخصات یک پژوهش خوب از نظر جان بست :

1-    پژوهش به حل یک مسئله معطوف می باشد و هدف نهای آن پیدا کردن روابط علیت بین متغیرهاست

2-    پژوهش به پروراندن قوانین کلی اصول و یا نظریه هایی تاکید می کند که برای پیش بینی روایدادهای آینده مفیدند و از موضوعها ، گروهها ، و گروههای خاص فراتر می رود و خصایص جامعه را از روی نمونه مشاهده شده بررسی می کند

3-    پژوهش بر ازمایشهای قابل مشاهده و یا شواهد تجربی مبتنی است . بعضی موضوعات جالب وجود دارند که نمی توان آنها را موضوع پژوهش قرار داد . زیر قابل مشاهده نیستند .

4-    پژوهش مستلزم مشاهده و توصیف دقیق شرایط با استفاده از ابزارهای اندازه گیری کمی است . اگر این ابزارها موجود نباشد توصفهای کیفی و یا غیر کمی را در مشاهدات به کار می بریم

5-    پژوهش مستلزم جمع آوری اطلاعات و یا داده های دسته اول می باشد و یا کاربرد داده های موجود برای هدفهای جدید .

6-    پژوهش نیاز به تخصص دارد . پژوهشگر می داند که درباره مسئله مورد نظر چه مطالبی شناخته شده است و دیگران آن را چگونه کشف کرده اند . اصطلاحات و مفاهیم آن را مید اند و مهارتهای فنی لازم را برای فهم و تجزیه وتحلیل داده های جمع آوری شده داراست .

7-    پژوهش مستلزم جستجو برای یافتن پاسخ مسائل حل نشده است . هدف پژوهش کنار زدن دیوارهای جهل و نادانی است . بکر و اصیل بودن از خصایص یک طرح پژوهشی خوب به شمار می رود .

 

روش حل مسئله از نظر جان دیویی :

1-    ایجاد سئوال یا پرسش در ذهن

2-    ارائه فرضیه یا نوشتن فرضیه

3-    جمع آوری اطلاعات

4-    تجزیه و تحلیل اطلاعات

5-    نتیجه گیری

 

کتابخانه ها از نظر جان دیویی :

موضوع – نویسنده – عنوان کتاب

 

معرفت علمی :

برای درک هر فعالیت پیچیده لازم است زبان و رویکرد افرادی را که به پی

گیری آن موضوع می پردازند یاد بگیریم . این کار یعنی درک علم و پژوهش علمی . ما چون می خواهیم مسئله ای را حل کنیم حداقل به طور نسبی باید زبان علمی و رویکر د علمی مناسب در رابطه با حل مسدله را بدانیم یکی از مسائل جالب استفاده و کاربرد و اژه های معمولی توسط دانشمندان میباشد البته شیوه ای خاص بههیمن دلیل ما بیاد زبان دانشمند علموم اجتماعی ر ا بلد باشیم وثقتی که او از متغفیر مستقل یا وابسته حرف می زند یا از اعمال روشهای تصادفی به آزمودنی ها سخن می گوید ما باید کاملا آنها را درک کنیم و بدانیم منظور آنها چیست  ؟ هر چند شیوه و تفکر دانشمندان نسبت به مسائل متفاوت است و خوشجال خواهیم شد که اگر مردم عادی نیز همانند دانشمندان به حل مسئله اقدام کنند .

تفاوت علم و عقل سلیم :

دیدگاه یک – کاربرد طرح واژه های مفهومی و ساختارهای ذهنی و نظری کاملا متفاوتند یک فرد معمولی از نظریه ها و مفاهیم به شیوه ای بی اساس و سطحی استفاده می کند او غالبا بیانهای تخیلی پدیده های طبیعی را بدون تامل می پذیرد .

دیدگاه دو – دانشمندان نظریه ها و فرضیه های خود را بطور نظام یافته و تجربی آزمانیش می کنند . افراد معمولی نیز فرضیه های خود را می آزمایند ولی آنها این کارا به به شیوه انتخابی انجام می دهند . آنها فرضیه هایی را می پذیرند که با شواهد و ذهنیات آنها همسانی داشته باشد . دانشمندان می دانند که این تمایل به انتخاب یک پدیده روانشناختی است و در پژوهش های خود سعی می کنند از این تمایل دوری کنند . آنها می گویند روابط را باید یا بصورت میدانی یا در آزمایشگاه آزمود .

دیدگاه سوم – تفاوت مربوط به منبع کمترل می باشد . کمترل در پژوهش علمی معانی مختلغی دارد فعلا به این معنی بپذیرید که دانشمندان سعی می کنند به نفع نظام یافته ای متغیرهایی را که علتهای احتمالی پدیده های ما هستند از متغیرهای مفروض جداکنند و آنها را حذف کنند افراد معمولی این کار را نمی کنند انان تمایل دارند . گفته هایی را بپذیرند که با پیش برداشت ها و پیش ذهنیات و سوء گیری هایشان منطبق باشد .

دیدگاه چهارم – دانشمند روباط بین پدیده ها را بطور مداوم زیر نظر می گیرد و روابط را آگاهانه و بطور نظام یافته دنبال می کند پرداخت یک فرد معمولی به روابط سطحی ، غیر نظام یافته و کنترل نشده است . مثلا یک فرد عامی وقوع اتقاقتی 2 پدیده را می گیرد و بدون فکر و تامل آنها را بعنوان علت و معلول به هم ربط می دهد .

دیدگاه پنجم – تبیین پدیده هاست دانشمند بیانهای متافیزیکی یا فراطبیعی را کنار می گذارد ولی مردم یا افراد عامی آنها را می پذیرند دانشمند چون آنها را نمی توان آزمود به آنها نی مپردازد و لی افراد عادی با ذهنیات خود آنها را مورد پذیرش قرار می دهند .

بطور خلاصه علم به چیزهایی توجه دارد که عموم می توانند مورد مشاهده و آزمون قرار دهند اگر گذاره ها یا پرسش ها به چنین مشاهداتی دلالت دنداشته باشند پرسشهای علمی نیستند .

دیدگاهها علم – عقل سلیم ( به صورت تیتروار یا خلاصه )

1-    فرد عالمی از نظ ریه ها به صورت سطحی استفاده می کند

2-    دانشمند مسائل فراطبیعی یا متافیزیکی را کنار می گذارد

3-    دانشمند علتهای احتمالی را از علتهای مفروض جدا کرده و فقط مفروضها را می آزماید

4-    فرد عامی فرضیه ها را به صورت انتخابی می پذیرد

5-    دانشمند پدیده ها را به طور مدام زیر نظر می گیرد

 

تعریف علم :

علم معادل کلمه sinence  و به معنی دانستن و آگاهی می باشد و شامل مجموعه فعالیتهای منظم و منسجمی است که به کمک آن واقعیتهای جهان خارج در کنار هم گذاشته می شود .

هدف از علم ایجاد و خلق نظریه  می باشد . دانشمند کار خود را با کنجکاوی در مورد بعضی از پدیده های جهان اطراف آغاز می کند ( زلزله – فشار خون – نحوه نگرش مردم – حرکت ستاره ها و .... ) به هیمن منظور پدیده مورد مطالعه با دقت زیاد مورد بررسی قرار می گیرد و به شکل یک موضوع قابل پژوهش تدوین یا نوشته می شود دانشمند کلیه پدیده هایی را که با این موضوع در ارتباط هستند را مشخص می کند و ممکن است براساس اطلاعات موجود روابط درونی بین پدیده ها را تعیین می کند . بدین ترتیب او نظریه ای را بوجود می آورد نظریه ای که از مجموعه ای از تعاریف و پیشنهاد ها درباره تعدادی متغیر به هم پیوسته را بررسی می کند اعتبار نظریه وقتی زیر سئوال می رود که فرضیه ها رد بشوند یعنی اگر فرضیه ها که براساس اگر و آنگاه باشند درست از آب درنیایند و یا اگر حادثه الف بعد از حادثه ب بوقوع نپیوندد اعتبار نظریه زیر سئوال می رود

نظریه ها ماهیت کلی و منطقی دارند در حالیکه فرضیه ها محمدوتر و مشخص ترند ( رشد گیاهان متاثر از دمای هواست )

1- conant   می گوید عقل سلیم یک رشته مفاهیم و طرح واژه های مفهومی برای استفاده علمی توسط انسا است . دانشمندان دیگری که به تشابه علم و عقل سلیم اعتقاد دارند می گویند علم گسترش نظام یافته و کنترل شده عقل سلیم است . این دیدگاه علم و عقل سلیم را مشابه هم می داند . ایراد این دیدگاه آن است که در علم جدید این مفاهیم و طرح واره ها کاملا گمراه کننده هستند بویژه در روانشناسی

نظریه :

مجموعه ای از تعاریف و پیشنهاد ها درباره تعدادی متغیر به هم پیوسته که همه این تعاریف و پیشنهاد ها بعد منظمی از وقایع و پدیده هایی را که در اثر همبستگی و تداخل این متغیر ها بوجود می آید ارائه می دهند .

متغیر به هم پیوسته :

یعنی آندسته از متغیر هایی که بر همدیگر اثر می گذارند . مثال اگر باران ببارد هوا خنک می شود .

وقایع و پدیده ها :

توضیح وقایع و پدیده ها از راه شناسایی ارتباط متغیرها با هم و تشخیص نوع ارتباط صورت می گیرد . بدین ترتیب محقق قادر می شود متغیرهای معینی را از طریق متغیرهای دیگر پیش بینی کند . 

نظریه :

درباره موفقیت یا عدم موفقیت در مدرسه داریم پرسش پژوهشی ما به این صورت تخواهد بود . به نظر شما در عواملی در موفقیت یک دانش آموز در مدرسه می تواند دخالت داشته باشد .

1-    هوش 2- استعدا د کلامی 3- استعداد حسابی 4- هیبجان – 5- انگبره 6-طبقه اجتماعی 7- تحطیلات معلم 8- توانایی معلم در ارائه مطلب 9- ارتباط اولیائ و مربیان 10 – تغذیه مناسب 11- بار علمی خانواده و ...

 

در اینجا پدیده ما موفقیت است که می توان آن را از طریق بررسی روابط ویژه هر یک از این متغیر ها بررسی کرد و یا از طریق ترکیبی از آنها توضیح داد و شکست یا موفقیت را روی این متغیرها پیش بینی می کنیم .

حدود 3/2 ٪ افراد دنیا از نظر هوشی عقب مانده ذهنی هستند .

 فرضیه 1- هوش فرزندان از اعتیاد پد ر ومادر تاثیر می پذیرد .

فرضیه 2- ازدواج فامیلی در هوش فرزندان اثر گذار است .

فرضیه 3- مردم مناطق سردسیر . معتدل از نظر هوش بالاتر از مناطق گرمسیر هستند

 

اریک فروم : انسان علاقمند است که در جمع باشد

فرضیه : همانقدر که زنها از تنهایی می ترسند مردها هم می ترسند بنابراین بین جنسیت و ترس از تنهایی رابطه ای وجود ندارد .

عواملی که باعث جمع شدن انسان می شود .

رفع نیازها د ر زندگی جمعی تاثیر دارد

زندگی جمعی از رفع نیازها تاثیر می پذیرد ژ

فرضیه : پاسخ منطقی و احتمالی و موقت برای سئوال پژوهشی است که براساس تجارب قبلی محقق و یا از راه مطالعه تحقیقات دثیگران بدست می آید . به گفته کلود برنارد فرضیه به هیچ وحه زائیده پندار محض نیست . بلکه همواره پایه ای در مشهودات یعنی طبیعت دارد .

ساختن فرضیه بدون مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق و بدون یافتن پایه های نظری مناسب در آن فرضیه عملی غیر ممکن است . تدوین فرضیه سبب می شود که تحقیق روی یک هدف یعنی متمرکز شود و از جمع آوری اطلاعات بی حاصل جلوگیری می شود .

با توجه به فرضیه ما می توانیم آزمونهای آماری مناسب را انتخاب کنیم . فرضیه قالب یا چهار چوبی را برای گزارش نتایج پژوهش فراهم می کند . هدف فرضیه بررسی مستقیم پدیده هاست .

فرضیه نیرومند ترین ابزاری است که بشر برای کسب معرفت و آگاهی ابداع کرده است . حتی در زمانیکه فرضیه ها تائید نمی شوند باز هم اندوخته ای به سرمایه علمی افزوده می شود . عدم تائید فرضیه ها گاهی او.قات به اندازه تائید آنها دارای اهمیت است  . زیرا از میران ناشناخته های جهان می کاهد .

اساس آزمودن فرضیه در واقع آزمودن رابطه بیان شده در فرضیه است ما متغیر را نمی ازمائیم بلکه رابطه بین آنها را مورد آزمون قرار می دهیم . مشاهده آزمون و ارای آزمایش به خاطر آزمودن تجربی روابط موجود در مسئله صورت می گیرد .

مثال : دختران در سن 6 سالگی در مقایسه با پسران در همان سن آمادگی بیشتری برای یادگیری دارند .

فرضیه بصورت جمله خبری بیان می شود .

فرق فرضیه با سئوال پژوهشی – سئوال پژوهشی وقتی می نویسیم که هیچ پیشینه ای را در رابطه آن موضوع مطالعه نکرده باشیم و فرضیه را وقتی بکار میبریم که در رابطه آن موضوع اطلاعات کافی داریم و پیشینه هایی را مطالعه کردیم .

فرضیه ها را می توان یک دامنه یا دو دامنه نوشت ( یک سویه و دوسویه ) یک دامنه یا دو دامنه نوشتن فرضیات بستگی به میزان آگاهی ما از آن موضوع دارد . اگر پیشینه های زیادی را مطالعه کرده باشیم فرضیه را بصورت یکدامنه و در صورت عدم آگاهی دو دامنه می نویسیم .

مثال – احتمال ابتلاء کودکان بیش فعال به بزهکاری بیشتر از کودکان عادی است یکدامنه

مثال – درصد گرایش به افسردگی در معتادان بیشتر از افراد غیر معتاد است یکدامنه

مثال – استفاده از داروهای آرامبخش احتمال سکته قلبی را کاهش می دهد . یکدامنه

مثال – استفاده از داروهای آرامبخش بر سکته قلبی تاثیر دارد دودامنه

مثال کلی – با تغییر x   - y   نیز تغییر پیدا می کند .

( یک دامنه ها قوی تر از دو دامنه ها هستند )

فرق نظریه و فرضیه :

محقق در پی یافتن یک قانون کلی برای بیان پدیده هاست . فرضیه هایی که در فرآیند تحقیق تائید می شوند . صرفا نوع رابطه را نشان می دهند اما اساسا پژوهشگر بدنبال علت این ارتباط است . حرکت پژوهشگر از دانستن یک واقعیت به سوی پرسش درباره علت آن حرکتی در جهت بیان نظریه است .

تاثیر نظریه بر فرآیند پژوهش :

1-    اطلاعات جمع آوری شده خلاصه می شوند

2-    اصول حاکم بر واقعیت ها بروشنی بیان می شود

3-    از طریق تعیین روابط بین پدیده ها تغییرات یک پدیده از روی پدیده دیگر پیش بینی می شود .

4-    علم به هدف نهایی خود که همانا تدوین نظریه است می رسد . وگرنه جمع آوری اطلاعات و بیان واقعیت ها که از تائید فرضیه ها بدست آمده باشد به پیشرفت علم کمکی نمی کند .

فرضیه :

1-    بین هوش فرزندان و والدین همبستگی وجود دارد

2-    همبستگی بین هوش دو قلوهای همسان بیشتر از دوقلوهای غیر همسان است

3-    همبستگی بین هوش فرزندان و پدران مادرانی که آنها را به فرزندی قبول کرده اند کمتر از همبستگی بین هوش همین کودکان و پدر و مادر واقعی آنها می باشد

نظریه :: زمود آسیبسیبسبسبسبآ

هوش از وراثت بیشترین تاثیر را می پذیرد

با تائید این سه فرضیه ذهن محقق به این نظریه سوق داده می شود که هوش از وراثت بیشترین تاثیر را می پذیرد بنابراین نظریه فوق 1- واقعیت های پراکنده را خلاصه می کند 2- روابط بدست آمده را بروشنی بیان می کند 3- به محقق قدرت پیش بینی می دهد . به عنوان مثال با تبیین این نظریه به نظر می رسد که پدر و مادرانی که از هوش بهر یا بهره هوشی بالاتری برخوردارند فرزندان آنان نیز هوش بره بالاتری خواهند داشت

ویژگیهای فرضیه :

1-    فرضیه باید با شواهد عقلی و حقایق علمی شناخته شده هماهنگ باشد یعنی با نظریه ای مرتبط باشد

2-    فرضیه باید آزمون پذیر باشد

3-    فرضیه عمدتا باید رابطه بین 2 یا چند پدیده را پیش بینی کند 

4-    فرضیه باید بدون ابهام باشد و با سده ترین اصطلاحات بیان شود . و دقیق و اختصاصی باشد .

5-    فرضیه باید فارغ از مفاهیم ارزشی و اخلاقی باشد .

متغیر :

صفت یا خصیصه ای است که از شخصی به شخص دیگر یا از موردی به مورد دیگر تفاوت می کند . یا ویژگیهای متمایز یک گروه را متغیر می گویند . مثل : قد – وزن – بهره هوشی – وضعیت اقتصادی

مثال : آیا دختران دبستانی در مقایسه با پسران همسال خود آمادگی بیشتری برای یادگیری مطالب درسی دارند .

متغیر ها : متغیر جنسیتآمادگی

مثال : آیا تشویق بیش از تنبیه در تغییر رفتار نامطلوب کودکان موثر است .

متغیر ها : تشویق و تنبیهرفتار نامطلوب

مثال : آیا پسران پرخاشگر تر از دختران هستند .

متغیر ها : جنسیت پرخاشگری

متغیرها را به روشهای مختلفی طبقه بندی می کنند .

الف – از نظر اندازه گیری 1- متغیر کیفی ----اسمی ------دوجهی (جنسیت )

                                                                                    چند وجهی (گروه خون)

2-    متغیر کمی : -----پیوسته ( وزن )

                                     گسسته ( تعداد فرزندان )

تعریف : پیوسته و گسسته :

پیوسته متغیری است که بین 2 عدد می توان عددهای دیگری هم قرار داد یعنی ممیز می پذیرد اما گسسته متغیری است که بین 2 عدد آن نمی توان هیچ عددی قرار داد .

ب – از نظر امکان دستکاری متغیرها -----متغیر فعال

                                                             ویژگی

ج- تقسیم بندی متغیر ها از نظر نقش آنها در فرآیند پژوهش ؟

1- متغیر مستقل 2- متغیر وابسته 3- متغیر تعدیل کننده 4- متغیر کنترل 5- متغیر مداخله گر

متغیر کیفی :

براساس قرار گرفتن یک متغیر در یک طبقه خاط که به دو دسته تقسیم می شوند دو .جهی ها متغیر هایی هستند که دو طبقه بیشتر ندارند ( جنسیت )

متغیر چند وجهی : متغیر هایی که دارای چندین طبقه باشند ( گروه خون – مذهب )

خصوصیات این طبقه ( متغیر های کیفی ) در بین طبقات این متغیر ها بیشترین و کمترین وجود ندارد تمام اعضای یک طبقه از ارزش یکسان برخوردارند . نامگذاری با عدد در این طبقه فقط کد می باشد . . معنای کمی ندارند .

متغیر های کمی :

برای اندازه گیری این متغیر ها براساس قاعده ای معین می توان به آنها مقادیر عددی داد . اعداد داده شده ارزشهایی هستند که از نظم رتبه ای برخوردارند یعنی هر چه مقدار نسبت داده شده به فرد زیادتر باشد فرد مقدار بیشتری از آن صفت را داراست . ( بهره هوشی یا هوش بهر)

متغیر فعال :

پژوهشگر آنها را دستکاری می کند و امکان دستکاری آنها وجود دارد مثلا تاثیر روش تدریش ایکس و ایگرگ را بر یادگیری دانش آموزان مقایسه دو گروه دانش آموز انتخاب می کنیم و به هر گروه یک نوع روش تدریس ارائه می دهیم سپس با اجرای یک ازمون پیشرفت تحصیلی به مقایسه یادگیری این دو گروه می پردازیم .

روش تدریس یک متغیر فعال است . زیرا امکان دستکاری آن از متغیرهای مختلف وجود دارد .

متغیر ویژگی :

متغیر هایی که نمی توان آنها را دستکاری کرد متغیر ویژگی نامیده می شوند . دستکاری بعضی از متغیر ها غیر ممکن یا از نظر اخلاقی دشوار و غیر مجاز است . ( هوش – جنسیت – وضعیت اقتصادی ) این متغیر ها را افراد به هنگام حضور در پژوهش دارند .

متغیر مستقل :

پژوهشگر این متغیر را مورد دستکاری قرار می دهد تا تاثیر آن بر متغیر وابسته را ببیند . مثال : آیا نوع گذراندن اوقات فراغت بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موثر است .

گذراندن اوقات فراغت = متغیر مستقل

پیشرفت تحصیلی = متغیر وابسته

پیش بینی متغیر های دیگر از روی این متغیر انجام می شود .

متغیر وابسته :

متغیری است که تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می گیرد و بر اثر تغییرات آن تغییر می کند . این متغیر معمولا مورد پیش بینی قرار می گیرد . در مثال بالا پیشرفت تحصیلی متغیر وابسته است .

رابطه بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی در این مثال معلوم نیست عزت نفس بر پیشرفت تحصیلی تاثیر دارد یا پیشرفت تحصیلی باعث عزت نفس می شود بنابراین هر دو در موقعیت های مختلف می توانند هم متغیر مستقل و هم وابسته باشند .

آیا بین نمره های درس فارس و درس علوم دانش آموزان همبستگی مثبت وجود دارد ؟

متغیر تعدیل کننده :

متغیر ی است که رابطه بین متغیر مستقل و متغیر وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد . گاهی این متغیر یک متغیر وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد . گاهی این متغیر یک تغییر مستقل ثانوی است که بر جهت یا میزان ارتباط متغیر مستقل و وابسته اثر می گذارد . مثال : همبستگی بین بهره هوش و نمره های پیشرفت تحصیلی دختران بیشتر از پسران است .

بهره هوشی = مستقل

پیشرفت تحصیلی = وابسته

دختران = تعدیل

استفاده از اسباب بازی های فکری در سنین پیش از دبستان باعث بالارفتن بهره هوش کودکان می شود .

سنین پیش از دبستان = تعدیل کننده

بهره هوشی = وابسته

سن : متغیر تعدیل کننده است . چرا که رابطه بین متغیر مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد .

   متغیر کنترل :

پژوهشگر همواره می خواهد تاثیر متغیر مستقل را بر متغیر وابسته مشاهده کند . اما متغیر وابسته اغلب از عوامل یا متغیر های زیادی تاثیر می پذیرد که متغیر مستقل فقط بخشی از آن است . اگر پژوهشگر بخواهد تغییرات متغیر وابسته را به متغیر مستقل نسبت دهد . باید این متغیر های تاثیر گذار را به دقت شناسایی و آنها را به گونه ای کنترل کند . به این دسته از متغیر ها که پژوهشگر با روشهای خاص اثر آنها را خنثی می کند متغیر های کنترل می گویند . مثال : اعتماد به نفش فرزندان اول خانواده بیش از فرزندان آخر است .

متغیر کنترل ( جنسیت – عوامل محیطی )

پژوهشگر می خواهد تاثیر ترتیب تولد را بر اعتماد بنفس بررسی کند ولی می دانیم که ترتیب تولد به تنهایی باعث تفاوت اعتماد بنفس در افراد نمی شود . متغیر های دیگری مانند الگوهای تربیتی خانواده بهره هوشی ، جنسیت ، موقعیت اقتصادی و اجتماعی و ... در اعتماد به نفس فرزندان تاثیر دارد .

تاثیر این متغیر ها باید در فرآیند تحقیق کنیم و انها را کنترل کنیم .

مثال : پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که والدین آنها تحصیلات دانشگاهی دارند بیش از پیشرفت تحصیلی دانش آمو.زانی است که والدینشان تحصیلات دانشگاهی ندارند .

تحصیلات دانشگاهی = مستقل

پیشرفت تحصیلی دانش آموزان = وابسته

پژوهشگر می خواهد تاثیر تحصیلات پدر و مادر را بر پیشرفت تحصیلی فرزندان بررسی کند . مهمترین عامل که تفاوت پیشرفت تحصیلی را در دانش آموزان ایجاد می کند بهره هوشی است . برای آمیخته نشدن تاثیر بهره هوشی با تحصیلات والدین پژوهشگر باید این متغیر را کنترل کند .

با انجام آزمون هوش دانش آموزانی را که در یک سطح هستند انتخاب می کنیم .

متغیر مداخله گر :

در فرآیند پژوهش پژوهشگر معمولا رابطه بین متغیر را که قابل مشاهد است با متغیر وابسته که آن هم قابل مشاهده است مطالعه می کند اما بین این دو متغیر مشاهده پذیر متغیر دیگری وجود دارد که قابل مشاهده نیست . بلکه از روی تاثیر متغیر مستقل قابل استنباط است . تاثیر متغیر مداخله گر قابل کنترل نیست و نمی توان آن را مستقل از متغیر های دیگر و بطور مستقیم مشاهده کرد  . این متغیر به عنوان رابط بین متغیر مستقل و وابسته عمل می کند .

متغیر مستقل ----------متغیر مداخله گر--------- متغیر وابسته

مثال - تشویق کلامی کودک موجب می شود که آن رفتار بصورت عادت در آید

تشویق کلامی = مستقل

بصورت عادت = وابسته

خرسندی = مداخله گر ( خرسندی کودک از تشویق کلامی

مثال – علاقه به حل مسئله مهارت دانش آموز را به حل مسئله افزایش می دهد .

علاقه به حل مسئله = مستقل

مهارت = وابسته

کوشش یا تکرار بیشتر در راه تمرین حل مسئله = مداخله گر

کنترل متغیر های اضافی ( ناخواسته )

چون پژوهشگر قصد مطالعه این متغیر ها را ندارد باید تاثیر آنها را خنثی کند یا به حداقل برساند برای این کار از چند روش استفاده می کنیم .

الف – حذف متغیر

ب-  وارد کردن متغیر

ج-  همتا کردن آزمودنی ها

د – آرایش تصادفی

تعریف الف – حذف متغیر ناخواسته :

با همگون کردن یا یکسان می توان متغیر ناخواسته را حذف کرد . مثلا همه افراد نمونه را از یک جنس انتخاب کنیم . همچنین برای حذف عامل هوش می توان آزمودنی ها را از بین 100 تا 110 انتخاب کرد .

پس باید براساس اصل کنترل متغیر های ناخواسته ازمودنی ها را به گونه ای انتخاب کنیم که همه آنها از نظر آن متغیر مستقل همگون باشند  ( کرلینجر )  fred n kerlinger

 عیب این روش با حذف متغیر ناخواسته از اثر آن بر متغیر وابسته خنثی می شود اما تعمیم پذیری نتایج تحقیق کاهش پیدا می کند .

مثلا در مثالهای بالا اگر پسران را حذف کنیم نتایج حاصل فقط در مورد دختران قابل تعمیم است. و یا در مثال دیگر نتایج فقط بین هوش بهر 100 الی 110 قابل تعمیم است

ب – وارد کردن متغیر : دومین روش در کنترل متغیر ناخواسته این است که آن را همانند یک متغیر مستقل در طرح وارد کنیم پژوهشگر می تواند متغیر ناخواسته را با روش مناسبی اندازه گیری کند و با استفاده از روشهای آماری خاص ( تحیلل رگرسیون ) و یا تحلیل واریانس آن مقدار از واریانس متغیر وابسته را که بر اثر متغیر ناخواسته ایجاد شده است از کل واریانس کم کنیم .

ج ) همتا کردن آزمودنی ها

به عنوان مثال اگر بخواهیم اثر هوش را کنترل کنیم می توانیم با اجرای یک آزمون هوش افراد را به گونه ای در گروه گواه و در گروه آزمایش بگماریم که از نظر هوش این 2 گروه با هم یکسان باشند .

اگر ما بخواهیم افراد را از نظر چند متغیر همراه کنیم ناگزیر یک سری از آزمودنی ها را از دست خواهیم داد زیرا در فرآیند همتا سازی باید افرادی را که از نظر متغیر کنترل در سطح بسیار پائین یا بسیار بالا هستند و همتای آنها در گروه موجود نیست را حذف کنیم

د- آرایش تصادفی

آخرین روش آرایش تصادفی است که این تنها روشی است که با استفاده از آن می توان همه متغیر های اضافی را کنترل کرد منظور از آرایش تصادفی این است که آزمودنی ها به روش تصادفی از جامعه مورد مطالعه انتخاب کنیم و آنها را به صورت تصادفی در گروه آزمایشی و گروه گواه قرار دهیم با این دو روش احتمال برابری گروهها بیش از احتمال نابرابری آنهاست .

انواع تحقیق ها : امتحان میان ترم تا ابتدای اینجاست

بررسی تحقیق با انواع تحقیق از نظر هدف :

1- بنیادی      2- کاربردی     3- اقدام پژوهی ( علت یابی )

تحقیق بنیادی :

موارد و جنبه های کاربردی تحقیق در مسائل واقعی و استفاده عملی از نتایج تحقیق کمتر مورد توجه محقق است . انگیزه محقق عمدتا اوضای کنجکاوی و کشف حصول و قواعد حاکم بر پدیده هاست بیشتر توسط دانشمندان رشته های مختلف علوم و اغلب در مورد جانوران و در موقعیت های آزمایشگاهی انجام می گیرد . افراد به روش تصادفی انتخاب می شوند . و یافته ها به صورت اصول و قواعد کلی تنظیم و به حامعه تعمیم داده می شود. مجموعه این قواعد در هر رشته پایه های دانش بشر را به وجود می آورد که ممکن است به تدوین نظریه های علمی برای بیان پدیده ها منجر می شود . خدمت  اساسی این تحقیق در جهت نظریه های رفتاری است مثال . آیا پرخاشگری با سطح هورمون جنسی موجود در خون حیوان نر رابطه دارد .

سطح هورمون روی چه تاثیر دارد : پرخاشگری = وابسته  و سطح هورمون = مستقل

تعدادی از بچه میمونها را بلافاصله پس از تولد اخته می کنند و میزان پرخاشگری این بچه میمونها را با بچه میمونهایی که اخته نشده اند مورد مقایسه قرار می دهند . هر گاه سطح پرخاشگری میمونهای اخته شده بالاتر از سطح پرخاشگری میمونهای اخته نشده باشد پژوهشگر می تواند نسبت به درستی فرضیه خود اطمینان حاصل پیدا کند . حال اگر سایر عوامل در پرخاشگری کنترل شده باشند او می تواند نتیجه تحقیق خود را در مورد سایر میمونها تعمیم دهد . و اگر در مورد سایر حیوانات مختلف انجام شود و به همان نتیجه برسد محقق می تواند این قانون را به جامعه حیوانات تعمیم دهد .

مثال – آیا نسبت افراد چپ دست بین پسران بیشتر از دختران است

فرضیه – نسبت افراد چپ دست بین پسران بیشتر از دختران است

تحقیق کاربردی :

اصول این تحقیق مثل تحقیق بنیادی است و در اینجا نیز افراد بصورت تصادفی انتخاب می شوند و نتایج حاصل از گروه به جامعه ای که نمونه از آن انتخاب شده است تعمیم داده می شود .

تفاوت تحقیق بنیادی  با کاربردی :

در این تحقیق ( کاربردی ) محقق می خواهد به اصول و قواعدی برسد که در موقعیت های واقعی و عملی به کار بسته می شود بیشتر تحیق های روانشناسی و تعلیم و تربیت از این نوع هستند هدف اساسی این تحقیق بهبود روشهاست .

مثال : آیا نمایش فیلم به عنوان روشی برای آموزش در س تاریخ موثر تر از روشهای گفتاری است .

فرضیه : نمایش فیلم به عنوان روشی برای آموزش درس تاریخ موثر تر از روشهای گفتاری است .

محقق می تواند نمونه ای از دانش آموزان یک منطقه آموزشی را بطور تصادفی انتخاب کند و نیمی از آنها را با نمایش فیلم و نیم دیگر را با روش گفتاری تحت آموزش قرار دهد سپس در پایان دوره آزمون یکسانی در مورد هر دو گروه اجرا کند هر گاه میانگین نمر ه های گروه اول بطور معنا داری بالاتر از میانگین گروه دوم باشد بدرستی فرضیه اطمینان حاصل می کند .

مثال 2 – آیا شرکت معلمان در کلاسهای آموزش ضمن خدمت کارائی آنان را در امر تدریس افزایش می دهد .

فرضیه – سطح کارایی معلمانی که در کلاسهای آموزش ضمن خدمت شرکت می کنند بالاتر از معلمان مشابهی است که در این کلاسها شرکت نکرده اند .

اقدام پژوهی :

در دهه 1930 به بعد در زمینه های روانشناسی و تعلیم و تربیت اقدام پژوهی مورد توجه واقع شد . هدف از این جنبش در تعلیم و تربیت در گیر کردن متخصص تحقیق و معلم کلاس با مطالعه و کاربرد آن درباره مسائل تعلیم و تربیت در یک موقعیت خاص کلاس است ( جان بست )

اقدام پژوهی – بر کاربرد فوری متمرکز است نه تدوین نظریه و یا کاربرد عمومی یافته های آن تاکید آن بر موقعیتهای محلی است هدف آن بهبود فعالیتهای آموزشگاهی و پبشرفت کسانی است که سعی در بهبود این فعالیتها دارند . اقدام پژوهی خواه ارزش اطلاق اصطلاح تحقیق را داشته باشد یا نه تفکر و روشهای علمی در مورد مسائل واقعی زندگی به کار بسته می شود و از قضاوتهای ذهنی معلمان و تصمیم گیریهایی که بر عقاید عامیانه و یا تجارب محدود آنان استوار است به مراتب پیشرفته تر است .

 

انواع تحقیق از نظر کنترل متغیر ها :          غیر آزمایشی          علی مقایسه ای

                                                                                         همبستگی

                                                            آزمایشی

تحقیق غیر آزمایشی :

در این تحقیق روابط بین متغیر های دستکاری نشده مورد بررسی قرار می گیرد و محقق متغیر های مورد مطالعه را شخصا دستکاری نمی کند بلکه آنها را به گونه ای که در گذشته اتفاق افتاده اند بررسی می کند و تاثیر آنها را بر یکدیگر و یا در سایر متغیر ها مورد مشاهده قرار می دهد . یکی از دلایلی که متغیر ها در این تحقیق مورد دستکاری قرار نمی گیرند مربوط به جنبه اخلاقی و انسانی تحقیق است 

مثال : اثر مصرف سیگار یا مواد مخدر بر رشد جنین در خانمهای باردار

               مستقل                                     وابسته

به دلایل اخلاقی نمی توان متغیر مستقل را دستکاری کرد تا تاثیر آن را در متغیر وابسته مورد مشاهده قرار دهیم . ولی به هر حال در هر جامعه پدیده هایی وجود دارند که بدون نیاز به مداخله محقق اتفاق می افتد مثلا کشیدن سیگار یکی از این پدیده هاست محقق می تواند بدون مداخله در این متغیر رشد فرزندان مادرانی را که در دوره بارداری سیگار کشیده اند با رشد فرزندان مادرانی که سیگار نکشیده اند مقایسه کند و فرضیه خود را بیازماید .

مثال 2- تاثیر جدایی از خانواده در رشد عاطفی کودکان

                      مستقل                     وابسته

محقق نمی تواند با ایجاد شرایطی تعدادی از کودکان را برای مدت طولانی از خانواده جدا کند و بعد رشد عاطفی آنان را با کودکانی که در خانواده پرورش یافته اند مورد مقایسه قرار دهد . در اینجا نیز در هر جامعه ای کودکانی وجود دارند که به دلایل مختلف از خانواده جدا شده اند مثلا در پرورشگاهها تربیت می شوند . برای تحقیق درباره تاثیر جداسازی کودک از خانواده در رشد عاطفی کودکان پرورشگاهی را با کودکانی که در خانواده پرورش یافته اند مقایسه کرد .

علی مقایسه ای ( پس رویدادی )

به تحقیقی گفته می شود که پژوهشگر علت احتمالی متغیر وابسته را مورد بررسی قرار می دهد چون متغیر مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا این نوع تحقیق غیر آزمایشی را تحقیق پس رویدادی می گویند .

·        عوامل خانوادگی موثر بر شکست تحصیلی دانش آموزان

·        علت بزهکاری در میان جوانان

·        عوامل اجتماعی موثر بر طلاق

·        عوامل روانی و اجتماعی موثر بر گرایش به خودکشی

 

مراحل انجام تحقیق علی و مقایسه ای به شرح زیر است :

1-    بیان مسئله پژوهشی و تدوین فرضیه

پژوهشگر ابتدا مسئله ای را تحقیق و متغیر هایی را که باید مورد بررسی قرا ر دهد برای خود روشن می کند و با مطالعه ادبیات و پیشینه تحقیق ضمن آنکه مسئله را روشن می کند علل احتمالی موثر بر متغیر وابسته را فهرست می کند و براساس آن فرضیه های درست را انتخاب می کند .

مثال – نامساعد بودن جو عاطفی خانواده احتمال شکست تحصیلی را افزایش می دهد

مثال – پرخاشگری یکی از علل موثر بر گرایش به بذهکاری است

مثال – اختلاف طبقه اجتماعی همسران یکی از علل طلاق است

مثال – احساس فشار روانی ناشی از نارضایتی اجتماعی گرایش به خودکشی را افزایش می دهد .

انتخاب گروه مطالعه و مقایسه :

منظور از گروه مطالعه افرادی هستند که صفات و یا ویژگیهای مورد مطالعه را دارا هستند و منظور از گروه مقایسه افراد و کسانی هستند که  این خصوصیات و این ویژگیها را ندارند .

گروه مطالعه                                                گروه مقایسه

دانش آموزان مردود یا ناموفق                          دانش اموزان موفق

نوجوانان بزه کار                                         نوجوانان سالم

افراد مطلقه ( جداشده )                                   زندگیهای سالم ( زوج موفق )

افرادی که اقدام به خودکشی کرده اند                افرادی که اقدام به خوکشی نکرده اند

پژوهشگر بعد از تعریف و مشخص کردن گروهها ، گروههای نمونه از جامعه مورد مطالعه انتخاب و آنها را همگون می سازد . اگر کنترل عوامل ناخواسته ممکن نباشد آنها را بعنوان متغیر تعدیل کننده وارد پژوهش کرده و با روشهای آماری مناسب اثر آنها را به حساب می آورد .

 ج - اندازه گیری متغیر های مستقل و تعدیل کننده :

در این موارد از ابزارهای خاصی استفاده می کنیم مثل :

مقایس سنجش جو عاطفی خانواده ( برای مثال ) آزمون یا مقیاس سنجش پرخاشگری ( برای مثال ) پرسشنامه برای سنجش تفاوت طبقه اجتماعی ( برای مثال 3) پرسشنامه برای سنجش احساس فشار روانی ناشی از نارضایتی اجتماعی ( برای مثال 4)

 

د- تجزیه و تحلیل های اماری :

مثال – اگر یک . . . . . t   برای گروههای مستقل نشان دهد که بین میانگین نمر ای جوعاطفی خانواده در مورد گروهها مطالعه و مقایسه تفاوت معنی داری وجود دارد میتوان نتیجه گرفت که جو عاطفی نامساعد یکی از علل شکست دانش آموزان است .

 

در تجزیه و تحلیل آماری در تحقیق علی مقایسه ای باید نکات زیر را دقت کرد .

اول – پژوهشگر باید اطمینان حاصل کند که متغیر مستقل قبل از وابسته رخ داده مثلا در مثال بالا نوجوانان بزه کار قبل از اینکه بزه کار باشند پرخاشگر بوده اند نه اینکه بزهکاری موجب پرخاشگری آنان شده است .

دوم – بین متغیر مستقل و وابسته یک رابطه منطقی وجود داشته باشد . اگر افراد بزهکاری بیش از افراد عادی دچار ناکامی شده باشند در اینصورت میتوان پرخاشگری را عامل موثری در بزهکاری دانست زیرا ناکامی موجب پرخاشگری شده است و اگر ناکامی حذف شود پرخاشگری وجود ندارد در نتیجه بزهکاری وجود نخواهد داشت .

تحقیق همبستگی : این تحقیق رابطه بین دو یا چند متغیر را مورد مطالعه قرار می دهد  

تفاوت این تحقیق با علی مقایسه ای :

تحقیق همبستگی فقط در مورد رابطه بین متغیرهایی که در مورد رابطه متغیرهایی که در مورد یک گروه هستند به کار می رود .

 

مزیت آن نسبت به علی مقایسه ای :

با استفاده از این روش پژوهشگر می تواند از رابطه بین چند متغیر همزامان را با یک متغیر مورد بررسی قرار دهد . زیرا در علوم رفتاری ، یک رفتار تابعی از چند متغیر است که بطور مشترک بر آن رفتار اثر می گذار د . و بررسی آنها از طریق این تحقیق آسانتر انجام می شود . 2- در علی مقایسه ای پژوهشگر می تواند تاثیر چند متغیر مستقل را بر یک متغیر وابسته مورد مطالعه قرار دهد . اما نمی تواند رابطه بین متغیر های مستقل را جداگانه بررسی کند در حالی که در تحقیق همبستگی این امکان وجود دارد .

مثال – سطح عزت نفس دانش آموزان تابعی از پیشرفت تحصیلی و درجه محبوبیت آنان در میان همکلاسا ن است .

سطح عزت نفس = متغیر وابسته

پیشرفت تحصیلی = مستقل

محبوبیت = مستقل

همکلاسان = وابسته

مثال – هوش ، انگیزه تحصیلی ، آموخته های قبلی دانش آموزان دبیرستانی بیش از 80٪ از موفقیت تحصیلی آنان را در دانشگاه تببین می کند .

هوش = مستقل

انگیزه تحصیلی = مستقل

آموخته های قبلی = مستقل

موفقیت تحصیلی = وابسته

مراحل اجرای تحقیق همبستگی :

1-    بیان مسئله ( از روی مطالعه ادبیات تحقیق می توان مسئله تحقیق را روشن کرده و برای آن فرضیه ای تدوین کرد باید در این مرحله متغیرها را بصورت عملیاتی تعریف کنیم ) 2- انتخاب نمونه ( نمونه را بطور تصادفی از جامعه مورد مطالعه انتخاب می کنیم ) 3- اندازه گیری متغیرها ( با استفاده از ابزارهای معتر متغیرها را اندازه گیری کرده و به صورت مقادیر کمی تنظیم می کنیم ) 4- تجزیه و تحلیل داده ها

تحقیق آزمایشی = ( آزمایشگاهی – میدانی )

 

 

آزمایشگاهی –

 روش نظام دار و منطقی برای پاسخ سئوال پژوهشی است پژوهشگر محرک رفتار و یا شرایط محیطی را مورد دستکاری قرار می دهد . سپس چگونگی تاثیر آن را در تغییر وضعیت آزمودنی ها مشاهد ه می کند . این دستکاری ها باید دقیق و منظم باشد .

تحقیق ازمایشی ازمایشگاهی = در محیط جدا از موقعیت عادی انجام می شود و محیط تقریبا ساختگی است .

تحقیق آزمایشی میدانی :

 در موقعیت واقعی و یا نمونه های بزرگتر انجام می شود دقت کنترل در اینجا کمتر از آزمایشگاهی است و آرایش تصادفی می باشد متغیر ها بصورت عملیاتی تعریف می شوند و با ابزارهای دقیق مورد اندازه گیری قرار می گیرند این موقعیت با موقعیت واقعی تفاوتی ندارد اما کنترل پژوهشگر به متغیرهای ناخواسته کمتر از آزمایشگاهی است .

·        آزمایشهای آزمایشگاهی برای تحقیقات بنیادی و برای آزمودن نظریه علمی به کار می رود .

·        تحقیقهای میدانی علاوه به آزمودن نظریه برای یافتن پاسخ علمی و پژوهشهای کاربردی نیز به کار می رود .

 

ابزارهای اندازه گیری :

عبارتند از :

1-    مشاهده

2-    مقیاس در جه بندی رفتار

3-    پرسشنامه

4-    مصاحبه

5-    تحلیل محتوا

 

پرسشنامه :

یکی از متداولترین ابزارهای تحقیق می باشد که در بیشتر پژوهشهای علوم رفتاری به کار می رود پرسشنامه از نظر شکل سئوال به دو دسته بسته پاسخ و باز پاسخ تقسیم می شود . بسته پاسخ باید پاسخها کوتاه و به صورت عاری یا نه باشد و یا آزمودنی ها پاسخ مورد نظر را از میان پاسخ های داده شده انتخاب کنند مثال – اوقات فراغت خود رادر کدامیک از فعالیتهای زیر سپری می کنید .

الف- ورزش        ب: کتابخانه        ج: سینما و فیلم       د : با دوستان      ه: مسافرت

و: اینترنت

مثال 2 – آیا خود را یک شخص اجتماعی می دانید ؟ بلی      خیر

مثال 3- چرا برای ادامه تحصیل این رشته را انتخاب کرده اید . لطفا از میان دلایل زیر سه دلیل را به ترتیب اهمیت مشخص کنید . اولین و مهمترین را با رتبه یک و کم اهمیت تر را با رتبه 5 مشخص کنید .

دلایل انتخاب رشته

الف - علاقه شخصی

ب – توصیه دوستان

ج- توصیه والدین

د- سهولت پذیرش

و- تامین آینده شغلی

اگر مورد دیگری به نظر تان می اید آن را نوشته و رتبه آن را مشخص کنید .

چنانچه در مثال بالا ملاحظه می کنید بهتر است در پرسشهای بسته پاسخ برای پاسخهای پیش بینی نشده جایی در نظر گرفته شود . پرسشنامه های بسته پاسخ برای جمع آوری اطلاعات در پژوهشهایی که در مورد گروه زیادی از افراد اجرا می شود و سیله مناسبی است و پاسخ دادن به آنها آسان است و وقت چندانی نمیگیرد دقت و توجه پاسخ دهندگان را روی موضوع متمرکز می کند تا اندازه زیادی عینی است و خلاصه کردن و فهرست کردن و تجزیه و تحلیل داده های آن به آسانی امکان پذیر است .

 

پرسشنامه های باز پاسخ :

 

در پرسشنامه باز پاسخ آزمودني بايد پاسخ هر پرسش را با عبارات و كلماتي كه خود بيان مي كند بنويسد.

مثال : 3 دليل عمده اي را كه در انتخاب رشته اي كه در آن مشغول به تحصيل هستيد را بنويسيد.

در ادامه آن راهنما و چارچوبي را كه پاسخ آزمودني را محدود كند ، وجود ندارد و ممكن است به ارائه پاسخهاي عميق تر از سوي پاسخ دهنده منجر شود و مستلزم وقت و كوشش بيشتري از سوي پاسخ دهندگان است. عده كمي از افراد آن را كامل مي كنند ،  خلاصه كردن فهرست كردن ، تجزيه و تحليل نتيجه آن خيلي مشكل تر از بسته پاسخ است . در بعضي از پرسشنامه ها هر دو نوع پرسش گنجانده مي شود.

پايان

+ نوشته شده در  90/08/25ساعت 13:53  توسط ---  | 

مطالب قدیمی‌تر